Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Македонияның патшасы б.з.д. 393/2 – 370 жылдар аралығында.
King of Macedonia from 393/2 to 370 BC
III Аминтас (Ἀμύντας) – ежелгі грек Македония патшалығының патшасы, б.з.д. 393/2 – 388/7 жылдары және б.з.д. 387/6 – 370 жылдары биледі. Ол Александр I-нің ұлдарының бірі Аминтастың ұлы Архидей арқылы Аргеад әулетінен шыққан. Оның ең танымал ұлы – Ұлы Александрдың әкесі, Филипп II.
Amyntas III (Ἀμύντας) was king of the ancient Greek kingdom of Macedonia from 393/2 to 388/7 BC and again from 387/6 to 370 BC. He was a member of the Argead dynasty through his father Arrhidaeus, a son of Amyntas, one of the sons of Alexander I. His most famous son is Philip II, father of Alexander the Great.
Отбасы
Көп әйел алуды Македония патшалары Аминтасқа дейін де, одан кейін де некелік одақтарды нығайту және династиялық қақтығыстардың салдарынан болатын шығындарды өтеу үшін жеткілікті мұрагерлерді қамтамасыз ету мақсатында қолданған. Осылайша, Аминтас екі әйелге үйленді: Эвридика мен Гигеяға. Ол бірінші болып Сиррастың қызы, Линкестия патшасы Аррабейдің анасының немересі Эвридикамен үйленді. Бұл, мүмкін, Македонияның иллириялықтармен және Линкестиялықтармен одағын күшейту немесе 393 жылғы иллириялықтардың Македонияны жеңуінен немесе иллириялық-Линкестиялық шапқыншылығынан кейін Линкестиялықтарды олардың тарихи одағынан айыру мақсатында жасалған. Эвридикадан Аминтастың үш ұлы болды, олардың барлығы бірінен соң бірі Македония патшасы болды, сондай-ақ бір қызы болды: Александр II, Пердикка III, Филип II және Эвриноя. Рим тарихшысы Юстин Эвридика мен Эвриноя туралы бірнеше, мүмкін, аңызға жатқан әңгімелерді айтады. Ол Эвринояның анасы мен оның жақынының (аты белгісіз, бірақ Птолемей Алорос болуы мүмкін) Аминтасты патшалықтың соңында өлтіру жоспарын әйкесіне жеткізіп, осылайша жоспарды әшкерелегенін мәлімдейді. Алайда, Эвринояның есімі басқа ешбір деректе кездеспейді, сонымен қатар, оның осы құпия жоспардың толық мәліметтерін білуі де күмәнді. Юстинге сәйкес, Аминтас Эвридиканы олардың ортақ балалары болғандықтан кешірген, бірақ ол кейін Птолемейді таққа отырғызу үшін Александр мен Пердикканы өлтіруге көмектескен. Александрды 368 жылғы мереке кезінде Птолемейдің достары өлтірді, бірақ Эвридиканың осы жоспар туралы қаншалықты білгені немесе оған қаншалықты қатысқаны белгісіз. Пердикка, керісінше, 365 жылы Птолемейді өлтірді, бірақ 359 жылы иллириялықтармен шайқаста қаза тапты. Аминтас Эвридикаға үйленгеннен кейін көп ұзамай Гигеяға үйленген болуы мүмкін, өйткені Гигеяның балалары 350 жылдарға дейін таққа таласуға тырыспады, бұл олардың Эвридиканың балаларынан жас екенін көрсетеді. Сонымен қатар, Диодор мен Юстин екеуі де Александр II-ні Аминтастың үлкен ұлы деп атайды. Гигеядан Аминтастың тағы үш ұлы болды: Архелай, Арридей және Менелай. Эвридиканың балаларынан айырмашылығы, Гигеяның ұлдары таққа отырмады және олардың барлығы Филип II-нің қолынан қаза тапты. Аминтас сондай-ақ 386 жыл шамасында фракиялық патша Котис I-мен әскери және некелік байланыстарының құрметіне афиналық генерал Ификратты асырап алды.
Polygamy was used by Macedonian kings both before and after Amyntas to secure marriage alliances and produce enough heirs to offset losses from intra dynastic conflict. Consequently, Amyntas took two wives: Eurydice and Gygaea. He first married Eurydice, daughter of Sirras and maternal granddaughter of the Lynkestian king Arrhabaeus, probably in a Macedonian effort to strengthen the alliance with both the Illyrians and Lynkestians or to detach the Lynkestians from their historical alliance with the Illyrians, after the Macedonian defeat by Illyrians or an Illyrian Lynkestian invasion in 393 BC. Through Eurydice, Amyntas had three sons, all of whom became kings of Macedonia one after the other, and a daughter: Alexander II, Perdiccas III, Philip II, and Eurynoe. The Roman historian Justin relates several, possibly apocryphal, stories about Eurydice and Eurynoe. He claims that Eurynoe prevented her mother and her lover (unnamed, but likely Ptolemy of Aloros) from assassinating Amyntas late in his reign by revealing the plan to her father. However, Eurynoe is not referred to by name in any other source and, moreover, is unlikely to have known the details of this supposedly secret plot. According to Justin, Amyntas spared Eurydice because they shared children, but that she would later help murder Alexander and Perdiccas in order to place Ptolemy on the throne. Alexander was in fact killed by friends of Ptolemy at a festival in 368 BC, but the extent to which Eurydice knew of or participated in this plot is opaque. Perdiccas, on the other hand, assassinated Ptolemy in 365 BC only to be killed in battle by the Illyrians in 359 BC. Amyntas most likely married Gygaea soon after marrying Eurydice, because Gygaea's children made no attempt to claim the throne before the 350s BC, implying that they were younger than Eurydice's children. Additionally, both Diodorus and Justin call Alexander II the eldest son of Amyntas. Through Gygaea, Amyntas had three more sons: Archelaus, Arrhidaeus, and Menelaus. Unlike Eurydice's children, none of Gygaea's sons ascended to the throne and were all killed by their half brother Philip II. Amyntas also adopted the Athenian general Iphicrates around 386 BC in recognition of his military services and marital ties with the Thracian king, Cotys I.
Ұрпағы мен қосылу
Аминтас Македония мен Аргеад әулеті үшін қиын кезеңде патша болды. 454 ж.б.д. оның арғы атасы Александр I-нің күтпеген өлімінен кейін оның бес ұлы: Пердикка II, Менелай, Филипп, Алцетас және Аминтастың атасы Аминтас арасында династиялық дағдарыс туды. Пердикка ақырында жеңіске жетіп, Филипптің әулетін жойды. Егде Аминтас соғыстың барысында өз жеріне шығып, билікке қатыспады. Пердикканың ұлы Архелай шамамен 413 ж.б.д. таққа отырып, Алцетас пен оның ұлын өлтірді деген сөз бар, осылайша ол әулетті де жойды. Бірақ Архелайдың өзі 400 немесе 399 ж.б.д. сүйіктісі Кратердің қолынан қаза тапты, мүмкін, өлтірілді. Диодордың айтуынша, кіші Аминтас осы кезде 393/2 ж.б.д. бұрынғы патша Паусанияны өлтіргеннен кейін таққа отырды. Оның билікке келуінен кейін Македония Аминтас патшалықтың бүкіл кезеңінде ішкі саяси мәселелерге тап болмады.
Amyntas became king at a troubled time for Macedonia and the Argead dynasty. The unexpected death of his great grandfather King Alexander I in 454 BC triggered a dynastic crisis between his five sons: Perdiccas II, Menelaus, Philip, Alcetas, and Amyntas' grandfather, Amyntas. Perdiccas would eventually emerge victorious, extinguishing the line of Philip. The elder Amyntas evidently retired to his lands at some point in the conflict and no part in the exercise of power. Archelaus, Perdiccas' son, ascended to the throne around 413 BC and allegedly murdered Alcetas and his son, thus eliminating that family branch as well. However, Archelaus would himself be killed, possibly murdered, in 400 or 399 BC by his lover Craterus. As Diodorus tells us, the younger Amyntas seized the throne at this point in 393/2 BC after assassinating the previous king Pausanias. Following his accession, Macedonia experienced no major internal political problems for the entirety of Amyntas' reign.
Македония патшасы
393 немесе 392 жылы патша болғаннан кейін көп ұзамай, оны иллириялықтар елден қуды, бірақ келесі жылы тессалиялықтардың көмегімен патшалығын қайта иеленді. Ларисаның Алеуда әулетінің басшысы Медий, Аминтасқа тағын қайтарып алуға көмектескен деп есептеледі. Аргеадтар мен Алеудалардың қарым-қатынасы Архелай заманына дейін жетеді. Иллириялықтардың қатерінен мемлекетін қорғау үшін Аминтас Олинф бастаған Халкидиялық одақпен одақ құрды. Осы қолдау үшін Аминтас оларға македониялық ағаштарды алу құқығын берді, олар Афинаға жіберіліп, флотты нығайтуға жәрдем етті. Осы экспорттан түскен қаржының арқасында Олинфтың күші артты. Жауап ретінде Аминтас қосымша одақтастар іздеді. Ол Одрисиялықтардың басшысы Котиспен байланыс орнатты. Котис бұрын-ақ өз қызын афиналық генерал Ификратқа ұзатқан еді. Котис әулетіне үйленуге мүмкіндік алмай, Аминтас көп ұзамай Ификратты өзінің ұлы ретінде қабылдады. Б.з.д. 387 жылғы патшалық бейбітшілік шартынан кейін Спарта солтүстік Грекиядағы ықпалын қайта орнатуға ұмтылды. Б.з.д. 385 жылы Бардилис және оның иллириялықтары Сиракузалық Дионисий I-нің қолдауымен Эпирге шабуыл жасап, Молоссиялық патша Алькет I-ді Эпир тағына қайтаруға тырысты. Аминтас Олинфтың өсіп келе жатқан қатеріне қарсы спарталықтардан көмек сұрағанда, спарталықтар қуана жауап берді. Олинфты Афина мен Фива қолдады, олар Спартамен Грекияны бақылау үшін күресіп жатқандықтан, бұл оларға солтүстіктегі осы күшті күйретуге қосымша себеп болды. Аминтас спарталықтармен келісім жасады, олар Олинфқа қарсы соғыста оған көмектесті. Алғашқыда спарталық-македониялық әскерлер екі рет жеңіліске ұшырады, бірақ б.з.д. 379 жылы Олинфты толығымен жойды. Б.з.д. 371 жылы Лакедемондық одақтастардың жалпыгрек конгресінде ол афиналықтардың талабын қолдап дауыс берді және Афинаға Амфипольді қайтарып алуға көмектесу үшін басқа гректерге қосылды. Олинф жеңілгеннен кейін Аминтас Афинамен келісім жасасып, ағаштан түскен табысты өзіне қалдыра алды. Аминтас ағаштарды афиналық Тимофейдің үйіне, Пирейге жеткізіп берді. Аминтас 50 жасында қайтыс болып, тағын үлкен ұлы Александр II-ге қалдырды.
Shortly after he became king in 393 or 392, he was driven out by the Illyrians, but in the following year, with the aid of the Thessalians, he recovered his kingdom. Medius, head of the house of the Aleuadae of Larissa, is believed to have provided aid to Amyntas in recovering his throne. The mutual relationship between the Argeadae and the Aleuadae dates to the time of Archelaus. To shore up his country against the threat of the Illyrians, Amyntas established an alliance with the Chalcidian League led by Olynthus. In exchange for this support, Amyntas granted them rights to Macedonian timber, which was sent back to Athens to help fortify their fleet. With money flowing into Olynthus from these exports, their power grew. In response, Amyntas sought additional allies. He established connections with Kotys, chief of the Odrysians. Kotys had already married his daughter to the Athenian general Iphicrates. Prevented from marrying into Kotys' family, Amyntas soon adopted Iphicrates as his son. After the King's Peace of 387 BC, Sparta was anxious to re establish its presence in northern Greece. In 385 BC, Bardylis and his Illyrians attacked Epirus instigated and aided by Dionysius I of Syracuse, in an attempt to restore the Molossian king Alcetas I of Epirus to the throne. When Amyntas sought Spartan aid against the growing threat of Olynthus, the Spartans eagerly responded. That Olynthus was backed by Athens and Thebes, rivals to Sparta for the control of Greece, provided them with an additional incentive to break up this growing power in the north. Amyntas thus concluded a treaty with the Spartans, who assisted him in a war against Olynthus. First Spartan Macedonian forces suffered two defeats but in 379 BC they managed to destroy Olynthus. In 371 BC at a Panhellenic congress of the Lacedaemonian allies, he voted in support of the Athenians' claim and joined other Greeks in voting to help Athens to recover possession of Amphipolis. With Olynthus defeated, Amyntas was now able to conclude a treaty with Athens and keep the timber revenues for himself. Amyntas shipped the timber to the house of the Athenian Timotheus, in Piraeus. Amyntas died aged 50, leaving his throne to his eldest son, Alexander II.