Кіріспе
Джордж Оруэллдің автобиографиялық очеркі "Осындай-ақ, осындай болды қуаныш" – ағылшын жазушысы Джордж Оруэллдің ұзақ автобиографиялық очергі. Очеркте Оруэлл өзінің сегіз бен он үш жас аралығындағы, Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі және соғыс жылдарындағы (1911 жылдың қыркүйегінен 1916 жылдың желтоқсанына дейін) өмірін, Сассекс округындағы Истборн теңіз жағалау қаласында орналасқан Сент-Сиприан дайындық мектебінде оқыған кезін сипаттайды. Эссе эдвардиандық орта және жоғарғы таптың көзқарастағы қайшылықтар, балалар психологиясы, қанаушылық және таптық күрестің тәжірибесі туралы түрлі ой-пікірлерді ұсынады. Ол 1939–40 жылдары жазылып, 1945–46 жылдары қайта жөнделген, ал 1948 жылдың мамыр-маусымында аяқталған. Алғаш рет 1952 жылы, Оруэлл қайтыс болғаннан кейін екі жыл өткен соң, Partisan Review журналында жарияланды. Сент-Сиприан мектебіндегі өмір туралы очерктегі оқиғалардың шындығына Оруэллдің замандастары мен зерттеушілері сынға алғанмен, оның көркем жазылуы мен терең байқаулары оны Оруэллдің ең көп антологияға енген очерктерінің біріне айналдырды.
"Such, Such Were the Joys" is a long autobiographical essay by the English writer George Orwell. In the piece, Orwell describes his experiences between the ages of eight and thirteen, in the years before and during World War I (from September 1911 to December 1916), while a pupil at a preparatory school: St Cyprian's, in the seaside town of Eastbourne, in Sussex. The essay offers various reflections on the contradictions of the Edwardian middle and upper class world view, on the psychology of children, and on the experience of oppression and class conflict. It was probably drafted in 1939–40, revised in 1945–46, and not completed until May or June 1948. It was first published by Partisan Review in 1952, two years after Orwell's death. The veracity of the stories it contains about life at St. Cyprian's has been challenged by a number of commenters, including Orwell's contemporaries at the school and biographers, but its powerful writing and haunting observations have made it one of Orwell's most commonly anthologised essays.
Өмірбаян
Англияда 19-шы ғасырдың басынан бері үстем таптардың балаларына орта білім беру негізінен ақы төленетін жеке мектептер арқылы жүзеге асырылып келді. Бұл мектептерге емтихан арқылы іріктеу жүргізіледі және бәсекелі емтихан негізінде стипендиялар ұсынылады, олар оқу ақысының барлық немесе бір бөлігін жабуға мүмкіндік береді. Оруэллдің заманында және одан кейін де оқу бағдарламасы классикалық білімге бағытталған. 19-шы ғасырдан бастап дайындық мектептері құрылды, олардың мақсаты осы емтиханға студенттерді дайындау және дәстүрлі «жатақ» мектептерге қарағанда спорт пен қосымша пәндерді ұсына отырып, кеңейтілген білім беру болды. Дайындық мектебінің оқушылары көбінесе жатақханада тұрады, бес жастан он екі жасқа дейін оқуға түседі. Оқу мерзімі үш айға созылды. 20-шы ғасырдың басында Истборн дайындық мектептері үшін танымал қала болды, себебі оның теңіз ауасының денсаулыққа пайдалы екеніне сендірілді, ал 1896 жылға қарай Гоулендтің Истборн анықтамалығында ұлдар мен қыздарға арналған 76 жеке мектеп тіркелген. Этон стипендиясы оның қаржылық құндылығы үшін ғана емес, сонымен қатар Корольдің ғалымдарының элиталық зияткерлік ортасына қол жеткізу мүмкіндігі болғандықтан ең жоғары бағаланды. Сол кездегі жетекші дайындық мектептерінің бірі – Оксфорд университетінде орналасқан Саммер Филдс мектебі, кейіннен Сент-Сиприанмен бірікті, жыл сайын кем дегенде бес Этон стипендиясын жеңіп алды. Оруэллдің анасы оны (Эрик Блэр ретінде) 1911 жылы сегіз жасында Сент-Сиприан мектебіне жатаққа жіберді. Мектепті он екі жыл бұрын директор Вон Уилкс және оның әйелі Сисели құрған. 1906 жылы кеңейтілген аумақта жаңа ғимараттарға көшірілді. Вилкстер жақсы жағдайдағы ата-аналардан жоғары оқу ақысын алып отырғанмен, отарлау қызметіндегілер сияқты төмен кірісті дәстүрлі отбасыларды қолдады, олардың балаларын айтарлықтай төмен ақыға қабылдады. Оруэлл көптеген игіліктенушілердің бірі болды, олардың қатарында Сирил Коннолли, Аларик Джейкоб және Уолтер Кристи де бар еді. Миссис Уилкс Оруэллдің келгенін байқап, оны жұбатуға тырысты, бірақ «оны жылылық сезімдірмеді» деп атап өтті. Ол келесі күні пикникке де ынталы болмады. және Боло Уистлер. Оның үйге жазған алғашқы хаттарында сыныптағы орны, ойындардың нәтижелері және мектептік экспедициялар туралы әдеттегі мәліметтер келтірілген. Ол Оруэллмен жақын достық қарым-қатынас орнатты. Бірінші дүниежүзілік соғыс жаңадан басталған еді, Оруэллдің мектепте жазған патриоттық өлеңі Хенли және Оңтүстік Оксфордшир стандартында жарияланды. Соғыс мектеп өмірін қиындатты – оқытушылардың көпшілігі соғысқа кетті, бірақ бір қызметкер Чарльз Эдгар Лосеби, кейіннен Лейборист партиясының депутаты, окоптан газға уланғаннан кейін қалпына келген кезде бір уақытқа оралды. Бірінші дүниежүзілік соғыс басқа да маңызды әсер етті – жауынгерлік жорықтарда қаза тапқан түлектердің саны көбейді, Уилкс жазғы демалысын Францияда жедел жәрдем машиналарын жүргізумен өткізді, ұлдар жақын маңдағы лагерьде жатқан жарақаттанған әскерлер үшін тоқыма бұйымдар жасап, ойын-сауық ұйымдастырды, ал азық-түлік тапшылығы тамақтандыруды қиындыққа ұшыратты. Саут-Даунс аралдарына саяхаттар мектеп өмірінің тұрақты бөлігі болды, ал Силлар балаларды табиғатты зерттеу экспедицияларына бастап барды. Мектеп кадеттер корпусын құрды, онда Оруэлл белсенді мүше болды. Коннолли олардың бір-бірінің өлеңдерін қалай қарастырғанын айтады. Сесил Битон мектептің соғыс уақытындағы бақшасында Оруэллмен бірге жұмыс істегенін есіне түсірді. Мектепте оқыған кезінде Оруэлл «Дональд МакГиллдің өнері» атты эссесіне енетін теңіз жағасындағы әзілді хаттарды жасырын түрде жинады. 1916 жылы Оруэлл Харроу тарихы бойынша екінші орын алды, тағы бір өлеңі Хенли және Оңтүстік Оксфордшир стандартында жарияланды, ал Конноллимен бірге оның жұмысын сыртқы сарапшы сэр Чарльз Грант Робертсон мақтады. Оруэлл қатысқан басқа да іс-шаралар арасында суға секіру жарысында жеңіске жетпеуі, мектептегі спектакльде мистер Цзингл рөлін ойнауы және 1-ші XI крикет командасының пайдалы мүшесі ретінде мақталуы болды. Соня Оруэлл мен Уорбург екеуі де Оруэллдің өлімінен кейін бірден «Осындай-осындай қуаныш болды» кітабын жариялауды қалады, бірақ Оруэллдің әдеби орындаушысы болған сэр Ричард Рис бұған қарсы шықты. Ол бұл шығарманы «өте артық айтылған, нашар жазылған және Оруэллдің беделіне нұқсан келтіретін» деп санады және Соня талап еткенде, ол оған: «Сен Сент-Сиприан туралы мүлдем ояусың» деді. Содан кейін Рис баспаға шығару шешімдеріне қатыспады. 1952 жылы, Оруэллдің өлімінен екі жыл өткен соң, нұсқасы АҚШ-та Partisan Review журналында жарияланды. Бұл нұсқада мектеп «Кроссгейтс» деп аталды, ал директор мен оның әйелінің есімдері Мистер және Миссис Симпсонға («Сим» және оның әйелі «Бинго») өзгертілді. 1967 жылы Миссис Уилкс қайтыс болғаннан кейін «Осындай-осындай қуаныш болды» кітабы Ұлыбританияда жарияланды, бірақ мектептің және иелерінің есімдері ғана түпнұсқада қалды – оның сыныптастарының нақты есімдері әлі де жасырылды. 2000 жылғы Completed Works басылымында түпнұсқа мәтін, барлық есімдермен бірге қайта жаңартылды. Көптеген зерттеушілер «Осындай-осындай қуаныш болды» мектептің бұрмаланған бейнесін көрсетеді және Оруэллдің ондағы қиындықтарын асыра сипаттайды деген қорытындыға келді. Оруэллдің баспагерлерінің серігі Дэвид Фаррер бұл «оқиғаның ауыр бұрмалануы» деп санады.
Sonia Orwell and Warburg both wanted to publish Such, Such Were the Joys immediately after Orwell's death, but Sir Richard Rees, who was Orwell's literary executor violently disagreed. He considered the work "grossly exaggerated, badly written, and likely to harm Orwell's reputation" and when Sonia insisted, he told her, "You’re completely nutty about St Cyprian's". Thereafter, Rees had no further involvement in publishing decisions. In 1952, within two years of Orwell's death a version was published in the United States in the Partisan Review. In this version the school was referred to as "Crossgates" and the names of the headmaster and his wife altered to Mr and Mrs Simpson ("Sim" and his wife "Bingo"). Following Mrs Wilkes' death in 1967, "Such, Such Were the Joys" was published in the UK, but with only the name of the school and the proprietors in original form – the real names of his fellow pupils were still disguised. In the Completed Works edition (2000), the original text including all names has been restored. Most biographers have to a greater or lesser extent concluded that "Such, Such Were the Joys" significantly misrepresents the school and exaggerates Orwell's suffering there. David Farrer, partner of Orwell's publishers, considered it a "gross distortion of what took place".
Замандастарының реакциясы
Сесил Битон замандастарының осы туындысы туралы: «Ол қатты күлкілі, бірақ шамадан тыс асырылған» деп жазды. Уолтер Кристи мен Генри Лонгхерст одан да әрі барып, Оруэллдің мектеп туралы жазғандарына жауап ретінде өздерінің жағымды естеліктерін жазып, керемет миссис Уилкске деген құрметтерін білдірді. Роберт Пирс тағы бір бұрынғы оқушының қағаздарын зерттеп, мектептің тұрғысынан, мектептің мұрағаттары мен басқа оқушылардың естеліктерін қарастырып, толыққанды зерттеу жүргізді. Кейбір ерекшеліктер дайындық мектебінің өміріне тән болғанымен, Оруэллдің бейнесі шындықпен көп ортақ емес екенін және Оруэллдің қаралағыш айыптамалары негіссіз екенін ол қорытындылады. Оруэллдің баяндаған қайғылы халдері туралы сол кезде оны жақсы білген Жасинта Буддиком да қарсылық білдірді. Ол: «Мен "Бұл, осындай қуаныштар болды" дегендегі "Мен" кейіпкерінің сол кезде біз білген Эрикке ұқсамайтынын кепілдік бере аламын» және «Ол философиялық көзқарасы бар, түрлі қызығушылықтары мен юморы жоғары бала болды, ол демалыс күндері Сент-Сиприанды еске алғанда көңіл көтеріп, әзілдеуге бейім болатын» деп жазды.