Кіріспе

басқа адам

Альберт Гарри Голдман (15 сәуір 1927 – 28 наурыз 1994) – американдық ғалым және жазушы. Голдман американдық музыка индустриясының мәдениеті мен тұлғалары туралы кітаптарда да, журналдарға үлесі ретінде де жазды. Ол Ленни Брюс туралы бестселлер кітабы және Элвис Пресли мен Джон Леннонның даулы өмірбаяндарымен танымал.

Ерте өмір

Альберт Голдман Пенсильвания штатының Дормонт қаласында дүниеге келді және Пенсильвания штатының Маунт-Либан қаласында өсті. Лионель Триллинг пен Жак Барзунның бағынында оқығаннан кейін, ол 1961 жылы Томас де Квинси туралы диссертация қорғап, философия докторы ғылымын бітірді. Голдман де Квинсидің өзінің танымал журналистикасының көп бөлігін белгілі емес жазушылардан плагиаттағанын дәлелдеді; диссертация кейіннен 1965 жылы Оңтүстік Иллинойс университетінің баспасында «Кен және Таңсық: Томас де Квинсидің жазбаларының көздері» деген монография ретінде жарияланды. Ол сондай-ақ Ричард Вагнердің теориялық жазбаларының жинағы «Вагнер музыка және драма туралы» (1964) атты жинақтың құрастырушысы болды. Докторлық диссертациясын қорғағаннан кейін Голдман Колумбия университетімен байланысын сақтап, 1963 жылдан 1972 жылға дейін ағылшыл тілі және салыстырмалы әдебиет кафедрасының доценті болды; оның курстарының арасында университеттегі танымал мәдениет бойынша алғашқы сабақтардың бірі болды. Филипп Роттың жақын досы Голдманның либидолық академик Дэвид Кепештің кейіпкеріне әсер еткен болуы мүмкін, бұл Роттың «Кеуде» (1972) және «Тілек профессоры» (1977) сияқты туындыларында айқын көрінеді. 2006 жылы Blender журналы «Элвисті» «әшкерелейтін биография» деп атады, Голдман Элвис Преслидің музыкасынан басқа барлық жағымен айналысқанын айтты. Басқа сыншылар кітапты ұнатып қалды. Джонатан Ярдли The Washington Post газетінде оны «өте нашар жазылған, бірақ Преслиге қатысты көзқарасы мен өзімнің көзқарасыммен келісетін, тіпті одан да нәрселерді байқаған жағымсыз кітап» деп сипаттады. 1981 жылғы 21 қазанда жарық көрген Rolling Stone журналында «Элвис» Голдманның жүздеген адамдардың, соның ішінде Элвистің жақын достарының сенімін жеңгенінің нәтижесі екені айтылды. Бұл сонымен қатар Элвистің көптеген адамдар білмейтін жағына терең үңілуге мүмкіндік берді. Көптеген адамдар кейбір ашылуларды жағымсыз деп табады және оларды жеке өмірге қажетсіз және зиянды араласу деп қарастырады. Дегенмен, мұндай ашылулар қазіргі американдық ерлік пен табыс туралы шындықты қамтиды. Шындық мынада: Элвистің американдық идеал және құрметті тұлға ретіндегі ұлылығында оның өзіне-өзі қарсы келетін нәрсе жатыр, ол оның құлдырауының себебі болды. Преслидің ішкі шеңберіне жақын болған және Голдманды көптеген дереккөздермен таныстырған Ламар Файк былай деп еске алады: «Проблема Альберттің мінезінде болды. Бастапқыда ол Элвисті ұнатты. Бірақ кейіннен ол оны ұнатпай бастады. Кітапты жазудың соңына қарай, менің ойымша, ол оны жек көретін болды. Мен оған: «Альберт, сен мұны істей алмайсың» дедім. Бірақ мен оны тоқтата алмадым». Голдман өзін сынға алғандарға сұхбат беру кезінде былай деді: «Адамдар менің [Элвис туралы биографияда] әзіл мен мазаққа салынғанына наразы болды. Элвиске олардың сезімталдықпен қарауына әдеттенген еді. Бірақ мен оның өте ерекше және гротесктік кейіпкер екенін сезіндім. Юмор – бұл қабылдау тәсілі. Нәрселерді жанды ету тәсілі».

Брюс Ли туралы мақала

1982 жылы Голдман актер Брюс Ли туралы өте сынды мақала жазды, ол 1983 жылдың қаңтар-ақпан айларында Penthouse журналында екі бөлімге бөлініп жарияланды.

Джон Леннонның өмірі

Голдманның келесі өмірбаяны, әрине, Элвис туралы өмірбаянынан да көп дау тудырды. «Джон Леннонның өмірі» (1988) еңбегінде, жылдар бойы жүргізілген зерттеулер мен Леннонның көптеген достарымен, таныстарымен, қызметшілерімен және музыканттарымен жүздеген сұхбаттардың нәтижесінде Голдман Леннонның талантын оның невроздарымен салыстырады. Кітапта музыканттың ашушаңдыққа, тұрмыстық зорлық-зомбылыққа (мысалы, көмекшінің 1968 жылы әйелі Йоко Ононың түсігі Леннонның соққысынан болды деген мәлімдемесі), есірткіге тәуелділікке (кокаин мен героинге ұзақ жылдар бойы тәуелділік қоса алғанда), адалдыққа қиянат жасауға және шешім қабылдауда ұзақ уақыт алатындығы сияқты кемшіліктеріне бейім екені, бірақ сонымен қатар бір буынның жетекшісі болғаны ашылады. Ол Леннонның балалық шағы мен сезімтал баланың өміріне басқалардың қандай әсер еткені туралы, оның ішінде әпкесі Мими Смит, әкесі Фред Леннон және Джонни Дайкинс туралы айтады. Голдман мықты әйелдер Леннонның өмірін қиратты, Смиттен бастап, ал кейін Оно оны тұтқынға алды (ол оның үлкен байлығын бақылау үшін олардың өзара героинге тәуелділігін қолдаған болуы мүмкін) деп жорамалдайды. Леннонның қателіктері мен жаман істеріне назар аудара отырып, Голдман көптеген даулы айыптаулар жасады, оның ішінде оның досы Стюарт Сатклифтің, The Beatles тобының алғашқы мүшесінің, күрт қайтысына қатысы болуы мүмкін деген айыптама да бар. (Голдманның кітабынан басқа дереккөздер өлімнің себебі миға қан құйылу деп хабарлады.) Голдман сондай-ақ Леннонның The Beatles менеджері Брайан Эпштейнмен сексуалдық қатынаста болғанын айтады, оны Голдман «жантәлімді» имиджінің артында жасырынып, адал емес және қабілетсіз бизнесмен деп сипаттайды. Кітаптың жартысы Ононың тұлғасын қамтиды, ол өте жағымсыз жағдайда бейнеленген. Голдман оның Пол Маккартниді жек көретінін, Леннонның өлімінен он бір ай бұрын Токио әуежайында кеденшілердің оның багажын мұқият тексеруін және марихуана контрабандасы үшін тұтқындауын, балаларын ескермейтінін, Леннонның санасын өзгертіп, оны өзіне маңызды болғандардың бәрінен алыстатқанын айтады. Голдман сонымен қатар екеуінің некеде тұрақты түрде басқа біреулермен қарым-қатынас жасағанын, Ононың 1980 жылдың жазында біреумен қарым-қатынас жасағанын мәлімдеді. Голдман Леннонның қанындағы героиннің мөлшеріне қатысты мәлімдемелерге де күмән келтірді. Голдманның Леннонның ЛСД тұтынуы туралы айтқандарына жауап ретінде Люси Санте «Нью-Йорк кітаптар шолуында» былай деді: «Голдманның зерттеулері шалаң немесе мүлдем болмаған». Питер Доггет «You Never Give Me Your Money: The Battle for the Soul of the Beatles» еңбегінде Голдманның кітабында көптеген кемшіліктер бар екенін, бірақ Леннонның өмірінің маңызды аспектілерін бейнелеуге қол жеткізгенін жазды.

Пресли туралы екінші кітап

1990 жылы Голдман "Элвис: Соңғы 24 сағат" атты екінші кітабын жариялады, онда Преслинің қайтысының жағдайлары мен оқиғалары туралы, әншінің өз-өзіне қол жұмсағанын айтты. Кітаптың сенсациялық тұжырымы қызығушылық тудырды, бірақ көбінесе назарсыз қалды.

Карьерасының соңғы жобасы және өлімі

Голдман 1994 жылғы 28 наурызда Майамиден Лондонға ұшып бара жатқанда жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол "Дорз" тобының әншісі Джим Моррисонның өмірбаянын аяқтай алмай кетті. Бұл үзінді Голдманның Париж полиция басқармасынан алған құжаттарға қатысты, олар Моррисонның әйелі Памела Курсонның олар жалға алған пәтерде күрт қайтыс болғаны туралы хабарлауына жауап ретінде жүргізілген шағын полиция тергеуіне байланысты болды. Голдманның сөзінше, Курсон 1971 жылғы 2 шілде күні, жұма күні бойында және түнінде олардың бірге жасаған іс-әрекеттерінің толыққанды сипаттамасын берді.