Кіріспе

Оңтүстік Австралия корольдік комиссиясы

Капунда жолы бойынша корольдік комиссия 2005 жылы Оңтүстік Австралия үкіметімен Иан Хамфридің қаза тауып, қылмыс жасаған күдіктінің қашып кеткен жағдайын және Юджин МакГидің сотталуы мен айыпталуына қатысты мән-жайларды зерттеу үшін құрылды. Корольдік комиссар Грег Джеймс КВ болды. Комиссияның алғашқы отырысы 2005 жылдың 12 мамырында өтті, ал есеп 2005 жылдың 15 шілдесінде ұсынылды.

Өмірбаян

Иан Хамфри Аделаиданың солтүстігіндегі Капунда жолымен велосипедпен келе жатқанда, 2003 жылғы 30 қарашада сағат 17:05-те Аделаида адвокаты және бұрынғы полиция прокуроры Юджин МакГи оны қағып кетті. МакГи тоқтаған жоқ және көмек көрсетпеді.

Сот

Бастапқыда Бас прокуратура директорының кеңсесі МакГиді соттауға ниетті прокурор таба алмады, себебі ол заңгерлер қауымдастығында өте танымал болды және іс сотқа жетпей қалуы мүмкін деген қауіп болды. Ақырында, 2005 жылдың мамыр айында іс сотқа жетті, онда МакГи қауіпті жүргізу салдарынан адам өліміне себепкер болды деген айыптан ақталды, бірақ абайсыздықпен жүргізу және жол апатынан кейін тоқтап, көмек көрсетпеу сияқты жеңіл қылмыстар бойынша кінәлі деп танылды. Бұл МакГидің апаттан кейін посттравматикалық стресс бұзылысының белгілерін көрсеткен психиатриялық сараптамаға байланысты болды. Аделаида университетінің профессоры Сэнди МакФарлейн ПТСР-дің МакГидің бұрынғы полиция қызметіндегі және Сноутаун істерінде қылмыскерлердің бірінің адвокаты ретіндегі дәлелдермен жұмыс істеу кезіндегі "қорқынышты оқиғаларға" байланысты екенін мәлімдеді. Сидней университетінің Крис Теннант және тағы бір "өте жоғары дәрежелі" психиатрия профессорынан психиатриялық сараптаманы қайта қарау сұралып, екеуі де сараптаманың сенімді емес екеніне келісті. Теннант: "Мен бұрын ешқашан осылай жеке өзімді ашуланған емеспін, меніңше бұл, қарапайым тілмен айтқанда, сотқа қарсы келу, сот жүйесінің қорлауы" деді. Сот отырысы 2005 жылдың 1 шілдесінде аяқталды, ал қорытынды есеп 15 шілдеде ұсынылды.

Ұсыныстар

Полиция қызметкерлерін қайта даярлау. Сарапшылардың дәлелдемелерін сотқа дейінгі кеңінен ашу. Тәуелсіз сарапшыларды тағайындауға соттарға рұқсат берілді. Заңға өзгеріс енгізіліп, полицияға іздеу кезінде үй-жайларға күшпен кіруге мүмкіндік берілсін. Қауіпті жүргізу салдарынан туған өлім үшін жаза өлшемі адам өлтірумен теңестірілсін. Апат орнынан қашуға қатысты жазаларды күшейту. Қандағы алкоголь деңгейін жасыру әрекеті қылмыс деп есептелсін. Комиссар Джеймс тиісті агенттіктер мен министрлерге бағытталған ұсыныстарды қамтитын екінші құпия (жабық) есепті де дайындады. Осы есептегі ұсыныстар қосымша айыптамалар тағайындалуына әкелді. 2006 жылдың 10 наурызында қорғау іс жүргізуді тоқтату туралы өтініш білдірді, ал іс 9 қарашаға шегерілді. Бірнеше тоқтатудан кейін қорғау 2007 жылдың 17 шілдесінде тұрақты тоқтатуды сұрады, өйткені жариялылықтың салдарынан бауырлардың әділ сот отырысын алу мүмкіндігі болмайды деп мәлімдеді. 2008 жылдың 14 ақпанында тоқтату туралы өтініш қабылданбады, бірақ олардың адвокаты осы күнге дейін "бос" болғандықтан 2010 жылдың 2 ақпанына дейін сотқа қатыса алмады. 2 ақпанда 1972 жылы Ұлыбритания Лордтар палатасында қарастырылған иммиграциялық іске сілтеме жасай отырып, іс тағы 17 наурызға шегерілді. Лордтар палатасы кездесуге қатыспағаннан кейін, иммиграциялық департаменттің тиісті тапсырмасы болмағандықтан үнді иммигрантының өзін-өзі тапсыруға заңдық міндеттемесі жоқ екенін анықтады, бұл МакГидің адвокаты МакГи ісіне «толыққанды сәйкес келеді» деп мәлімдеді. 17 наурызда, бір минуттан кем уақытқа созылған сот отырысында аудандық сот судьясы Питер Херриман МакГилдерді құдалық айыбынан босатты, себебі «Евгенийге немесе олардың екеуіне де полицияға көмектесуге заңдық міндеттеме болған жоқ».

Салдары

МакГи әлі де Заңгерлер қоғамында заңгер ретінде тіркелген. Оның практикасын жарнамалайтын веб-сайттар МакГиді мас күйде көлік жүргізу, кінәлі жүргізу және қауіпті жүргізу қылмыстары бойынша қорғаушы ретінде көрсетеді, бұл қоғамда наразылық тудырды. Хамфридің жесірі Ди Гилкрист: "Ол шын мәнінде осы оқиғадан және оның салдарынан пайда табады. Мұндай қарапайым жағдайдың қылмыстық сот жүйесінде манипуляцияланып, МакГидің моральдық және этикалық жауапкершілігінен босатылуы – өкінішті жағдай" деді. Ди Гилкрист кейіннен заң кеңесіне МакГидің әрекеттерінің [оқиғадан кейін] кәсіби бұзушылыққа жататыны туралы шағым түсірді. 2011 жылдың сәуірінде Заңгерлердің мінез-құлқы жөніндегі кеңестің отырысында МакГи "нашар мінез-құлық" көрсеткеніне кінәлі емес деп танылды және оның практикасын жалғастыруға рұқсат берілді. Кеңес МакГидің жарақаттан кейінгі стресс синдромынан зардап шеккенін мойындады және оның әрекеттерін апаттың алғашқы секундтарында ғана қарастыра алатынын, отбасына, заң кеңесшісіне телефон соққандарын немесе полициядан қашқан әрекеттерін қарастырмайтынын шешті. 2011 жылдың 8 желтоқсанында Бас прокурор Джон Рау Корольдік заң кеңесінің кеңесінен кейін, Кеңестің шешімін күшін жою мүмкін емес деп танылғаннан кейін МакГи ісін жапты. Оппозициялық сот өкілі Стивен Уэйд Раудың МакГиге заңгерлік практикадан тыйым салу туралы Кеңестің шешімін жоққа шығара алатынын айтты және оған Корольдік заң кеңесінің кеңесін жариялауға шақырды. Сенатор Ксенофон бұқаралық ақпарат құралдарына: "Бізге кеңес көрсетіңіздер, әйтпесе оның пікірі мен әрекетсіздігіне сену қиын. Бас прокурор МакГи ісіндегі әділдікке деген адалдығын көрсетуі үшін заң кеңесін жариялауы керек" деді. 2012 жылдың 6 ақпанында МакГи 2003 жылғы қашқан-соққан оқиғасы туралы АВС телеарнасының "Австралиялық оқиға" бағдарламасындағы екі бөлімдік арнайы бағдарламада ұлттық теледидарда кешірім сұрады. Хамфри отбасы әділетсіздікке ұшырағанын және МакГи оларға жеке кешірім сұрамағанын мәлімдеді. МакГи бұрынғы жылдары адвокаты арқылы кешірім сұрағанын, бірақ оны қабылдамағанын және отбасының жеке өміріне құрмет көрсету үшін қайталамағанын айтты. МакГи: "Осы мүмкіндікті пайдаланып, отбасына көңіл айтамын. Осы оқиға үшін кешірім сұраймын және апатқа реакциям үшін өте өкінемін" деді. Бас прокурордың Кеңестің шешімін жоққа шығармайтынына негізделген заң кеңесін жариялаудан бас тартқаннан кейін, 2012 жылдың 18 ақпанында сенатор Ксенофон халыққа депутаттарымен байланысып, Бас прокурор Раудан шаралар қабылдауды талап етуге шақырды. 2013 жылдың қазан айында Оңтүстік Австралия Парламенті 1981 жылғы "Заңгерлер туралы" заңға өзгертулер енгізіп, "қанағаттандырмас мінез-құлық" және "кәсіби емес мінез-құлық" санаттарын "қанағаттандырмас кәсіби мінез-құлық" және "кәсіби бұзушылық" санаттарымен алмастырды. Осы өзгертулер МакГиді кінәлі емес деп тапқан Заңгерлердің мінез-құлқы жөніндегі кеңестің отырысының қайталануын болдырмау мақсатында жасалды.