Кіріспе

Гарри Ф. Берд басқарған саяси машина (1887–1966)

Берд машинасы немесе Берд ұйымы – бұрынғы губернатор және АҚШ сенаторы Гарри Ф. Берд (1887–1966) басқарған Демократиялық партияның саяси машинасы, ол 20-шы ғасырдың көп бөлігінде Вирджиния саясатына үстемдік етті. 1890 жылдардан бастап 1960 жылдардың соңына дейін Берд ұйымы штаттың көптеген округтеріндегі жергілікті конституциялық лауазымдарды иеленген сот үйлерінің желісі арқылы штат саясатын тиімді бақылады. «Ұйымның» күші ең жоғары деңгейде ауылдық жерлерде болды. Ол Вирджинияның көптеген тәуелсіз қалаларындағы өсіп келе жатқан қалалық аймақтарында, округтерге кірмейтін қалаларда, сондай-ақ Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін пайда болған Вирджинияның қала маңындағы орта таппен елеулі беделге ие бола алмады. Бердтің штаттың мемлекеттік мектептерінің нәсілдік интеграциясына қарсы күресі, оның ішіндегі жаппай қарсылық саясаты, 1960 жылы штаттық және федералдық соттар конституцияға қайшы деп шешкеннен кейін сәтсіз аяқталды. Бұл ұйымның «соңғы тұғыры» деп сипаттауға болады, бірақ оның қалдықтары бірнеше жыл бойы билікті ұстап тұрды. 1965 жылы сенатор отставкаға кеткеннен кейін, оның орнына Сенатқа оның ұлы Гарри Ф. Берд кіші сайланды. Дегенмен, Берд ұйымының өркендеген кезеңі артта қалды. 1969 жылы 20-шы ғасырда алғаш рет республикалық губернатор сайлануымен Вирджиния саясатында консервативті демократтардың 80 жылдық үстемдігі аяқталды.

Өмірбаян

Америка Азамат соғысынан кейін Вирджиния саясатында хаостық жағдай орын алды. Алғашқыда бұрынғы Конфедерация мүшелеріне дауыс беруге рұқсат берілмеді, бірақ жаңадан сайлау құқығы алған афроамерикандық сайлаушылар сайлаушылар қатарына қосылды. 1870-ші жылдардың соңында афроамерикандықтар, республикашылар және популист демократтардан құралған коалиция «Рейджастер» партиясын құрды. Рейджастерлер колониялық дәуірден бері Вирджиния саясатын бақылап келген плантаторлар элитасының «байлық пен беделділігін жоюға» және халыққа білім беруді дамытуға ұмтылды. Партияға Вудсток қаласынан Харрисон Х. Риддлбергер (1844–1890) – заңгер, және Петерсбург қаласынан Уильям Махоун (1827–1895) – бірнеше теміржолдың президенті болған, бұрынғы Конфедерация генералы жетекшілік етті. 1880-ші жылдардың соңында Джон С. Барбур кіші (1820–1892) Вирджиниядағы алғашқы консервативті демократ саяси машинасына, «Мартин ұйымы» деп белгілі болған ұйымға басшылық еткен кезде Рейджастер партиясының билігі құлатылды. 1902 жылы енгізілген сайлау салығы афроамерикандықтар мен кедей ақтардың сайлау құқығынан айырылуына себепкер болды. Барбур қайтыс болғаннан кейін АҚШ сенаторы Томас Стейплс Мартин (1847–1919) билікті иеленді, бірақ сенатор Мартиннің саяси ықпалы 1919 жылы оның өлімімен бірге азайды. Осы кезде Винчестерден шыққан жас штат сенаторы Гарри Ф. Берд штаттық саясат пен Демократиялық партияда үлкен беделге ие болды. Ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Вильсон әкімшілігінде ерікті ретінде жанармай рационированиесіне көмектескен. 1922 жылы Вирджиния штатының Сенатында жеті жылдық тәжірибесі бар Берд Вирджинияның жол салу лоббиіне қарсы шығып, штатта танымал болды. Ол бұрын «Valley Turnpike» басқарғанда осы салада көп тәжірибе жинақтаған. Вирджиния Бас Ассамблеясында ол жаңа жолдарды салуға облигациялық қарызды пайдалануға қарсы күресті жетектеді. Ол мемлекеттің болашақтағы икемділігін құрбан етуден және құрылыс қарызын өтеуге тым көп ресурстар жұмсаудан қорқыныш сезінді. 1923 жылы Вирджиния жол салушылар қауымдастығы Бердті қорлау үшін сотқа берді, өйткені ол олардың әрекеттері «бірлесіп, келісімдер арқылы штатқа зиян келтіруі мүмкін» деді. Сот талапты қабылдамады, сынның заңды екенін мәлімдеп, барлық сот шығындарын қауымдастыққа жүктеді. Бұл жағдай Гарри Бердтің штаттық лауазымға сайлануына жол ашты.

Құрылымы

Вирджиния демократиялық машинасы 1890 жылдардан бері шектеулі сайлау құқығын, теңгерілген бюджетті және регрессивті салық салуды қатаң түрде қолдады. 1902 жылғы Конституция сайлаушылардың жартысынан астамын сайлау құқығынан айырғаннан кейін, ұйым Вирджиниядағы көптеген сайлауларда жеңіске жетіп, қиындыққа тап болмады. Гарри Бёрдтің ағасы, АҚШ конгрессмені Хэл Флод 1921 жылы қайтыс болғанға дейін ұйымның жетекшілерінің бірі болды, ал Бёрдтің әкесі Ричард Эвелин Бёрд аға Делегаттар палатасының спикері болған. Бірақ Бёрдтің өзінің ептілігі 1925 жылы 38 жасында губернаторлыққа жол ашты. Зеректігімен және егжей-тегжейге назар аудару арқасында ол бұдан бұрын отыз жыл бойы жұмыс істеп келген ұйымды тез арада бақылауға алды. Ол 1930 жылға дейін қызмет етті, содан кейін 1933 жылы АҚШ Сенатына сайланды және 1965 жылы зейнеткерлікке шықты. Қырық жылдан астам уақыт бойы Бёрд әр округтегі конституциялық лауазым иелерінен құралған сот үйінің топтарымен байланыс орнатты. Әр округте бес (сайланған) конституциялық лауазым иесі болды: шериф, мемлекеттік прокурор, сот хатшысы, округ қазынашысы және кіріс комиссары. Көрінеріне қарсы болғанымен, «сот хатшысы» лауазымы Бёрд ұйымындағы көптеген округтерде ең көп билікке ие болды. Бұл сот үйінің топтары лайықты кандидаттарды ұсынатын, ал Бёрд кандидаттарды мұқият кеңескеннен кейін ғана бекітетін. Бёрдтің қолдауы болмаса, Вирджинияда ешбір кандидат штаттық лауазымға үміткер бола алмады.

Конституциялық өзгерістер

Бёрд билікке келген соң жасаған алғашқы ілдерінің бірі – штат конституциясына өзгерістер енгізіп, штат бойынша сайланатын лауазымдардың санын үшке дейін азайту болды: губернатор, вице-губернатор және бас прокурор. Бёрд машинасының сот төңірегіндегі топтары «сенімді» сайлаушылардың сайлау салығын уақтылы төлеуін қамтамасыз етуге тырысты, көбінесе сайлауға үш жыл бұрын төлейтін. Бас Ассамблея округтік сот судьялары арқылы сайлау комиссияларын бақылады, олар сайлауға қабілеттілік туралы шешімдер қабылдады. Ұйым қалалық аймақтарда бекініп алмаса да, Вирджинияның оңтүстік жағындағы ауылдық жерлерге жасалған айқын және қасақана дұрыс емес үлестіру, сондай-ақ республикалық батыс тауларына, демократиялық батыс көмір кенішіне және қалаларға қарсы болу арқасында штаттық үстемдік сақталды.

Салықтық жағынан консервативті

Бэрд мүлік салығын тек округ пен қаланың жауапкершілігіне жүктеді. Сондай-ақ ол жолдарды жақсартуға қызығушылық танытып, екінші дәрежелі жолдарға қаржыландыруды күрт арттырды. Бұл жеткіліксіз болғандықтан, ол 1932 жылғы Бёрд жол заңын қабылдады, ол штаттағы Вирджинияның екінші дәрежелі жолдар жүйесін құрды және округтік жолдарды күтіп ұстау жауапкершілігін штатқа берді (бірақ Вирджинияның тәуелсіз қалаларына ұқсас көмек көрсетілмеді). Бұл шаралар Бёрдті көзқарасынан жаңа оңтүстік прогрессиві ретінде көрсетті. Дегенмен, Бёрдтің қаржы саясаты принципті консерватизммен байланысты болды, ол штаттық басқаруды оңайлату және салық долларын тиімді пайдалану үшін қайта құрылымдауды қамтады. Бёрдтің негізгі қолдауы оның туған жері Шенадоа аңғарындағы және Саутсайдтағы ауылдық сайлаушылар арасында болды. Бұл аймақтардағы сайлаушылар жолдардан басқа мемлекеттік қызметтерді жақсартуға (салықтың төмендігі мен шектеулі үкіметке қарағанда) қызығушылық танытпады. Бёрд «төлеген сайын жұмсау» тәсілін енгізді, онда жеткілікті салықтар мен алымдар жиналғанға дейін мемлекеттік ақша жұмсалмайтын. Бұл Вирджинияны жол құрылысы қарызын төлеуден босатты және Ұлы депрессияның алғашқы жылдарындағы азаматтардың санатында болды, сонымен қатар жоғары білім беру және басқа мемлекеттік қызметтерге қолдау деңгейін төмен ұстады. Бёрд, көптеген американдықтар сияқты, орта мектеп қозғалысынан бұрын өскен, орта мектепті бітірмеген. Ол өзінің ауылдық сайлау округіндегі көптеген студенттердің 8-сыныптан кейін мектепті тастап, отбасылық шаруашылықта жұмыс істеуге кеткенін мойындады және олар мемлекеттік білім беру сияқты мемлекеттік қызметтерге қызығушылық танытпағанын, ал төмен салықтарға қызығушылық танытқанын мойындады. Ауылдық аймақтар Бас Ассамблеяда тым көп өкілдік алды, бұл Вирджинияның білім беруге және әлеуметтік әл-ауқатқа жан басына шаққандағы шығындары ондаған жылдар бойы елдегі ең төменгі деңгейде қалуын қамтамасыз етті. Джордж Мейсон университетінің профессоры Уильям Граймс «Бёрдтің саяси билігі тағайындалған және сайланған лауазымды адамдардың сайлаушылардың санын шектеу және сол аздаған сайлаушылардың Бёрд ұйымының жақтастары болуын қамтамасыз ету қабілетіне негізделген» деп атап өтті. Сот үйі топтарының сайлаушылардың санын шектеу шаралары Бёрдтің қолдаған кандидаттарының жеңіске жетуіне мүмкіндік берді, сайлаушылардың он бес пайызы ғана дауыс бере алды. Шенадоа және Пейдж округтері соңғы рет 1932 және 1936 жылдары демократтардың президенттік кандидатурасын қолдады, ал Аугуста және Роанок округтері 1944 жылғы сайлауда демократтардың кандидатурасын соңғы рет қолдады. Бёрд АҚШ Сенатында «консервативті коалицияны» басқарды, президент Франклин Делано Рузвельтке қарсы шықты және 1937 жылдан кейін көптеген либералды заңнамаларды тосқауылдады. Бёрд тіпті Жаңа келісімнің басында нәсілдік сегрегацияға қарсы болды, кейіннен президенттер Гарри С. Трумэн мен Джон Ф. Кеннедиге қарсы болды, олар да демократтар болғанымен (сондай-ақ демократтардың президенттікке кандидаттары Адлай Стивенсоннан айырылды), өйткені олар АҚШ әскери және федералдық жұмыс күшіндегі нәсілдік сегрегацияға қарсы болды. Осы арада консервативті демократтар 1990 жылдардың ортасына дейін Бас Ассамблеяны басқарып келді. Кейбір Бёрд демократтары, мысалы, губернаторлар Джон С. Батл және Томас Б. Стэнли, нәсілдік интеграцияның болмайтынын түсіну үшін жеткілікті ақылды болды және Джим Кроу заңдарын кері қайтару үшін сақтық шараларын қабылдауға дайын болды. Дегенмен, олардың күш-жігері 1954 жылы қысқа тұраққа ұшырады, өйткені АҚШ Жоғарғы Сотының Браунның білім беру жөніндегі кеңеске қарсы шешімі шыққаннан кейін бір айдан аз уақыт өткен соң, Бёрд Вирджинияның мемлекеттік мектептерін біріктіруге тырысуды тоқтатуға уәде берді. Ал білім беру басқармасының бастығы «Жоғарғы Сотқа қарсылық жасамауға» уәде берген болатын. Ал Бёрд Вирджинияда «бірінші дәрежелі дағдарыс» орын алғанын айтып, Уоррен сотының шешімін штаттардың құқықтарына «ең ауыр соққы» деп атады. Бёрд мемлекеттік мектептерді біріктіруге «көпшілік қарсылық» саясатын жариялады, ол нәсілге қарсы негізде рационалдандырылды. Вирджинияның 1924 жылғы нәсілдік адалдық туралы заңына сәйкес нәсілдік араласу заңсыз болды. Оған Вирджинияның басқа сенаторы А. Уиллис Робертсон және ұйымның көптеген мүшелері қосылды. Бёрдтің АҚШ Өкілдер палатасындағы күшті одақтасы, Өкілдер палатасы Ережелер комитетінің төрағасы Ховард В. Смит, көптеген азаматтық құқықтар туралы заңдарды тіпті палатада дауысқа салудан алдын алды. Губернатор Стэнли Бёрд пен Гарланд Греймен бірікті, Вирджиния Сенатындағы қуатты Демократиялық фракциясының басшысы, және «көпшілік қарсылық» бағдарламасын іске асыру үшін 1956 жылы жарияланған «Стэнли жоспары» деп белгілі бірқатар заңдарды әзірлеу және қабылдау үшін Вирджиния мемлекеттік білім беру комиссиясын құрды. Вирджинияның мектептерді жабу заңы 1959 жылдың қаңтарында конституцияға қайшы деп табылғаннан кейін Бас Ассамблея міндетті мектепке бару заңын жойды және мемлекеттік мектептерді штаттың округтері мен қалалары үшін жергілікті опция жасады. Журналист Эдвард Р. Мурроу CBS телеарнасында «1959 сыныбының жоғалғандары» бағдарламасын ұсынғанда, ол Вирджиниядағы бірнеше жергілікті жерлердегі мемлекеттік мектептердің жабылуына себеп болған ұйымның «көпшілік қарсылық» бағдарламасына назар аударды, бұл ұлттық наразылықты тудырды. 1960 жылға дейін штат және федералдық соттар «көпшілік қарсылық» заңдарының көп бөлігін жойды. Жауап ретінде Стэнлидің губернаторлық лауазымын алған J. Lindsay Almond Jr., өте баяу десегрегация процесін іске асыратын бірнеше заңдарды әзірледі, бұл «пассивті қарсылық» деп белгілі болды. Ұйымның көптеген мүшелері «пассивті қарсылықты» ақ түстің басымдығынан бас тарту ретінде қарады. Дегенмен, 1968 жылы Федералдық Жоғарғы Сот Грин v. Жаңа Кент округі мектеп тақтасы ісінде бұл жеткіліксіз екенін мәлімдеді. Содан бері Вирджинияның Бёрд қолданған «көпшілік қарсылықты» рационалдау үшін пайдаланған нәсілдік араласуға қарсы заңы 1967 жылы АҚШ Жоғарғы Сотының Loving v. Virginia ісінде күшін жойды. Сонымен қатар, сол кезде Вирджиниядағы қара халықтың көп саны бар жергілікті жерлердегі ақ адамдар мемлекеттік мектептерден жеке сегрегациялық академияларға ауысты, немесе «ақ қашқындар» Ричмонд және басқа да қалалық аймақтардан жаңа қала маңына, көршілес ауылдық (және басым ақ) округтерге көшіп кетті. Одан бұрын да «көпшілік қарсылықтың» сәтсіздігі кейбір Бёрд демократтарына сегрегацияны мәңгі сақтау мүмкін емес екенін түсінуге әкелді. Мысалы, 1963 жылы Принс Эдвард округі мектеп тақтасы төрт жылдан кейін мектептерді қайта ашудан бас тартқанда, губернатор Альбертис С. Харрисон тақта мүшелеріне сот бұйрығына сәйкес келуге кеңес берді, әйтпесе олар қудалануға ұшырауы мүмкін екенін айтты. Бұрын Харрисон «көпшілік қарсылықты» қорғау үшін штаттың бас прокуроры болып қызмет еткен. Губернатор Миллс Годвин сияқты бірқатар Бёрд демократтары қара сайлаушыларға үндеу жасауға тырысты. Годвин штат сенаторы ретінде «көпшілік қарсылықтың» жетекшілерінің бірі болған. Дегенмен, 1962 жылдан 1966 жылға дейін Харрисонның вице-губернаторы болып қызмет еткен кезде ол Джонсонның президенттік науқаны үшін үгіт жүргізді, оның барысында ол губернаторлыққа кандидат болуға дайындық ретінде қара сайлаушыларға үндеді. Сол науқанда Годвин Вирджиния NAACP-ның қолдауын алды. Дегенмен, Бёрд, Робертсон, Смит, Грей және басқа да бірнеше адам интеграцияның кез келген түріне қарсылық көрсетуді жалғастырды.

Өлім

Гарри Ф. Берд 1965 жылы АҚШ Сенатынан зейнеткерлікке шықты, ал оның үлкен ұлы Гарри-младший, штат сенаторы, оның орнына тағайындалды. Гарри аға 1966 жылы қайтыс болды. Оның өлімінен аз уақыт бұрын, Берд ұйымы алғашқы дағдарысын көрсетті, Гарри ағаның екі ұзақ жылдар бойы серігі болған адамдар демократиялық сайлауда либералдық үміткерлерге жеңіліп қалды. 20 жылдан бері сенатор болып келген Робертсон, президент Линдон Джонсон жеке өзі шақырып, оған қарсы сайлауға түсуге көндірген штат сенаторы Уильям Б. Спонг-младшийден жеңілді. Джонсон Робертсонның Азаматтық және Дауыс беру құқықтары туралы заңдарға қарсылығына ашуланды. Сонымен қатар, конгрессмен Смит штат делегаты Джордж Роулингстен жеңілді. Гарри-младший әкесінің алтыншы мерзімінің қалған бөлігі үшін өткен алғашқы сайлауда қиындықпен жеңіске жетті. Спонг пен Гарри-младший қарашада жеңіске жетті, ал Роулингс консервативті республикашыл Уильям Л. Скотттан жеңілді, ол көптеген консервативті демократтардың қолдауын алды. Жоғарғы Соттың штат заң шығарушы органдарына «бір адам – бір дауыс» принципін енгізген бірнеше шешімдері, Берд ұйымының билігіне негіз болған ауылдық артықшылықтарды жойды. Берд ұйымы 1969 жылы Демократиялық партиядағы жікке байланысты толық ыдырады, нәтижесінде А. Линвуд Холтон кіші штаттың Реконструкциядан бергі алғашқы республикалық губернаторы болды. Бір жылдан кейін республикашылар штаттың он конгресс округінің алтысында жеңіске жетті – бұл Реконструкциядан бері республикашылар штаттың конгресс делегациясының көпшілігін алғаш рет иеленді. Қызығы, республикашылдарға өткен округтердің бірі – 7-ші округ, Бердтердің туған жері болды. 1974 жылы Холтонды бұрын Берд ұйымының мүшесі болған, кейін республикашыл болып кеткен Годвин алмастырды. (Годвин бұған дейін 1966-1970 жылдары демократ ретінде губернатор болып қызмет еткен, ол Берд ұйымының соңғы өкілі болды.) Осылайша, ұйымның тарауына қарамастан, Гарри Бёрд-младший, 1970 жылы Демократиялық партиядан шығып, өзін тәуелсіз демократ деп жариялаған, 1983 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін АҚШ Сенатында қызмет етті.

Мұра

1950 жылдары Берд ұйымының федералдық сегрегацияға қарсы бұйрықтарға жауабы 21-ғасырдағы штаттың әлеуметтік, экономикалық және саяси ландшафтын қалыптастырды. Массивті қарсылық Вирджинияға көптеген зиян келтірді. Ол афроамерикалықтарды ақ нәсілді саясаткерлер оларға әділ қарамайды, ал соттар – олар сенім арта алатын үкіметтің жалғыз тармағы деген сенімге жеткізіп, нәсілдер арасындағы қарым-қатынасты нашарлатты. Штат басшылары интеграцияны тоқтатуға сәтсіздікке ұшырағанда, ақ нәсілді азаматтар барлық саяси уәделерге күмәндана бастады. Массивті қарсылық Вирджинияны мемлекеттік білім беруді жақсарту міндетінен алшақтатты, ақша мен назарды штаттың ұзақ жылдар бойы жеткіліксіз қаржыландырылған мемлекеттік мектептерінің нақты қажеттіліктерінен жеке сегрегациялық академияларға бұрды. Бұл Вирджиниядағы экономикалық дамуға да зиян келтірді, себебі 1960 жылдары Оңтүстіктің қалған бөлігі сияқты, оның Джим Кроу заңдарына байланысты көптеген ұлттық корпорациялар штатқа орналасуға тартынды, оны мәдени жағынан артта қалған деп қарады. Вашингтондағы Берд, Робертсон және Смит, сондай-ақ штат үкіметіндегі, мемлекеттік білім беруді бағаламайтын губернатор Алмонд сияқты басқа да демократтардың сегрегациялық риторикасы штаттың беделін одан әрі түсірді. Берд машинасының 44 жыл ішінде 11 рет губернаторлық сайлауларды және губернаторлардың басқаруын сәтті бақылау қабілеті Оңтүстік демократтық партиясының басқа саяси машиналарынсымен салыстыруға келмейді.