Фипронил: қасиеттері, қолданылуы және қауіп-қатері
Fipronil
Фипронил – кең спектрлі инсектицид. Жұмысы, қасиеттері, жәндіктердің жүйке жүйесіне әсері, сондай-ақ зиянды қоңыздарға қарсы тиімділігі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фипронил – фенилпиразол химиялық отбасысына жататын кең спектрлі инсектицид. Фипронил жәндіктердің орталық жүйке жүйесін ГАБАА рецепторларының лигандпен ашылатын иондық каналын және глютаматпен ашылатын хлоридтік (GluCl) каналдарын бөгеу арқылы бұзады. Бұл заластанған жәндіктердің жүйкелері мен бұлшық еттерінің жоғары тітіркенуіне (гиперекситацияға) әкеледі. Фипронилдің жәндіктерге қатысты арнайылығы, оның сүтқоректілерге қарағанда жәндіктердің ГАБАА рецепторларымен байланысу қабілетінің жоғары болуымен және сүтқоректілерде кездеспейтін GluCl каналдарына әсер етуімен байланысты деп саналады. 2017 жылға дейін бітелерде фипронилға айқын төзімділік байқалған жоқ. Фипронилдің түрлі зиянкестерге тиімді әсері болғандықтан, ол үй жануарларындағы және үйлердегі тарақандарға қарсы қолданылатын препараттардың белсенді құрамы ретінде, сондай-ақ жүгері, гольф алаңдары мен коммерциялық шөптегі зиянкестерді жою үшін пайдаланылады. Оның кең таралған қолданылуы оның нақты әсерлеріне көп назар аударуға себеп болады. Адамдарға немесе экожүйеге зиян келтіру мүмкіндігін зерттеу және пестицидтерге төзімділіктің пайда болуын қадағалау жұмыстары жалғасуда.
Fipronil is a broad spectrum insecticide that belongs to the phenylpyrazole chemical family. Fipronil disrupts the insect central nervous system by blocking the ligand gated ion channel of the GABAA receptor and glutamate gated chloride (GluCl) channels. This causes hyperexcitation of contaminated insects' nerves and muscles. Fipronil's specificity towards insects is believed to be due to its greater binding affinity for the GABAA receptors of insects than to those of mammals, and for its action on GluCl channels, which do not exist in mammals. as of 2017, there does not appear to be significant resistance among fleas to fipronil. Because of its effectiveness on various pests, fipronil is used as the active ingredient in flea control products for pets and home roach baits as well as field pest control for corn, golf courses, and commercial turf. Its widespread use makes its specific effects the subject of considerable attention. Observations on possible harm to humans or ecosystems are ongoing as well as the monitoring of pesticide resistance development.
Физикалық қасиеттері
Фипронил (IUPAC атауы 5 амино 1 [2,6 дихлоро 4 (трифлюорометил)фенил] 4 (трифлюорометилсульфинил)пиразол 3 карбонитрил) – ескі иісі бар ақ түсті қатты ұнтақ. Ол күн сәулесінің әсерінен сәл ыдырайды, қалыпты температурада бір жыл бойы тұрақты, бірақ металл иондарының қатысуында тұрақсыз.
Fipronil (IUPAC name 5 amino 1 [2,6 dichloro 4 (trifluoromethyl)phenyl] 4 (trifluoromethylsulfinyl)pyrazole 3 carbonitrile) is a white, solid powder with a moldy odor. It is degraded slightly by sunlight, stable at normal temperatures for one year, and is not stable in presence of metal ions.
Қолдану
Фипронил әр түрлі дақылдарда көптеген түрлі зиянкестерге қарсы қолданылды/қолданылады, оның ішінде ірі лепидоптераларға (көбелектер, молықтар және т.б.) және орфоптераларға (шаяндар, шегірткелер және т.б.) қарсы далалық және бау-бақшалық дақылдарда, сондай-ақ топырақтағы қоңыздардың (көбелектердің) личинкаларына қарсы қолданылады. Ол тарақандар мен құмырсқаларды, шегірткелерді және термиттік зиянкестерді жою үшін де қолданылады. Америка Құрама Штаттарында фипронил 2022 жылға дейін Техас штатының ауыл шаруашылығы және қоршаған ортаны қорғау агенттігінің энтомологтары анықтаған Техас округтерінде Rasberry crazy құмырсқасына қарсы қолдануға рұқсат етілген. Жаңа Зеландияда фипронил құрттарды (Vespula spp. (түрлер)) бақылау үшін сынақтарда қолданылды, олар жергілікті биологиялық әртүрлілікке қауіп төндіреді. Қазір оны Табиғатты қорғау департаменті құрттарды жергілікті түрде жоюға тырысу үшін қолданады және инвазивті Аргентина құмырсқасын бақылауға ұсынылады. Фипронил сонымен қатар көптеген коммерциялық құрттар мен блохалардан құтылуға арналған препараттардың белсенді компоненті болып табылады.
Fipronil is/was used against many different pests on different crops, it is used against major lepidopteran (moth, butterfly, etc.) and orthopteran (grasshopper, locust, etc.) pests on a range of field and horticultural crops and against coleopteran (beetle) larvae in soils. It is employed for cockroach and ant control as well as locust control and termite pest control. In the United States of America, fipronil was approved for use against the Rasberry crazy ant until 2022 in counties of Texas where positive identification had been made by entomologists from the Texas Department of Agriculture and the Environmental Protection Agency. In New Zealand, fipronil was used in trials to control wasps (Vespula spp. (species)), which are a threat to indigenous biodiversity. It is now being used by the Department of Conservation to attempt local eradication of wasps, and is being recommended for control of the invasive Argentine ant. Fipronil is also the active ingredient in many commercial tick and flea treatments for pets.
Уыттылық
Фипронил Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДСҰ) II сыныпқа жататын орташа қауіпті пестицид ретінде жіктеледі және оның егеуқұйрықтарға қатысты жедел ауызша дозасы 97 мг/кг құрайды. Бұл препарат егеуқұйрықтарда ауызша және ингаляциялық жолмен орташа дәрежедегі жедел уыттылыққа ие. 24 сағаттық әсерден кейін тері арқылы сіңуі 1% - дан кем, сондықтан уыттылығы төмен деп есептеледі. Ол қоянға өте улы екені анықталды. Фотодеградацияға ұшыраған MB46513 немесе десулфинилфипронил, фипронилдің өзінен шамамен 10 есе жоғары жедел уыттылыққа ие. Жедел уланудың ішке жұтқан кездегі белгілері: тершеңдеу, құлайғандық, құсу, бас ауруы, іш ауруы, бас айналу, алағайлау, әлсіздік және тоникалық-клоникалық ұстамалар. Фипронилге байланысты клиникалық белгілер әдетте қайтымды және өздігінен жоғалады. 2011 жылға дейін фипронилдің адамдарға созылмалы әсері туралы деректер болмады. АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігі фипронилді C тобындағы (адамға қатысты болуы мүмкін) канцероген ретінде жіктеді, себебі егеуқұйрықтардың екі жынысында да қалқанша безінің фолликулярлық жасушаларында ісіктердің пайда болуы байқалды. Алайда, 2011 жылға дейін фипронилдің канцерогендік әсеріне қатысты адамдардан алынған деректер жоқ. Нью-Йорк штатының Қоршаған ортаны қорғау департаменті Frontline TopSpot өнімдерінің екеуінің өнімді қолданатын жұмысшылар үшін ешқандай маңызды қауіп тудырмайтынын анықтады. Дегенмен, 1996 жылы Frontline спрейімен емдеу кезінде адамдарға әсер ету мүмкіндігі туралы алаңдаушылық туды, нәтижесінде спрей өнімінің тіркелуіне бас тартылды. Коммерциялық жануар күтімімен айналысатын мамандар мен ветеринар дәрігерлері, егер олар күніне 20-ға дейін ірі иттерді емдеуі керек болса, спрейді қолдану кезінде ингаляция және тері арқылы сіңу арқылы созылмалы әсерге ұшырауы мүмкін деп есептелді. Фипронил ұшпайды, сондықтан адамдардың ауадағы бұл затқа ұшырау ықтималдығы төмен.
Fipronil is classed as a WHO Class II moderately hazardous pesticide, and has a rat acute oral of 97 mg/kg. It has moderate acute toxicity by the oral and inhalation routes in rats. Dermal absorption in rats is less than 1% after 24 hours exposure and toxicity is considered to be low. It has been found to be very toxic to rabbits. The photodegradate MB46513 or desulfinylfipronil, appears to have a higher acute toxicity to mammals than fipronil itself by a factor of about 10. Symptoms of acute toxicity via ingestion includes sweating, nausea, vomiting, headache, abdominal pain, dizziness, agitation, weakness, and tonic clonic seizures. Clinical signs of exposure to fipronil are generally reversible and resolve spontaneously. As of 2011, no data were available regarding the chronic effects of fipronil on humans. The United States Environmental Protection Agency has classified fipronil as a group C (possible human) carcinogen based on an increase in thyroid follicular cell tumors in both sexes of the rat. However, as of 2011, no human data are available regarding the carcinogenic effects of fipronil. Two Frontline TopSpot products were determined by the New York State Department of Environmental Conservation to pose no significant exposure risks to workers applying the product. However, concerns were raised about human exposure to Frontline spray treatment in 1996, leading to a denial of registration for the spray product. Commercial pet groomers and veterinary physicians were considered to be at risk from chronic exposure via inhalation and dermal absorption during the application of the spray, assuming they may have to treat up to 20 large dogs per day. Fipronil is not volatile, so the likelihood of humans being exposed to this compound in the air is low.
Ауыз судың ластануы
2021 жылы АҚШ қоршаған ортаны қорғау агенттігі (EPA) фипронилді Бесінші ластаушы заттардың тізіміне (CCL 5) қосты, бұл болашақта Таза су туралы заңға сәйкес реттелуіне мүмкіндік береді.
In 2021, the US EPA put fipronil on the Draft Fifth Contaminant Candidate List (CCL 5) which can lead to future regulation under the Safe Drinking Water Act.
Дене сұйықтықтарында анықтау
Фипронилді плазмада газ хроматография-масс-спектрометриясы немесе сұйық хроматография-масс-спектрометриясы арқылы анықтауға болады, ауруханаға жатқан пациенттерде улану диагнозын растау үшін немесе сот-медициналық өлім тергеуінде куәлік беру үшін.
Fipronil may be quantitated in plasma by gas chromatography mass spectrometry or liquid chromatography mass spectrometry to confirm a diagnosis of poisoning in hospitalized patients or to provide evidence in a medicolegal death investigation.
Даму
Фипронилді 1985-1987 жылдар аралығында Rhône Poulenc компаниясы ашқан және әзірлеген, ал 1993 жылы нарыққа шығарылған. 1987-1996 жылдар аралығында фипронил әлемдегі 60 түрлі егісте 250-ден астам жәндік зиянкестеріне қарсы бағаланған, ал 1997 жылы фипронилдің жалпы өндірісінің 39% егін қорғауға жұмсалған. 2003 жылдан бері BASF көптеген елдерде фипронилге негізделген өнімдерді өндіру және сату бойынша патенттік құқықтарға ие.
Fipronil was discovered and developed by Rhône Poulenc between 1985 and 1987, and placed on the market in 1993 under the Between 1987 and 1996, fipronil was evaluated on more than 250 insect pests on 60 crops worldwide, and crop protection accounted for about 39% of total fipronil production in 1997. Since 2003, BASF holds the patent rights for producing and selling fipronil based products in many countries.
2017 жылғы фипронил жұмыртқаларының ластануы
2017 жылғы фипронил жұмыртқаларының ластануы – Еуропа мен Оңтүстік Кореяда инсектицидпен ластанған жұмыртқалар мен жұмыртқа өнімдерінің таралуына байланысты туындаған жағдай. Құс жұмыртқаларында фипронил табылған және ол Еуропалық Одақтың 15 еліне, Швейцария мен Гонконгқа жіберілген. Ұлыбританияда шамамен 700 000 жұмыртқа сатылған деп есептеледі. Тайваньдағы 44 шаруашылықтың жұмыртқаларында фипронилдің қалыпты деңгейден жоғары мөлшері анықталды.
The 2017 fipronil eggs contamination is an incident in Europe and South Korea involving the spread of insecticide contaminated eggs and egg products. Chicken eggs were found to contain fipronil and distributed to 15 European Union countries, Switzerland, and Hong Kong. Approximately 700,000 eggs are thought to have reached shelves in the UK alone. Eggs at 44 farms in Taiwan were also found with excessive fipronil levels.