Кіріспе

"Гойеска" фортепиано сюитасы, Op. 11, "Los majos enamorados" (Махаббатқа толы джентльмендер) деген қосымша атаумен, 1911 жылы испан композиторы Энрике Гранадос жазған пианиноға арналған сюита. Ол испан суретшісі Франсиско Гояның туындыларынан шабыт алған. Пианинолық шығармалардың екеуін қоспағанда, ешқандай нақты картинамен авторлық байланысы жоқ: "El amor y la muerte" (Махаббат пен өлім) атты шығарма Гояның "Los caprichos" сериясынан шыққан бір суретімен атауын бөліседі. "El pelele" (Құралаң) – Гояның картиналарының бірі. Бұл фортепиано сюитасы Гранадостың ең маңызды туындысы саналады. Ол романтикалық фортепиано репертуарының қатарына кіреді және испан музыкасына ерекше қатысы жоқ пианистер де оны орындайды, сонымен қатар испан репертуарына маманданған орындаушылар үшін де маңызды туынды болып табылады. Ол Исаак Альбенистің "Иберия" сюитасымен бірге испан фортепиано репертуарындағы ең бағалы екі шығарманың бірі деп есептеледі.

Гойеска жазуы

Гойескастың фортепианолық жазылуы өте әсем безендірілген және меңгеруі өте қиын, ол ептілік пен зор күшті қатар талап етеді. Олардың кейбіреулерінде импровизациялық сезім күшті, оның ең айқын мысалы – бесінші шығарма, "El amor y la muerte" (Махаббат пен Өлім). Серияның төртінші шығармасы ("Quejas, ó la maja y el ruiseñor" – Қыз бен Бұлбұл) сюитаның ең танымал шығармасы болып табылады. Ол ноктюрнге ұқсайды, бірақ күрделі әуендермен, ішкі дауыстармен және соңына қарай, жарқыраған құстардың трилдерімен және жылтыр арпеджиолармен толы. Мексикалық әнші Консуэло Веласкес 1940 жылы жазған "Bésame Mucho" әнін осы мелодияға негіздеген. Бұл фортепианолық сюита екі кітаптан тұрады. Гойескас шығармасы бойынша жұмыс 1909 жылы басталды, ал 1910 жылдың 31 тамызына қарай композитор "ұлы қиял мен қиындықтарды" құрастырғанын жазды. Гранадос өзі 1911 жылдың 11 наурызында Барселонадағы Палау де ла Музика Каталанада I кітаптың премьерасын өткізді. Ол 1911 жылдың желтоқсанында II кітапты аяқтады және 1914 жылдың 2 сәуірінде Париждегі Саль-Плейельде тұңғыш рет орындады. "El pelele" (Құралақан), "Escena goyesca" деген қосымша атаумен, әдетте Гойеска сюитасының бір бөлігі ретінде қойылады; Гранадос 1914 жылдың 29 наурызында Террассадағы Театр Директорында премьера берді.

Жарияланым

Бірінші кітап, сюитаның алғашқы төрт туындысынан құралған, 1912 жылы Барселонада жарық көрді. Екінші кітап, соңғы екі туындыдан тұратын, 1914 жылы жарық көрді.

Опера

1915 жылы Гранадос Фернандо Перике және Суазнабаның испан либреттосына, фортепиано сюитасының әуендерін пайдалана отырып, бір актілі "Гойескас" операсын жазды. Ол алғаш рет 1916 жылы қойылды. Опера негізінде "Гойескас" атты фильм түсірілді. Интермеццо көбінесе операдан алынған және оркестрлік нұсқасымен танымал, бірақ американдық пианист Нил Галантер өзінің "Гойескас" сюитасының жазбасында осы интермеццоның сирек орындалатын фортепианолық нұсқасын да жазды.