Кіріспе

2005–2006 жылдарғы Apple компьютерлеріндегі процессорлардың ауысуы
Apple Mac компьютерлерін PowerPC архитектурасынан Intel процессорларына көшіру

Mac процессорларының Intel процессорларына ауысуы – Apple компаниясының Mac және Xserve компьютерлерінің орталық процессорларын (CPU) PowerPC процессорларынан Intel x86 64 процессорларына ауыстыру процесі болды. Бұл өзгеріс 2005 жылғы Бүкіләлемдік әзірлеушілер конференциясында (WWDC) Apple компаниясының бас директоры Стив Джобс жариялады. Ол Apple компаниясы Freescale (бұрынғы Motorola) және IBM компаниялары ұсынған PowerPC микропроцессорларын біртіндеп қолдануды тоқтататынын мәлімдеді. Бұл Apple компаниясының жеке компьютерлерінің процессорлық нұсқаулар жиынтығы архитектурасын екінші рет өзгертуі болды. Алғашқысы 1994 жылы болған, онда Apple Mac-тің бастапқы Motorola 68000 сериялы архитектурасын сол кездегі жаңа PowerPC платформасына алмастырды. Apple компаниясының алғашқы баспасөз хабарламасында көшіру 2006 жылдың маусым айында басталып, 2008 жылдың басында аяқталуы жоспарланған, бірақ ауысу күтілгеннен жылдам жүрді. Intel негізіндегі Mac-тың бірінші буыны 2006 жылдың қаңтарында Mac OS X 10.4.4 Tiger жүйесімен бірге шығарылды. Тамыз айында Джобс соңғы модельдерді ауыстыруды жариялады, Mac Pro дереу қолжетімді болды, ал Intel Xserve қазан айына дейін қолжетімді болады деп хабарланды, бірақ соңғы компьютерлер үшін жеткізілім желтоқсан айында ғана басталды. PowerPC процессорларында жұмыс істейтін Mac OS X жүйесінің соңғы нұсқасы 2007 жылдың қазан айында шыққан Leopard болды, PowerPC екілік кодтарын аударуды қолдау (Rosetta арқылы) келесі нұсқасы Snow Leopard арқылы сақталды. Кейіннен Lion жүйесінде бұл қолдау тоқтатылды. 2020 жылы Apple компаниясы Mac желісін Apple кремнийіне көшіретінін жариялады, бұл ARM негізіндегі, компанияның өзінде әзірленген процессорлар. 64 биттік процессорды қолдайтын алғашқы жеке компьютер болды, бірақ бұл өнім іске аспады. Apple компаниясының бүкіл әлем бойынша сату және операциялар жөніндегі атқарушы вице-президенті Тим Кук, табыс туралы телефон арқылы сөйлескенде, PowerBook-ке G5 процессорын орнату "барлық жылулық мәселелердің анасы" екенін айтты. Сонымен қатар, IBM компаниясының өкілдері төмен көлемді өндірістің пайдалылығына қатысты алаңдаушылық білдіргені туралы хабарлар тарады, бұл Apple компаниясымен және PowerPC процессорларының кең ассортиментіне деген оның қалауымен байланысты керісінше жағдайға әкелді.

1980 жылдар

Apple компаниясының Intel аппараттық құралдарына көшу әрекеттері 1985 жылы басталды. Джобс кеткен соң бір ұсыныс көтерілді, бірақ басшылық тарапынан ол тез қабылданбады.

1990 жылдар

Apple компаниясы Intel платформасына көшуге жасаған алғашқы талпыныс Star Trek жобасы болды, бұл Classic Mac OS System 7 және оның қолданбаларын Intel үйлесімді жеке компьютерде іске қосу үшін құпия түрде жүргізілген жобаға берілген кодтық атау еді.

2000-шы жылдардың басында

"Жұлдыздар жолы" жобасы аяқталғаннан кейінгі жылдары Apple компаниясының операциялық жүйесін Intel компаниясының x86 процессорларына көшіру жұмыстарын жүргізіп жатқаны туралы хабарлар тарады. Бір инженер Apple операциялық жүйесін бірнеше Intel процессорлары бар компьютерлерде іске қосуға қол жеткізді. 2001 жылы Джобс пен Sony президенті Кунитаке Андо Apple операциялық жүйесін Vaio компьютерлерінде іске қосу мүмкіндігін талқылау үшін кездесті. Джобс тіпті Mac OS-те жұмыс істейтін Vaio үлгісін көрсетті. Алайда, бұл келіссөздер ешқандай нәтиже бермеді. 2002 жылы Apple компаниясы оннан астам бағдарламалық жасақтама инженерлерін "Marklar" кодолық аты бар жобаға жұмылдырды, олардың міндеті Mac OS X-тің X86 үйлесімді нұсқаларын тұрақты түрде жаңартып отыру болды. 2003 жылы IBM компаниясының ішкі желісінде жарияланған мақаласында Apple компаниясы Intel-ге көшу бағдарламалық жасақтамада үлкен өзгерістерге алып келеді деп санайтыны айтылды, одан Apple компаниясы қашыңқы болды. Дегенмен, Intel-ге көшу туралы құпия ақпараттар 2000 және 2003 жылдары да тарады.

2005 жыл

Apple компаниясы Intel процессорларына көшу туралы хабарлар 2005 жылдың маусым айының басында тарады, сондай-ақ Apple компаниясы PowerPC өнімдерінің жол картасына сәйкес келетін өнімдерді құра алмады. Тағы бір сарапшы бұл қадам Apple-дің ұсынымын әлсірету қаупін тудыратынын айтты, себебі енді компания өнімдер жол картасын толық бақылай алмайды, соған қоса, адал қолданушыларын жоғалту қаупі де бар. 2005 жылға қарай AMD ойыншылардың және үнемділердің арасында танымал болды.

32 биттік регрессия

Apple G5 желісі арқылы әлемдегі алғашқы 64 биттік тұтынушылық үстел компьютерін жасады; алайда, Intel негізіндегі алғашқы Mac компьютерлері тек 32 биттік Intel Core Duo процессорларын қамтыды. Apple компаниясы алты айдан соң Intel-дің жаңа Intel Core 2 Duo 64 биттік процессорларын қосып, компьютерлер желісін жаңартты.

Розеттаның жұмыс істеуіне қатысты алаңдаушылық

Rosetta жарияланғанда, аударма бағдарламалық құралы "G3 процессоры бар PowerPC-де іске қосылатын және Mac OS X үшін құрастырылған" қолданбаларды аударуға арналғандығы мәлімделді. Бұл жариялау оның жұмыстың тиімділігіне қатысты алаңдаушылықтарға себеп болды.

Ақпараттық мәлімет

Өту туралы хабарланған кезде, Intel-дің Microsoft-пен тығыз байланысына байланысты, Apple өнімдерінің кейбір жанкүйерлері арасында Intel-ге деген біршама аділсіздік сезімі бар екендігі айтылды. Сонымен қатар, Intel компаниясының сол кездегі бас директоры Пол Отеллини Apple пен Intel арасындағы қарым-қатынас кейде шиеленіскенін, әсіресе Apple компаниясы Intel процессорларын PowerPC процессорларынан нашар көрсеткен жарнамаға тапсырыс бергеніне байланысты атап өтті. "Intel Inside" стикерлері ешқашан Apple өнімдеріне жабыстырылмаған.

Осборн эффектісі

Өзгерістің ерте жариялануы Осборн эффектісін тудыруы мүмкін деген қауіп болды, бірақ тіпті Осборн эффектісі пайда болған жағдайда да, бұл Mac компьютерлерін сатып алудың кейінгі мерзімге ықшамдалуын білдіретіні, толыққанды жою емес еді, сондай-ақ Apple-дің ықтимал сатылымның төмендеуіне төтеп беру үшін жеткілікті қаржысы бар екендігі атап өтілді. Қаржылық деректерді талдау Осборн эффектісінің орын алмағанын көрсетіп тұр, 2006 жылдың наурыз айынан кейінгі екі тоқсанда Mac компьютерлерінің сатылымы 19% және 37% өсті.

Өнімнің үйлесімділігі

Classic ортасы, Mac OS X үшін Mac OS 9-ды виртуализациялау мүмкіндігі x86 архитектурасына көшірілмеді, нәтижесінде жаңа Intel процессорлы Mac компьютерлері классикалық Mac OS қолданбаларымен үйлесімсіз болды, егер тиісті үшінші тарап PowerPC эмуляторы болмаса. Бағдарламалық жасақтаманы қайта құрастыру қажеттілігіне байланысты, Intel негізіндегі Mac компьютерлерінде үйлесімділікке қол жеткізу үшін, бағдарламалық жасақтама әзірлеушілер қауымдастығы арасында өзгеріске реакция әртүрлі болды және үшінші тараптық бағдарламалық қолдауға қатысты алаңдаушылықтар туды.

Техникалық мәселелер

Apple компаниясының көшіру туралы хабарлама жасағанға дейінгі жылдары Intel және Intel емес процессорлардың енділік қасиеттерінің айырмашылығы, сондай-ақ әрбір CPU архитектурасының артықшылықтары талқыланды. Эндиандық айырмашылықтың салдарынан кейбір бағдарламалық құралдарды жай ғана қайта компиляциялау жеткіліксіз болды; оларды екі түрлі енділік процессорда жұмыс істеуі үшін өзгерту қажет болды. Бұл мәлімдеме күмәнсіз шындық және дұрыс, бірақ сілтеме Reddit желісіндегі жазба. Әрине, одан да сенімді дереккөз табуға болады.

2005 жыл

Apple компаниясының 2005 жылғы WWDC-де Intel процессорлы Mac компьютерінің прототипі, сондай-ақ Mac OS X Tiger және Xcode бағдарламаларының алдын ала нұсқаларын қамтитын Developer Transition Kit таныстырылды. Бұл, әзірлеушілерге болашақ бағдарламалық жасақтамаларын PowerPC және Intel процессорлы Mac компьютерлерде жұмыс істеуі үшін дайындауға мүмкіндік берді.

2006 жыл

10 қаңтарда Apple компаниясы Intel негізіндегі iMac және 15 дюймдік MacBook Pro ноутбугін таныстырды, ол сол өлшемдегі PowerBook-ты алмастырды. 28 ақпанда Intel Core Duo процессоры бар Mac mini ұсынылды. 5 сәуірде Intel негізіндегі Mac иелеріне Mac OS X және Microsoft Windows жүйелерін іске қосуға мүмкіндік беретін Boot Camp бағдарламасының сынақ нұсқасы шығарылды. 24 сәуірде 17 дюймдік PowerBook-ты алмастыратын MacBook Pro жарияланды. 16 мамырда iBook-ты алмастыратын, MacBook деп аталатын жаңа модель ұсынылды, осылайша Apple ноутбуктерінің Intel процессорларына толық көшуі аяқталды. 5 шілдеде білім беру саласында пайдалануға арналған 17 дюймдік iMac-тың ерекше конфигурациясы – eMac-ты алмастыру туралы хабарланды. 7 тамызда Apple PowerMac, Mac Pro және Intel негізіндегі Xserve-нің жаңа нұсқаларын ұсынды. Apple компаниясы Mac Pro-ның таныстырылуын Intel-ге көшудің аяқталуы деп мәлімдеді және бұл процестің 210 күнге созғанын айтты. Rosetta қолдауы Mac OS X 10.7 Lion нұсқасымен алынып тасталды, ол 2011 жылдың шілдесінде, көшу толық аяқталғаннан кейін бес жыл өткен соң жарық көрді. PowerPC процессорларын қолдайтын соңғы Apple бағдарламасы 2012 жылдың 11 маусымында шыққан iTunes 10.6.3 болды. Apple саясаты бойынша бес жылдан астам сатылмаған, бірақ жеті жылдан кем сатылмаған өнімдер "vintage" (көне) деп есептеледі, яғни Apple дүкендері мен сервистік орталықтардан аппараттық қызметтерді алу мүмкіндігі қолдағы бар заттарға немесе заң талаптарына байланысты болады. Егер өнім жеті жылдан астам сатылмаса, ол "қолданыстан шығарылған" деп танылады, яғни аппараттық қолдау көрсетілмейді. 2013 жылға қарай барлық PowerPC негізіндегі Mac компьютерлері қолданыстан шығарылды. PowerPC машиналары ескіргеніне қарамастан, оларды ретрокомпьютерде пайдалану әлі де танымал, PowerPC Mac-тарға Classilla және TenFourFox сияқты қазіргі заманғы тапсырмаларды орындауға мүмкіндік беретін бірнеше қоғамдық жобалар бар.

Мұра

2016 жылы Mashable мақаласында Intel процессорларына ауысу шешімі Mac-ті қалаған, бірақ Windows-тан бас тартуға бел буған көптеген адамдарға Boot Camp және бірқатар виртуализациялық бағдарламаларды алудың жолын берді және Mac компьютерлік платформасы ретінде қайта өрлеуге ие болды. 2006 жылдың 10 қаңтары: Джобс осы сериядағы алғашқы екі компьютерді, 15 дюймдік MacBook Pro, SATA-ны қолдайтын алғашқы ноутбук, және iMac Core Duo желісін жариялады. Екеуі де Intel Core Duo чипін пайдаланды және iMac-тар үшін Developer Transition Kits-ті саудаға ұсынды. 2006 жылдың 28 ақпаны: Джобс Mac mini енді SATA қосылымымен және Intel Core чипімен, Solo немесе Duo нұсқаларында келетінін хабарлады. 2006 жылдың 5 сәуірінде Apple компаниясы Boot Camp бағдарламасын шығарды, ол Intel-ге негізделген Mac компьютерлерінің пайдаланушыларына Windows XP-ді (Boot Camp-тің кейінгі нұсқалары Windows-тың кейінгі нұсқаларын қолдайды) іске қосуға мүмкіндік берді. 2006 жылдың 24 сәуірінде Apple 17 дюймдік MacBook Pro-ны 17 дюймдік PowerBook-тың орнына жариялады. 2006 жылдың 27 сәуірінде Intel Core микроархитектурасы бар процессорлар бұрын ойланғаннан бірнеше ай бұрын шығарылатынын мәлімдеді. 2006 жылдың 16 мамыры: Apple компаниясы 13 дюймдік MacBook-ты SATA қолдауымен жариялады, ол iBook желісі мен 12 дюймдік PowerBook-ты алмастырды. 2006 жылдың 26 маусымы: Intel Xeon 5100 сериялы сервер/жұмыс станциясы процессорын жариялады. 2006 жылдың 5 шілдесі: Apple iMac-тың арнайы білім беру конфигурациясын жариялады, ол ескі G4 eMac-ты алмастырды. 2006 жылдың 7 тамызы: "Transition Complete" – Apple компаниясы Intel-ге негізделген Mac Pro және Xserve-ді жариялады, олар Power Mac G5 және Xserve G5-ті алмастырды, Worldwide Developers Conference-де; екеуі де Xeon 5100 сериялы ("Woodcrest") процессорларын қолданады. 2011 жылдың 23 маусымы: Mac OS 10.5 Leopard-ты қолдау аяқталды, Apple-дің Mac OS X-те PowerPC-ді қолдауын ресми түрде тоқтатты. 2011 жылдың 20 шілдесі: Mac OS X 10.7 Lion-ның шығарылуы Apple-дің PowerPC негізделген бағдарламалық қамтамасыз етуін ресми түрде тоқтатты. 2011 жылдың 7 тамызы: PowerPC аппараттары бес жыл бұрын тоқтатылған "винтаж" мәртебесіне жетті, бұл Apple-дің PowerPC аппараттарына қызмет көрсету және бөлшектермен қолдауын тоқтатты. 2012 жылдың 11 маусымы: Apple компаниясы iTunes 10.6.3 нұсқасын шығарды, бұл PowerPC процессорларын қолдайтын соңғы бағдарлама. 2013 жылдың 7 тамызы: PowerPC аппараттары жеті жыл бұрын тоқтатылған "тозығы жеткен" мәртебесіне жетті, бұл Apple-дің PowerPC аппараттарына барлық қызмет көрсету және бөлшектермен қолдауын тоқтатты.