Кіріспе
Американдық кинорежиссер және продюсер
Дуглас Эрик Лиман (24 шілде 1965 жылы туған) – американдық кинорежиссер және продюсер. Ол «Свингерлер» (1996), «Го» (1999), «Борнның кім екені» (2002), «Мистер және миссис Смит» (2005), «Жумпер» (2008), «Ертеңгі күннің шегінде» (2014) және «Америкалық өндіріс» (2017) фильмдерін режиссерлік еткенімен белгілі. Оның мансабының көп бөлігі Hypnotic өндіріс компаниясымен байланысты. Ол Дэв Бартиспен бірлесіп иелік етеді, оны Браун университетінде студент кезінде танысқан, онда олар бірлесіп Браун теледидары (BTV) мен Колледж хабар таратушылардың ұлттық қауымдастығын (NACB) құрған. Лиман Legal Action Center кеңесші кеңесінің және Йель құқық мектебіндегі Артур Лиман қоғамдық мүдделер бағдарламасының мүшесі.
Ерте өмір
Лиман еврей, Нью-Йорк қаласында дүниеге келді. Оның анасы Элен (Фогельсон) – суретші және жазушы, әкесі Артур Л. Лиман – заңгер. Лиман орта мектепте оқып жүргенде қысқаметражды фильмдер түсіре бастады және Нью-Йорктегі Халықаралық фотосурет орталығында білім алды. Браун университетінде оқығанда студенттер басқаратын кабельдік теледидар станциясы BTV-ді құруға көмектесті және оның алғашқы станция директоры болды. Сондай-ақ, ол 1988 жылы студенттермен жұмыс істейтін радио және теледидар станциялары үшін құрылған алғашқы кәсіби бірлестік NACB-ті құрды. Лиман Оңтүстік Калифорния университетінің аспирантурасына түсті, онда 1993 жылы өзінің алғашқы жобасын – «Кіру» («Getting In») комедиялық фильмін бастады.
Мансап
Лиманның алғашқы үлкен жетістігі 1996 жылы шыққан «Swingers» фильмі болды. Джон Фавроның сценарийі бойынша түсірілген бұл фильм Фавроның өміріне негізделген. Лиман қаржыны тартты және фильм төмен бюджетпен түсірілді, басты рөлдерді Фавро мен оның достары (Винс Вон, Рон Ливингстон және Патрик Ван Хорн) сомдады, соның нәтижесінде шығын 250 000 долларды құрады. Фильм сыншылар тарапынан жоғары бағаланды және Лиман мен актерлердің мансабына серпіліс берді. Лиман фильмді Miramax компаниясына 5,5 миллион долларға сатты. Лиман кейін «Go» (1999) фильмін түсірді, онда есірткі саудасының оқиғалары үш түрлі көзқарас арқылы көрсетіледі, сюжеттік желілер бір-бірінен алшақтап, қайта бірігеді; Лиман сонымен қатар фильмнің операторы болды. Фильм шағын табысқа ие болды, 20 миллион долларлық бюджетке қарсы бүкіл әлем бойынша 28,4 миллион доллар жинады және сыншылардан жағымды пікірлер алды. 1999 жылы Лиман Тайгер Вудсты бейнелеген Nike жарнамасын түсірді. Лиман кейін 2002 жылы Мэтт Дэймонның қатысуымен «Борнның жеке басы» атты әрекет-триллер фильмін түсірді. Фильм кассада сәтті болды, 200 миллион доллардан астам табыс әкелді және содан бері тағы төрт фильмді қамтыған «Борн» фильмдерінің франшизасын бастады. Лиман «Борн» фильмінің алғашқы нұсқасын түсірді, өйткені түсірілім кезіндегі «хаостық» жағдай студиямен қарым-қатынасын қиындатты. Франшизаның құқықтарын Людлумнан жеке сатып алғандықтан, ол төрт жалғастың үшеуінің («Борн үстемдігі» (2004), «Борн ультиматумы» (2007) және «Джейсон Борн» (2016)) атқарушы продюсері болды. Лиман Fox телеарнасының табысты прайм-тайм драмасының алғашқы екі эпизодын («Премьера» және «Модельді үй») продюсерлік етіп, режиссерлікке де қатысты. Лиман «Инди - ұлы» атты «Крайслер» киножобасы және Канн кинофестивалі үшін комедиялық қысқаметражды фильмдер сериясын түсірді. Лиман сонымен қатар «Мистер және миссис Смит» (2005) комедиялық триллерін режиссерлік етті. Бұл фильм Лиманның коммерциялық тұрғыдан ең табысты туындысы болды және фильм түсірілгеннен кейін Брэд Питт пен Анджелина Джоли арасындағы романс үшін кеңінен танылды. 2005 жылы Лиман NBC телехикаясының пилоттық эпизодын режиссерлік етуге келісім берді, ол Беверли-Хиллздің Родео-Драйвтегі үш зергерлік дүкенді тонау туралы. Сол жылы «Hypnotic» продюсерлік компаниясы NBC Universal Television Studio компаниясымен келісімге келді. Біраз уақыттан кейін ол продюсерлік компанияның атын «Hypnotic»-тан «Dutch Oven» деп өзгертті. Стивен Гулдтың «Жумпер» атты ғылыми-фантастикалық романының киноадаптациясы 2008 жылы шықты. 2009 жылы ол 30ninjas.com веб-сайтын құрды, ол әрекет фильмдері мен теледидар, ойындар, экстремалды спорт және вирусқа ұқсас бейнелерді ұнататындарға арналған. Ол сондай-ақ сайтта блог жүргізеді. Лиман 2010 жылы Канн кинофестивалінде «Алтын пальма» жүлдесіне ие болған Племе ісі туралы «Әділ ойын» фильмін түсірді. 2011 жылы Лиман MTV телеарнасында көрсетілген «I Just Want My Pants Back» телесериалының режиссері және продюсері болды. Ол USA Network арнасында «Covert Affairs» және «Suits» екі түпнұсқа сериалын продюсерлік етті. Ол Хироси Сакуразаканың «All You Need is Kill» романының киноадаптациясын режиссерлік етті, ол Том Круздың қатысуымен «Ертеңгі күннің шетінде» (2014) ретінде жарық көрді. 2017 жылы ол Арон Тейлор Джонсон мен Джон Синаны әскери триллер «The Wall» фильмінде, ал Крузды тағы да «American Made» қылмыстық-әрекет фильмінде, пилот Барри Силдің өмірбаянында режиссерлік етті. 2016 жылдың тамызында Лиман «Гамбит» адаптациясынан бас тартып, DC Extended Universe-де орналасқан және супербатырлар тобы Justice League Dark негізінде түсірілген «Қараңғы ғалам» фильмін режиссерлік етуге келісті. Алайда, Лиман сол кезде жұмыс істеп жатқан «Chaos Walking» (2021) фильмімен кестелік қайшылықтарға байланысты жобадан бас тартты. 2020 жылдың қаңтар айында Лиман «Ертеңгі күннің шеті» жалғасы «Жанды өлімді қайталау және қайталау» қазіргі уақытта жоспарлау кезеңінде екенін мәлімдеді. 2020 жылдың мамыр айында Лиманның ғарыш кеңістігінде түсірілген көркем фильмді түсіретіндігі хабарланды. Том Круз басты рөлге және продюсерлікке тағайындалды. Хабарларға сәйкес, олар SpaceX Axiom Space 2 миссиясының бөлігі ретінде ғарышқа және Халықаралық ғарыш станциясына ұшатын болады. 2022 жылға қарай сценарий аяқталмаған және фильм «күшті ниет» деп сипатталды. 2021 жылдың қарашасында Лиманның Джейк Джилленхолдың қатысуымен 1989 жылғы «Road House» фильмінің қайта түсірілімін түсіру туралы келіссөздер жүргізіп жатқаны хабарланды. Фильмге ресми түрде 2022 жылдың 2 тамызында Amazon Studios компаниясы жасыл жарық берді, Лиман мен Джилленхолдың қатысуы расталды және сол айдың соңында Доминикан Республикасында түсірілім басталды. Кейін ол Amazon Studios компаниясының фильмді кинотеатрларда көрсетпей, тікелей стримингке жіберу туралы шешімін айыптап, SXSW премьерасын бойкоттады. 2022 жылдың наурыз айында Лиман белсенді және қаржыгер Билл Браудердің 2015 жылғы «Red Notice: A True Story of High Finance, Murder, and One Man's Fight for Justice» кітабының телесериалдық адаптациясын режиссерлік етуге және атқарушы продюсер болуға келісті. 2022 жылдың желтоқсан айында Лиман Мэтт Дэймон мен Кейси Аффлек қатысуымен Apple Studios үшін «The Instigators» атты қарақшылық фильмін түсетіні жарияланды, бұл Лиманның «Борнның жеке басынан» бергі алғашқы Дэймонмен бірлескен жұмысы болды. 2023 жылдың қаңтарында 2023 жылғы Санденс кинофестивалі Лиманның 2018 жылғы Жоғарғы сотқа үміткер Брет Каваноғқа қатысты сексуалдық зәбір көрсету айыптары туралы «Justice» атты құжаттық фильмін көрсетті. 2023 жылдың қарашасында Лиман Paramount Pictures үшін Реге-Жан Пейдждің қатысуымен «The Saint» фильмін қайта түсіретіні хабарланды.