Кіріспе

Тай саясаткері және бизнес-жүргізуші Апирак Косайдин (อภิรักษ์ โกษะโยธิน; , 30 наурыз 1961 жылы туған) – Таиландтың бұрынғы бизнес-жүргізушісі және Бангкок қаласының бұрынғы губернаторы. 2004 жылғы 29 тамыздағы губернаторлық сайлауда ол дауыстардың 40% алып жеңіске жетті. 2008 жылғы 6 қазандағы губернаторлық сайлауда ол дауыстардың 45% алып қайта сайланды, бірақ сыбайлас жемқорлық айыптары бойынша бір айдан кейін отставкаға кетті. Отставкадан кейін Таиланд премьер-министрі Абхизит Веджадживаның кеңесшісі болды. 2010 жылдың желтоқсанында ол Бангкок округінің 2-ші сайланған депутаты болды, дауыстардың 69% жинады. 2011 жылғы жалпыұлттық сайлаудан кейін Таиланд Демократиялық партиясының 8-ші партиялық тізімі бойынша депутат болды. Ол сонымен қатар партия жетекшісінің орынбасары және коммерция министрінің көлеңкелі кабинетіндегі министр болды. Нонтабури қаласында тай-қытай отбасында дүниеге келген ол Триам Удом Сукса мектебінде және Чианг Май университетінде оқыды, онда 1983 жылы тамақ өнеркәсібі және технологиясы саласында бакалавр дәрежесін алды. Кәсіби жолын Pizza Hut компаниясының Таиландтағы филиалында бастады, содан кейін бірнеше компанияда менеджер және директор болып жұмыс істеді. 2002–2004 жылдары TA Orange компаниясының (қазіргі True Move) бас директоры және Таиланд қор биржасы директорлар кеңесінің мүшесі болды.

Бангкок қаласының әкімі

2004 жылы Демократиялық партия оны Бангкок қаласының әкімі сайлауына үміткер ретінде ұсынды, ол дауыстардың 40% алып жеңіске жетті. Тәуелсіз үміткер Павина Хонсакуль, биліктегі Тай Рак Тай партиясының ресми емес қолдауымен, дауыстардың 16% алып екінші орынға шықты. Сынаушылар Апирактың қала әкімі ретіндегі қызметінің нақты нәтижесі болмағанын атап өтті. Мысалы, «ақылды» жол белгілері мен автобус аялдамалары күтілген нәтижені бермеді, ал оның Автобустық жылдам транзит (АЖТ) жобасы әлі іске қосылмады. Дегенмен, қазір салынып жатқан BTS Skytrain желілерін кеңейтудегі еңбегі үшін мақтау алды. Апирактың сәтті іске асырған тағы бір маңызды жобасы – 2008 жылы ашылған Патумван қиылысындағы Бангкок өнер және мәдениет орталығы. Қызмет еткен екі жылдың ішінде сауалнамаға қатысушылар оның еңбекқорлығы мен жұмысқа берілгендігі үшін жоғары баға берді. Алайда, жобаларды аяқтау бойынша ең төмен баға алды. Оның көлік және тасымал саласындағы бастамалары да сәтсіз болды. Бангкок тұрғындарының 57% оның үміттерін ақтағанын айтты. Апирактың «ақылды» такси аялдамалары қынжырлы күлкіге ұшырады. 2005 жылдың қазанына дейін жұмыс істеген 150 аялдама автобус аялдамаларына ұқсас болды. Адамдар күтіп тұрса, жақын маңдағы таксилерге қызыл жарық көрінетін. Такси өтпесе, жолаушылар батырманы басып, диспетчерлік орталыққа қоңырау шалып, такси шақыруға болатын. BMA жүргізген зерттеуде аялдамалардың сәттілік деңгейі 38,6% құрады. 189 549 «ақылды» такси шақырылса да, жолаушыларды тасымалдау үшін бар болғаны 73 168 такси тоқтады. Көптеген аялдамалар бос тұрды және пайдаланылмады. Алайда, Апирактың «ақылды» жол белгілері шамалы жетістікке жетті, жүргізушілерге жол жағдайы туралы қосымша ақпарат берді және қалада жүргізудің стрессін азайтты. Әскери хунтаның Мүлікті тексеру комитеті (МТК) Апиракты қалаға өрт сөндіру құралдарын сатып алудағы күдікті іс-әрекеттер үшін айыптамады. МТК мүшесі Ситичок Равдкрута МТК төрағасы Нам Йимьяемге бұл шешімге шағым түсірді және Апирактың сатып алуға рұқсат бергені үшін қызметтік міндеттерін орындамауы немесе заңсыздық жасауы мүмкін деп күдіктенді, осылайша ол 500 миллион бат көлемінде пара алған болуы мүмкін. Апирак өзінің кінәсіздігін дәлелдеу үшін бұл келісімге Бангкок қаласының бұрынғы әкімі Самак Сундаравеж қол қойғанын айтты. Апирак экс-әкімнің келісіміне байланысты жобаны жалғастыруға мәжбүр болғанын мәлімдеді.

Қайта сайлану

Апирак 2008 жылғы 5 қазандағы сайлауда, іс жүзінде айыптаулар болғанына қарамастан, дауыс берушілердің 45 пайызының, яғни 991 018 дауысының қолдауын алып қайтадан сайланды.

Отставка

2008 жылдың 11 қарашасында Ұлттық сыбайлас жемқорлыққа қарсы комиссия Апиракқа, бұрынғы губернатор және премьер-министр Самак сияқты басқа да лауазымды тұлғалармен бірге қылмыстық іс қозғалғанын жариялады. 13 күні Апирак телекамералардың алдында отставкаға кететінін мәлімдеп: "Демократиялық партия сияқты, мен де халыққа қызмет ететін саясатты жалғастыруды қолдаймын", - деді. "Мен өзімнің кінәсіз екенімді толық сендіремін. Ісім сот жүйесі арқылы қаралуына дайынмын және соңында әділдік көретінімді сенемін", - деп жалғастырды ол. Демократиялық партияның төрағасы Абхизит Веджаджива: "Апирактың шешімі тай саясатында көптеген адамдардың күткен стандартты белгіледі. Бұл мақтауға лайық және ол қоғамның моральдық қолдауын алуға құқылы", - деді. Оның отставкасынан кейін жаңа губернаторды сайлауға арналған сайлау жарияланды. Қазіргі уақытта ол премьер-министр Абхизит Веджадживаның жақын кеңесшісі болып табылады.

Сот шешімі

2013 жылдың 10 қыркүйегінде Жоғарғы соттың саяси лауазымдарды атқаратын тұлғаларға қатысты қылмыстық бөлімі Апирак мырзаны кінәсіз деп шешті, өйткені ол қызметке тағайындалғанға дейін күшіне енген келісімшартта белгіленген барлық рәсімдерді сақтаған. Содан кейін ол мердігермен қайта келіссөздер жүргізіп, Бангкок әкімшілігіне 250 миллион бат үнемдеуге мүмкіндік берді.

Премьер-Министрдің кеңесшісі

Бангкок қаласының әкімшісі қызметінен кеткеннен кейін Апирак Тайланд Демократиялық партиясынан премьер-министр Абхизит Веджадживаның кеңесшісі болды. Ол көптеген саясаттарда маңызды рөл атқарды, мысалы, 2008-2012 жылдардағы жаһандық экономикалық дағдарыс кезінде тай экономикасын қолдау, «Таиландты алға жылжыту» жобасы, билікті жергілікті органдарға және үкіметке беру, Шығармашылық экономика жобасы және «Әлеуметтік кәсіпорын» бизнесін дамыту. Бұған қоса, 2010 жылы болған су тасқыны мен саяси жағдайдың нашарлауы салдарынан зардап шеккендерге көмек көрсету міндеті премьер-министр тарапынан Апиракқа жүктелді.

Таиланд парламенті мүшесі

2010 жылдың желтоқсанында Апирак мырза Таиландтың Демократиялық партиясынан Бангкок қаласының 2-ші округінен Парламент депутаты орнына кандидат болды. Нәтижесінде Апирак мырза 2010 жылдың 12 желтоқсанында 71 072 дауыспен (сайлауға келгендердің 68,67 пайызы) жеңіске жетті.

2011 жылғы Тайландтың ұлттық сайлауы

Премьер-министр Абхизит Веджаджива 2011 жылдың мамыр айында парламентті таратып, Таиландта жалпыұлттық сайлау өткізуге себеп болды. Таиланд Демократиялық партиясының жетекші орынбасары ретінде Апирак мырзаға партия Таиландтың астанасы Бангкоктағы сайлау науқанын бақылау жұмысы тапсырылды. Сайлау қорытындысы Пхью тай партиясының (265 159) бүкіл ел бойынша жеңісімен аяқталса да, Таиланд Демократиялық партиясы Бангкокта 23–10 есебімен сәтті науқан жүргізді.

2011 жылғы сайлаудан кейінгі кезең

Апирак Таиланд Демократиялық партиясының 8-ші тізімді депутаты болды. Ол сондай-ақ партия мүшелері тарапынан партия басшысының орынбасары ретінде қайта сайланды. Таиланд Демократиялық партиясы Көлеңкелік кабинетті құрғаннан кейін, Апирак мырза Көлеңкелік сауда министрі болып тағайындалды, ол негізінен халықтың тұрмыс деңгейі мен тұтыну экономикасын қадағалайды.

2011 жылғы ірі су тасқыны

2011 жылдың қыркүйек-желтоқсанында Таиланд тарихындағы ең ауыр су тасқынына тап болды, оның салдарынан 65 провинцияда 16 миллион адам зардап шекті және 815 адам қаза тапты. Апирак мырза және Таиланд Демократиялық партиясы, Сени Прамодж қорының көмегімен, елдің барлық айманында су тасқынынан зардап шеккендерге көмек көрсету үшін "Аса Тай" (тайлық еріктілер) тобын құрды. Су тасқыны аяқталған кезде "Аса Тай" 31 провинцияға 130 000 көмек жиынтығы, 4 500 000 дайын тамақ, зардап шеккендер үшін 2 жедел әрекет ету орталығы және тағы да басқа көмек жіберді. 2013 жылдың 3 наурызында ол 2013 жылғы Бангкок әкімі сайлауына қатысты.