Украин Қозғалысы: Тәуелсіздік және Жаңғырту Тарихы

Кіріспе

Украинаның тәуелсіздігін қолдаушы ұйым, содан кейін саяси партия. Мүшелік жылы = 2016 жыл. Бағыты = Орталық оң. Ұлттық = Еуропалық = Халықаралық = Түстері = көк, сары. Орын 1 атауы = Жоғарғы Рада. Орын 1 = Орын 2 атауы = Львов облыстық кеңесі. Орын 2 = Уәде = Мемлекеттіклік, Демократия, Реформалар. Веб-сайты = Елі = Украина.

Украина Халық қозғалысы (Народний Рух України) – украиндық саяси партия және Кеңес Украинасындағы алғашқы оппозициялық партия. Көбінесе бұл қозғалыс (Рух, Rukh) деп аталады. "Рух" партиясы 2013 жылға дейін Еуропалық халық партиясының (ЕХП) байқаушы мүшесі болды. 1991 жылы Украинаның тәуелсіздігін қайтаруда маңызды рөл атқарды деп саналады. "Рух" сайлаушылардың басым бөлігін және қолдауын Батыс Украинадан алады. 2016 жылдың қарашасында партияның 35 000 мүшесі болды. Қозғалыстың бағдарламасы мен уставын Украина Жазушылар одағы ұсынды және 1989 жылдың 16 ақпанында "Литературная Украина" журналында жарияланды. Ұйымның тамыры украиндық диссиденттерде, олардың ең танымал өкілі – Вячеслав Чорновил, алайда либералды коммунистерден бастап интегралистік ұлтшылдарға дейінгі түрлі саяси көзқарастағы мүшелерді қабылдады. 1989 жылдың наурыз айынан қыркүйек айына дейін Украинада көптеген құрылтайлық конференциялар өтті. "Украинаны қайта құру үшін Украина Халық қозғалысының" бірінші құрылтай съезі 1989 жылдың 8-10 қыркүйегінде Киевте өтті. Қозғалыстың алғашқы жетекшісі болып украин ақыны және сценарийші Иван Драч сайланды. Ұйымның пайда болуы Украина Коммунистік партиясы Орталық комитетінің бірінші хатшысы Владимир Щербицкийдің қызметтен босатылуымен және Леонид Кравчуктың билікке келуімен бірге болды. Бір жағынан Кравчук ресми түрде "Рух тіркелгенше алақанында шашым өсе қоймайды" деп уәде берді, екінші жағынан "Украина Халық қозғалысы. Тарих" (Народний рух України. Історія) авторы Григорий Гончарук Иван Драчқа сілтеме жасай отырып, 1989 жылдың ақпанында "Литературна Україна" журналында Рухтың бағдарламалық жобасын жариялауға көмектескеннің Кравчук болғанын айтты. Сондай-ақ, ол КПИ ректоры Таланчуктың Политехника институтының мәжіліс залын Рухтың құрылтай съезіне беруін мақұлдаған деседі. Қозғалыстың ең ірі қоғамдық, саяси, мәдени және әлеуметтік акциялары:

Адам тізбегі (1990) – еріктілердің тізбегі, 1919 жылдың 22 қаңтарында Злуки актісіне (Біріктіру актісі) қол қойған екі бұрынғы украин мемлекетінің астаналары Львов қаласынан Киев қаласына дейін созылды. Ішкі істер департаменті (Украина КСР) мәліметтері бойынша, оған 450 000 адам қатысқан, ал ұйымдастырушылар 4-5 миллионға жуық адам қатысқанын мәлімдеді. Жаппай саяхаттар (1990) – 7 қыркүйек пен 12 қыркүйек аралығында Никополь және Запорожье қалаларының маңында Запорожье Сішінің 500 жылдығын тойлауға арналған мерекелер. Берестечко, Батурин, Любны және Хотын қалаларының маңында түрлі шаралар. Бастапқыда қозғалыстың мақсаты Горбачевтің реформаларын қолдау болды.

The People's Movement of Ukraine (Народний Рух України) is a Ukrainian political party and the first opposition party in Soviet Ukraine. Often it is simply referred to as the Movement (Рух, Rukh). The party under the name Rukh was an observer member of the European People's Party (EPP) until 2013. It is considered to have played a key role in Ukraine regaining its independence in 1991. Rukh gathers most of its voters and support from Western Ukraine. In November 2016, the party had 35,000 members. The program and statutes of the movement were proposed by the Writers Association of Ukraine and were published in the journal Literary Ukraine (Literaturna Ukraina) on 16 February 1989. The organization has its roots in Ukrainian dissidents — the most notable of them being Viacheslav Chornovil — yet not excluding the fact that it was accepting various other politically oriented members from liberal communists to integralist nationalists. From March to September 1989 numerous constituent party conferences took place across Ukraine. The first Constituent Congress of the "People's Movement of Ukraine for Reconstruction" took place on 8–10 September 1989 in Kyiv. Elected as the first leader of the movement was the Ukrainian poet and screenwriter Ivan Drach. Appearance of the organization coincided with dismissal of Volodymyr Shcherbytsky as the First Secretary of Central Committee of the Communist Party of Ukraine and rise of Leonid Kravchuk. On one hand Kravchuk officially promised that "faster he will grow hair on his palm than Rukh will be registered", on the other hand according to author of the book "People's Movement of Ukraine. History" (Народный рух Украины. История), Hryhoriy Honcharuk, with reference to Ivan Drach, it was Kravchuk who facilitated publishing of the Rukh's program draft in "Literaturna Ukrayina" in February 1989. And according to rumors, he also approved that the rector of KPI Talanchuk would grant the Politech's Assembly Hall to hold the Rukh's constituent congress. The movement's biggest public, political, cultural, and social actions were:
Human chain (1990) – a chain of volunteers that stretched around all the way from the city of Lviv to the city of Kyiv, the capitals of the two former Ukrainian states that signed the Act Zluky (Unification act) on 22 January 1919. According to the Department of Internal Affairs (Ukrainian SSR) there were only 450,000 participants, while the organizers claimed that there were between four and five million. Mass excursions (1990) – festivities near Nikopol and Zaporizhzhia to celebrate the 500th anniversary of the Zaporozhian Sich from 7 September through 12. Various activities near Berestechko, Baturyn, Lubny, and Khotyn. At first the movement aimed at supporting Gorbachev's reforms,

Саяси партия

Бұл қозғалысты Әділет министрлігі 1990 жылдың 9 ақпанында саяси партия ретінде тіркеді. 1990 жылдың қаңтарында Украина Республикалық партиясы (УРП) және кейін Украина Демократиялық партиясы (ДемПУ) құрылғаннан кейін, Украина Халық қозғалысы көптеген басқа кішігірім фракциялармен бірге осы екеуінің коалициясы ретінде бейресми түрде өмір сүрді. Бұл партиялар Жоғарғы Радада «Демократиялық блок» деп аталатын топ құрды, ол «239-шы топқа» қарсы тұрды, оны Александр Мороз («Егеменді Совет Украинасы үшін») басқарды (1990 жылғы Украина парламенттік сайлауына қараңыз). 1990 жылдың наурызында өткен украин жергілікті сайлауда Рух Львов және Киев қалалық кеңестерінің сайлауында көпшілік дауыс жинап, Батыс Украинада сәтті өтті. 1990 жылдың қазан айында Рухтың екінші партиялық съезі өтті. Сессия барысында «Қайта құру» (Перестройка) сөзін алып тастау туралы шешім қабылданды, осылайша Коммунистік қозғалыспен байланысты болмау үшін. Иван Драч қайтадан көшбасшы болып сайланды, ал оның орынбасарлары Михаил Хорин мен Александр Лавринович болды. Рухқа УРП мен ДемПУ-ны жақындату үшін «Қозғалыстағы серіктес мүшелік институты» құрылды. Аталған партиялардың нәзік коалициясы 1991 жылдың қыркүйегіндегі президент сайлауына дейін сақталды, онда УРП және ДемПУ Вячеслав Чорновилге қарсы өз кандидаттарын ұсынды. 1992 жылдың 28 ақпанынан 1 наурызына дейін үшінші партия съезі өтті, онда Иван Драч, Михаил Хорин және Вячеслав Чорновилдің басшылығын сайлау арқылы Рухтың ішіндегі жікке жол берілмеді. Жаңа орынбасарлар М. Бойчишин, О. Бураковский, В. Бурлаков және О. Лавринович болды. «Серіктес мүшелік институты» УРП мен ДемПУ мемлекет президенті Леонид Кравчукты қолдайтындарын жариялағандықтан, ресми түрде таратылды. Украина Халық қозғалысы үкіметке парламенттік оппозиция екенін жариялады және 1992 жылдың қаңтарында жарғысындағы маңызды өзгерістерге байланысты қайта тіркелді. Көп ұзамай Иван Драч партиядан кетіп, содан кейін 1992 жылдың маусымында Михаил Хорин да В. Бурлаковпен бірге орнынан бас тартты. Хорин көп ұзамай Украина Республикалық партиясының басшысы болып сайланды. 1992 жылдың желтоқсанында Рухтың IV партиялық съезі өтті, ол тағы да жарғысын және партияның мақсаттарын қайта қарады. Вячеслав Чорновил партия басшысы болып сайланды, партия басшылығында үлкен өзгерістер болған жоқ. Съез барысында Чорновилге қарсы партия делегаттары Лариса Скорик басқаратын Украинаның Ұлттық қозғалысын (ВНРУ) құрды. Украина Халық қозғалысы 1993 жылдың 1 ақпанында Украина Әділет министрлігінде саяси партия ретінде тіркелді. 1999 жылдың көктемінде Рухтың парламенттік фракциясы екіге бөлінді (бөлінген фракцияны Геннадий Удовенко басқарды, оның Рададағы ең көп мүшесі 19-дан 14-ке дейін азайды; «басқа» фракция 23 мүшеден тұрды; демек, 2002 жылдың маусымына қарай Украина Халық қозғалысының 10 сайланған депутаты партияның ешбір бөлігін өкілдемеді). 1999 жылғы президент сайлауына дейін партия ішінде тағы бір маңызды жік орын алды. Юрий Костенко Вячеслав Чорновилдің партия басшысы болып сайлануына ашық қарсылық білдірді және Украина Халық қозғалысы (Костенко) атты жаңа партия құрды, онда Костенко партия басшысы болды. Бөлінуге қарамастан, партияның келесі съезі Вячеслав Чорновилды партия басшысы етіп сайлады. Съезде сондай-ақ Украина Халық қозғалысы мен Реформалар және Тәртіп партиясы арасындағы алдағы сайлауда президенттікке кандидат ретінде Геннадий Удовенконы қолдайтын саяси блок туралы келісімге қол қойылды. 1998 жылдың 29 наурызындағы парламент сайлауында партия 9,4% дауыс жинады. 2012 жылғы парламент сайлауында партия «Отан» партиясының «шатыры» аясында бірнеше басқа партиялармен бірге біртұтас партия ретінде қатысты. Сайлау кезінде бұл тізім пропорционалды сайлау жүйесі бойынша 62 орынды (25,55% дауыс) және 39 сайлау округін жеңіп, тағы 39 орын алды; Парламентте барлығы 101 орын. Партия 2 сайлау округінде тәуелсіз түрде қатысып, жеңіске жете алмады. Оның бұрынғы төрағасы Борис Тарасюк және басқалары 2013 жылдың маусымында «Отанға» қосылды. 2014 жылғы украин парламент сайлауында партия 3 сайлау округінде қатысты, бірақ оның үміткерлері барлығында жеңіліп, партия парламенттік орынға ие бола алмады. Алайда, «Өзін-өзі сендіру» партиясынан шығарылғаннан кейін, Павел Кишкар мен Виктор Кривенко 2016 жылдың сәуірінде партияға қосылды (парламентте олар 2016 жылдың наурызында Петро Порошенко блогының фракциясына қосылды, бірақ 2017 жылдың желтоқсанында оны тастап кетті). 2015 жылғы украин жергілікті сайлауында партия 270 жергілікті кеңесте орын алды (барлық жергілікті кеңестердің 0,17%). Сайлауда ол дауыстардың 0,04% -ын алды. 2019 жылғы украин парламент сайлауында партия округтерде 18 үміткерді тіркеді, бірақ ешқайсысы парламентке өте алмады.

The movement initially registered by the Ministry of Justice on 9 February 1990 as the political party. After the creation of the Ukrainian Republican Party (URP) in January 1990 and later the Democratic Party of Ukraine (DemPU), the People's Movement of Ukraine unofficially existed as a coalition of those two along with numerous other smaller factions. These parties created a group within the Verkhovna Rada called the "Democratic Bloc" which stood in opposition to "Group 239", which was led by Oleksandr Moroz ("For the sovereign Soviet Ukraine") (see 1990 Ukrainian parliamentary election). In the March 1990 Ukrainian local elections Rukh won majorities in the elections of the city councils of Lviv and Kiev and was successful in western Ukraine. In October 1990 Rukh's second Party Congress took place. During the session it was decided to exclude the word "Reconstruction" (Perestroika), not to be associated with the Communist movement. Ivan Drach was re elected as leader, while his deputies became Mykhailo Horyn and Oleksandr Lavrynovych. In order to draw the URP and DemPU closer to Rukh, the "Institute of Associative Membership in the Movement" was established. The brittle coalition of the mentioned parties held until the presidential elections in September 1991 when URP and DemPU provided their own candidates in opposition to Vyacheslav Chornovil. From 28 February – 1 March 1992 the third Party Congress took place during which a schism within Rukh was avoided by electing a leadership triad of Ivan Drach, Mykhailo Horyn, and Vyacheslav Chornovil. The new deputy leaders were M. Boychyshyn, O. Burakovsky, V. Burlakov, and O. Lavrynovych. The "Institute of Associative Membership in the Movement" was formally recognized as dissolved due to both the URP and DemPU declaring themselves as supporters of state president Leonid Kravchuk. The People's Movement of Ukraine declared its parliamentary opposition to the government and in January 1992 re registered due to substantial changes in its statutes. Soon Ivan Drach left the party, followed by the resignation of Mykhailo Horyn in June 1992 together with V. Burlakov. Horyn was soon elected as leader of the Ukrainian Republican Party. In December 1992 Rukh's IV Party Congress took place which once again revised its statute and the party's goals. Vyacheslav Chornovil was elected leader, the rest of the party's leadership was left without major changes. During the Congress some party delegates in opposition to Chornovil created the All National Movement of Ukraine (VNRU), headed by Larysa Skoryk. The People's Movement of Ukraine was registered by the Ukrainian Ministry of Justice as a political party on 1 February 1993. Rukh's parliamentary faction split up into 2 different factions in the spring of 1999 (the breakaway faction was led by Hennadiy Udovenko with its highest Rada membership of 19 dwindling to 14; the "other" faction ended with 23; meaning that 10 elected People's Movement of Ukraine deputies did not represent any segment of the party anymore by June 2002). Right before the 1999 presidential elections another major schism took place within the party. Yuriy Kostenko openly protested against the election of Viacheslav Chornovil as the party leader and established another party, People's Movement of Ukraine (Kostenko), where Kostenko became the leader of the party. Despite the split a followed party congress elected Vyacheslav Chornovil as party leader. The congress also adopted the signing of an agreement between People's Movement of Ukraine and the Reforms and Order Party for a political bloc supporting Hennadiy Udovenko as a single presidential candidate for the next elections. At the parliamentary elections on 29 March 1998, the party received 9.4% of the vote

The party competed as one single party under the "umbrella" party "Fatherland", together with several other parties, during the 2012 parliamentary elections During the election this list won 62 seats (25.55% of the votes) under the proportional party list system and another 39 by winning 39 simple majority constituencies; a total of 101 seats in Parliament. The party independently unsuccessfully participated in 2 constituencies. While its former chairman Borys Tarasyuk and others assimilated into "Fatherland" in June 2013. In the 2014 Ukrainian parliamentary election the party participated in 3 constituencies; but its candidates lost in all of them and thus the party won no parliamentary seats. However, after being expelled from (the political party) Self Reliance the lawmakers Pavlo Kyshkar and Viktor Kryvenko joined the party in April 2016 (in parliament they both joined the faction of the Petro Poroshenko Bloc in March 2016 before leaving it in December 2017). In the 2015 Ukrainian local elections the party was able to gain seats in 270 local councils (0.17% of all local councils). In the election he received 0.04% of the vote. In the 2019 Ukrainian parliamentary election the party had 18 candidates in constituencies, but none of them won a parliamentary seat.