Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сергей Прокофьев операсы – 1942 жылы аяқталмаған, Гогольдің туындысы бойынша опера (орысша: Игрок – Igrok). Бұл – композитордың орыс тіліндегі либреттосына негізделген, Федор Достоевскийдің 1866 жылғы осы аттас әңгімесінен алынған төрт актілі опера. Прокофьев 1914 жылы осы әңгімені опералық сюжет ретінде таңдады, ал Мариинский театрының дирижері Альберт Коутс оны опера жазуға ынталандырып, театр сахнасында қоюға уәде берді. Прокофьев операның фортепианоға арналған ноталарын 1915 жылдың қарашасынан 1916 жылдың сәуіріне дейін жазды және оркестрлеуді 1917 жылдың қаңтарында аяқтады. В.Мейерхольд режиссерлік жұмыстың жауапкершілігін алды. Бірақ 1917 жылғы ақпан революциясынан кейін бұл қойылым жоспарланғандай өтпеді.
Opera by Sergei Prokofiev
the unfinished 1942 opera after Gogol
The Gambler (Russian: Игрок — Igrok in transliteration) is an opera in four acts by Sergei Prokofiev to a Russian libretto by the composer, based on the 1866 story of the same name by Fyodor Dostoyevsky. Prokofiev had decided on this story as an operatic subject in 1914, and the conductor Albert Coates, of the Mariinsky Theatre, encouraged Prokofiev to compose this opera and assured him of a production at that theatre. Prokofiev wrote the opera in piano score between November 1915 and April 1916, and completed the orchestration in January 1917. Vsevolod Meyerhold was engaged as stage director. However, in the wake of the 1917 February Revolution, that production never occurred.
Өнер тарихы
Опера 1929 жылы, кеңінен өңделгеннен кейін (1927 жылы) Брюссельдегі Корольдік монета театрында алғаш рет сахналанды. Прокофьев 1931 жылы опера негізінде оркестрлік сюита дайындады (төменде қараңыз). Большой операсы 1975 жылы Нью-Йорктегі Метрополитен операсында (Мет) операны қойды, бірақ Мет өзінің алғашқы қойылымын 2001 жылдың наурызына дейін ұйымдастырмады. Операның түпнұсқа нұсқасы 2001 жылы Мәскеудегі Большой театрында Геннадий Рождественский дирижерлігімен сахналанды.
The opera did not receive its first performance until 1929, after it had been extensively revised (in 1927), at the Théâtre Royal de la Monnaie, Brussels. Prokofiev prepared an orchestral suite based on the opera in 1931 (see below). The Bolshoi Opera performed the opera at the Metropolitan Opera (The Met) in New York City in 1975, but the Met did not mount its own first production until March 2001. The original version of the opera was finally staged in 2001 at the Bolshoi Theatre, Moscow, conducted by Gennady Rozhdestvensky.
Рөлдер
РольДауыс түріПремьералық актерлік құрамБрюссель, 1929 жылғы 29 сәуір (Дирижер: Корнель де Торан)Алексей, генерал отбасының тәрбиеленушісітенорЖозе ЛенсПолина (Полин), генералдың қамқоршысысопраноЛили ЛебланГенералбассМилорад ЙовановичБланш, жартылай әлем меццо-сопраноИвонн АндриМаркизтенорГ. РамбоАстли мырза, ағылшынбаритонЭмиль КолонБаронессанәурызМэма НаяерБаронбассЖорж КлаузурБабушка ("Бабуленка"), генералдың тәтесіконтральтоСимона БаллардПринц НильскийтенорХ Маркотти
RoleVoice typePremiere castBrussels, 29 April 1929(Conductor: Corneil de Thoran)Alexei, tutor to the General's familytenorJosé LensPolina (Pauline), ward of the GeneralsopranoLily LeblancThe GeneralbassoMilorad YovanovitchBlanche, demimondaine mezzo sopranoYvonne AndryThe Marquis tenorG RambaudMr. Astley, an Englishman baritoneEmile ColonneThe BaronesssilentMme NayaertThe BaronbassoGeorges ClauzureGrandma ("Babulenka"), The General's aunt contraltoSimone BallardPrince NilskytenorH Marcotty
1-ші акті
Гранд-отельдің бағында генералдың отбасының мұғалімі Алексей, генералдың қамқоршысы Полинамен кездеседі, ол маркизге қарызды. Алексей Полинаны жақсы көреді және оның зергерлік бұйымдарын кепілге салып, сол ақшамен құмар ойнауын байқағанын айтады. Бірақ ол ақшаны жоғалтып қойды. Генерал, Бланш атты өте жас әйелге ғашық, ол кіріп келеді, олармен бірге маркиз бен мистер Астли, ағылшын да болады. Оның шығындары туралы сұрағанда, Алексей өзінің жинаған ақшасын жоғалтқанын мойындайды. Ол мұндай қарапайым табысы бар адамның құмар ойнауы дұрыс емес деп ескертіледі, бірақ Алексей ақша үнемдеу туралы ойды тілге келтірмей жоққа шығарады. Астли әсерленіп, Алексейді шайға шақырады. Содан кейін генерал Мәскеуден "Бабуленкадан" (әдебиетте "әже" деген сөздің кішкентай түрі; шын мәнінде генералдың тәтесі және Полинаның әжесі) телеграмма алады. Генерал Бабуленканың тез арада қайтыс болып, оның мүлігіне ие болып, Бланшқа үйленуді үміттенеді. Полина маркизге қарызын төлей алмағанына қынжылды. Алексей оны сүйетінін айта бергенімен, оның ашкөздіктен басқа қызығушылығы бар ма екенін ойлайды. Генерал олардың сөзіне араласады. Полина Алексейден өзінің махаббатын дәлелдеуін және паркте отырған неміс бароншасына назар аударып, оның үшін кез келген нәрсені істей алатынын көрсетуін сұрайды. Алексей солай істейді, бұл баронның ашуын тудырады. Содан кейін барон мен баронесса дауласып кетеді.
In the Grand Hotel garden, Alexei, tutor to the General's family, meets Polina, the General's ward, who is in debt to the Marquis. Alexei loves Polina, and informs her that he observed her directions to pawn her jewelry and gamble with the funds. However, he lost the money. The General is enamoured of the much younger demimondaine Blanche, and enters with her, the Marquis and Mr Astley, an Englishman. When asked about his losses, Alexei says he lost his own savings. He is chided that someone of his modest income should not gamble, but Alexei dismisses the idea of saving money with a caustic diatribe. Astley is impressed and invites Alexei to tea. The General then receives a telegram from "Babulenka" (literally a diminutive of 'grandmother'; she is, in fact, the General's aunt and Polina's grandmother) in Moscow. The General is hoping that Babulenka will die soon so that he can inherit her money and marry Blanche. Polina is frustrated that she cannot repay her debts to the Marquis. While Alexei continues to protest that he loves her, she wonders if he has any other interest than greed. The General interrupts their conversation. Polina challenges Alexei to prove his love, and to see if he would truly do anything for her, by making a pass at a German Baroness sitting in the park. Alexei does this, to the anger of the Baron. In the ensuing fuss, the Baron and Baroness leave.
2-ші акті
Қонақ үй вестибюлінде генерал Алексейді оның іс-әрекеттері үшін сөкседі. Алексей өкінуден бас тартады, сол себепті генерал оны отбасылық тәрбиеші қызметінен босатады. Содан кейін генерал маркиздің көмегіне жүгінуге тырысады, жанжалдың болжамдалынуын болдырмау үшін. Астли мырза кіріп келіп, Алексейге генералдың алаңдаушылығын түсіндіреді. Бланш бұрын бароннан қарыз сұраған еді, бұл баронессаны ренжіткен. Барон мен баронессаның жоғары әлеуметтік статусының арқасында генерал кез келген ұятты жағдайға жол бермеуге тырысады. Астли одан әрі генералдың Бланшқа мұрадан өз үлесін алғанша ұсыныс жасай алмайтынын түсіндіреді. Алексей Полина мұрадан өз үлесін алғаннан кейін, маркиз оны өз ықпалына алуға тырысады деп ойлай бастайды. Маркиз генералдың тапсыруымен келіп, Алексейдің мінез-құлқын жұмсартуға тырысады. Алексей маркизге деген жек көрушілікпен қараса да, маркиз Полинадан келген хатты көрсетеді, онда Алексейді балашалыққа бермеуге шақырылады. Алексей оны Полинаға хат жаздырғаны үшін айыптап, ашуланып кетеді. Маркиз генерал мен Бланшқа Алексейді бағындырғанын хабарлайды. Генерал сол күні кешке Бабуленканың қайтыс болатынын болжайды, бірақ дереу оның дауысы естіледі, ол жақсы денсаулықпен қонақ үйге келген екен. Ол Алексей мен Полинаны жылы лебізбен қарсы алады, бірақ бірден генералдың және басқалардың ниеттерін аңғарады. Ол ауруын жеңіп, емделу үшін және құмар ойнау үшін шипажайға бару жоспарлап отырғанын айтады.
In the hotel lobby, the General reproaches Alexei for his actions. Alexei is unrepentant, upon which the General dismisses him as his family tutor. The General then tries to obtain the help of the Marquis in preventing any appearance of a scandal. Mr. Astley enters, and explains to Alexei the General's concerns. Blanche had earlier asked the Baron for a loan, which upset the Baroness. Because of the high social status of the Baron and Baroness, the General is keen to avoid any sense of impropriety. Astley further explains that the General cannot propose to Blanche until he receives his share of the inheritance from Babulenka. Alexei begins to think that once Polina receives her own share of the inheritance, the Marquis will attempt to win her over. The Marquis appears on the General's behalf, to try to mollify Alexei's behaviour. Alexei is contemptuous to the Marquis, until the Marquis produces a note from Polina, which calls on Alexei to stop behaving like a schoolboy. Alexei accuses him of making Polina write the letter and leaves in anger. The Marquis tells the General and Blanche that he was successful in subduing Alexei. The General predicts Babulenka's death that same evening, but immediately afterward, her voice is heard, as she has arrived at the hotel, in good health. She greets Alexei and Polina with some affection, but at once she sees through the General and the others. She says that she has overcome her illness and plans to recuperate, and gamble, at the spa.
3-ші акт
Казинода Бабуленка рулетка үстелінде ақшасын жоғалтып, тоқтату туралы барлық тілегін елемейді. Генералдың Бланшпен байланысының үміті суға түсіп бара жатқанын сезеді. Маркиз Бабуленканың қанша ақша жоғалтқанын айтқан соң, генерал полиция шақыруды ұсынады, бірақ маркиз оны көндірмейді. Алексей келіп жетіп, генерал мен маркиз одан Бабуленканың құмар ойынынан туған шығындарын тоқтатуға көмектесуді сұрайды. Бланшқа таласқан тағы бір күйеуге үміткер, Принц Нильский де келіп, Бабуленканың жоғалтқан ақшасын тізімдей береді. Генерал шешіліп, құлап, казиноға қарай жүгіріп кетеді. Бланш Нильскиймен бірге кетеді. Алексей Бабуленканың қаржылық құлдырауынан кейін Полинаның отбасының тағдыры не болатынын ойлайды. Шағын қалған, ақшасы таусылған Бабуленка Мәскеуге қайтуды қалайды. Бабуленка Полинаны өзімен бірге келуге шақырады, бірақ ол бас тартады. Генерал Бабуленканың жоғалтқандарына және Бланштан Нильскийге өткеніне ашуланып, күйінеді.
At the casino, Babulenka has been losing her money at the roulette tables, and ignoring all pleas to stop. The General is despondent and sees his chances with Blanche diminish. After the Marquis tells just how much Babulenka has lost, the General suggests to summon the police but The Marquis dissuades him. Alexei arrives, and the General and the Marquis ask for his help to halt Babulenka's gambling losses. Prince Nilsky, another potential suitor to Blanche, then arrives and further enumerates Babulenka's losses. The General collapses, distraught, and then runs into the casino. Blanche departs with Nilsky. Alexei wonders of what will happen with Polina's family, after Babulenka's financial losses. Babulenka, exhausted and depleted of funds, wants to go home to Moscow. Babulenka asks Polina to come with her, but declines. The General bewails Babulenka's losses and his own loss of Blanche to Nilsky.
4-ші акт
Отельдегі бөлмесінде Алексей, Маркизден хат алған Полинаны табады. Маркиз генералдың өзіне кепілге берілген мүлкін сататынын, бірақ Полинаның құрметі үшін елу мыңды кешіретінін, содан кейін олардың қарым-қатынасын аяқтағанын айтады. Полина мұны өзін қорлау деп есептейді және Маркиздің бетіне лақтыру үшін елу мың болса екен дейді. Алексейдің қуанышына орай, Полина одан көмек сұрап келеді. Казиноға асығып барған Алексейдің сәті ойнайды, ол қатарынан жиырма рет жеңіп, банкті жарып салады. Ұзын үзілістен кейін, қонақтар Алексейдің жеңісі туралы әңгімелесуді жалғастырады. Алексей бөлмесіне қайтқанда, ол әлі де крупиерлер мен басқа құмар ойыншылардың дауыстарын естиді. Содан кейін ол күтіп тұрған Полинаны көреді. Ол оған Маркизге төлеу үшін ақша ұсынады. Ол бас тартады және оны шынымен сүйе ме деп сұрайды. Алексей оған ақша бергенде, ол оны бетіне лақтырып, қашып кетеді. Опера Алексейдің бөлмеде жалғыз қалған күйімен аяқталады, ол үстелдердегі сәттілігін қайта-қайта есіне алады.
In his hotel room, Alexei finds Polina, who has a letter from the Marquis. The Marquis says he is selling the General's properties mortgaged to him, but will forgive fifty thousand for Polina's sake, after which he will consider their relationship over. Polina feels this paying her off as an insult and wish she had fifty thousand to fling at Marquis's face. Alexei is deliriously pleased that Polina has turned to him for assistance. Rushing to the casino, Alexei has a run of good luck, winning twenty times in a row and breaking the bank. After an entr'acte, the other patrons continue to talk about Alexei's run. Alexei returns to his room, yet he continues to hear the voices of the croupiers and the other gamblers. He then becomes aware of Polina who has been waiting for him. He offers her funds to pay the Marquis back. She refuses and asks whether he really loves her. When Alexei gives her the money, she tosses it back in his face and runs out. The opera ends with Alexei alone in the room, recalling obsessively his success at the tables.
Сюита: Төрт портрет және ойыншыдан алынған тұжырым, op. 49
Прокофьев 1931 жылы операдан оркестрлік сюита жасады. Төрт сурет – Алексей, Бабуленка, генерал және Полина; бұл, шындығында, операның соңғы көрінісі емес, Алексейдің рулеткадағы сәтті тізіміндегі жеңісін көрсетеді. "Құмар ойыншы" нөмірлі опера болмағандықтан, кейіпкерлердің ешқайсысында да ұзақ ариялар жоқ; сондықтан Прокофьев сюита үшін негізгі материалдарды партитураны бөліп, әр кейіпкерге қатысты беттерді жинап, үйіп-тұрып дайындады.
Prokofiev produced an orchestral suite from the opera in 1931. The four portraits are Alexei, Babulenka, the General and Polina; the dénouement is not, in fact, the last scene of the opera, but represents Alexei's winning streak at roulette. As The Gambler is not a number opera, none of the characters has any extended arias; Prokofiev, therefore, gathered the basic materials for the suite by tearing up the score and heaping the pages relating to each character together in piles.