Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Химиялық қосылыс
Chemical compound
Алтын(III) хлориді, дәстүрлі түрде алтын хлориді деп аталады, молекулалық формуласы Au2Cl6 болатын алтын мен хлордың бейорганикалық қосылысы. Атаудагы "III" алтынның +3 тотығу күйінде екенін көрсетеді, бұл көптеген алтын қосылыстарына тән. Оның екі түрі бар: моногидрат (AuCl3·H2O) және сусыз түрі. Екеуі де гигроскопиялық және жарыққа сезімтал қатты заттар. Бұл қосылыс AuCl3-тің димері. Бұл қосылыс тотықтырғыш зат ретінде және түрлі органикалық реакцияларды катализдейтін ретінде қолданылады.
Gold(III) chloride, traditionally called auric chloride, is an inorganic compound of gold and chlorine with the molecular formula |Au2Cl6. The "III" in the name indicates that the gold has an oxidation state of +3, typical for many gold compounds. It has two forms, the monohydrate (AuCl3·H2O) and the anhydrous form, which are both hygroscopic and light sensitive solids. This compound is a dimer of |AuCl3. This compound has a few uses, such as an oxidizing agent and for catalyzing various organic reactions.
Қолданбалар
Алтын(III) хлориді коммерциялық қолданысқа ие болмаса да, зертханада кеңінен қолданылады, бірақ ешқандай түрлендірулер коммерцияланбаған. Алтын(III) тұздары, әсіресе Na[AuCl4], алкиндерге қатысты реакциялар үшін катализатор ретінде сынап(II) тұздарына балама болып табылады. Ацетил қосылыстарын алу үшін терминалды алкиндерді суландыру – мысал ретінде келтіріледі. Алтын кейбір ароматикалық сақиналардың алкилденуін және фурандардың фенолдарға айналуын катализдейді. Кейбір алкиндер алтын(III) катализаторларының қатысуымен аминацияланады. Мысалы, ацетонитрил және алтын(III) хлориді қоспасы 2-метилфуранның 5-позициясында метилвинилкетонмен алкилденуін катализдейді:
Although gold(III) chloride has no commercial uses, it has many uses in the laboratory. although no transformations have been commercialised. Gold(III) salts, especially |Na[AuCl4], provide an alternative to mercury(II) salts as catalysts for reactions involving alkynes. An illustrative reaction is the hydration of terminal alkynes to produce acetyl compounds. Gold catalyses the alkylation of certain aromatic rings and the conversion of furans to phenols. Some alkynes undergo amination in the presence of gold(III) catalysts. For example, a mixture of acetonitrile and gold(III) chloride catalyses the alkylation of 2 methylfuran by methyl vinyl ketone at the 5 position:
Бұл реакцияда жаңа ароматикалық сақина пайда болатын қайта құрылымдалу жүзеге асады. AuCl3 катализделген реакцияның тағы бір мысалы – гидроарилирлеу, ол металл алкин кешендерін қолданатын Фридель-Крафтс реакциясының негізінде жасалған. Мысалы, меситиленнің фенилацетиленмен реакциясы:
This reaction involves a rearrangement that gives a new aromatic ring. Another example of an AuCl3 catalyzed reaction is a hydroarylation, which is basically a Friedel Crafts reaction using metal alkyne complexes. Example, the reaction of mesitylene with phenylacetylene:
Алтын(III) хлориді бастапқы аминдерді кетондарға тікелей тотықтыруға қолданылуы мүмкін, мысалы, циклогексиламинды циклогексанонға тотықтыру.
Gold(III) chloride can be used for the direct oxidation of primary amines into ketones, such as the oxidation of cyclohexylamine to cyclohexanone.
Алтын нанобөлшектері
Алтын(III) хлориді алтын нанобөлшектерін синтездеуде қолданылады, олардың ерекше мөлшерге тәуелді қасиеттері және электроника, оптика, биомедицина сияқты салалардағы қолданыстары үшін кеңінен зерттеледі. Алтын нанобөлшектерін натрий тетрафторбораты сияқты тотықсыздаушы затты қолданып, алтын(III) хлоридін тотықсыздау арқылы, содан кейін бекітуші затпен тұрақтандыру арқылы дайындауға болады.
Gold(III) chloride is used in the synthesis of gold nanoparticles, which are extensively studied for their unique size dependent properties and applications in fields such as electronics, optics, and biomedicine. Gold nanoparticles can be prepared by reducing gold(III) chloride with a reducing agent such as sodium tetrafluoroborate, followed by stabilization with a capping agent.
Фотография
Алтын(III) хлориді тарихи түрде фотосурет өнеркәсібінде фотопленкалар мен қағаздарды өндіруде жарық сезімталдығын арттырушы зат ретінде қолданылып келген. Бірақ, цифрлық фотосурет пайда болғаннан бері, оның осы саладағы қолданылуы төмендеді.
Gold(III) chloride has been used historically in the photography industry as a sensitizer in the production of photographic films and papers. However, with the advent of digital photography, its use in this field has diminished.
Табиғи пайда болуы
Бұл қосылыс табиғатта кездеспейді; алайда, AuO(OH,Cl)·nH2O формуласына ие ұқсас қосылыс табиғи алтынның тотығу нәтижесінде пайда болады.
This compound does not occur naturally; however, a similar compound with the formula AuO(OH,Cl)·nH2O is known as a product of natural gold oxidation.