Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресурсты немесе кеңістікті бірлесіп пайдалану
Joint use of a resource or space
Ортақ пайдалану – ресурсты немесе кеңістікті бірлесіп пайдалану. Бұл сонымен қатар бөлу және тарату процесі. Тар мағынасында, ол ортақ жайылым немесе ортақ тұрғын үй сияқты шекті тауарларды бірлесіп немесе кезекпен пайдалануды білдіреді. Ал, кең мағынада "бөлісу" дегеніміз, бір нәрсені толыққанды сый ретінде беруді білдіреді: мысалы, тамақты "бөлісу" деген сөз, оның бір бөлігін сыйлауды білдіреді. Ортақ пайдалану – адамдардың өзара әрекеттесуінің маңызды бір бөлігі, ол әлеуметтік байланыстарды нығайтады және адамның жақсылығын қамтамасыз етеді. Көзге көрінетін мысалдар адам қызметінде жиі кездеседі, сонымен қатар табиғатта да көптеген мысалдарды табуға болады. Мысалы, организм тамақ немесе оттегі сіңірген кезде, оның ішкі мүшелері сіңірілген энергияны бөліп, таратып, қажеттілікке ие дене бөліктеріне жеткізеді. Гүлдер өз тұқымдарын бөліп, тарату арқылы көбейеді. Ең кең мағынасында, бұл бәсекелеспейтін тауарлар ретінде қарастырылатын тауарларды, мысалы ақпаратты пайдалануға тегін рұқсат беруді де қамти алады.
Sharing is the joint use of a resource or space. It is also the process of dividing and distributing. In its narrow sense, it refers to joint or alternating use of inherently finite goods, such as a common pasture or a shared residence. Still more loosely, "sharing" can actually mean giving something as an outright gift: for example, to "share" one's food really means to give some of it as a gift. Sharing is a basic component of human interaction, and is responsible for strengthening social ties and ensuring a person’s well being. Apart from obvious instances, which can be observed in human activity, many examples can be found in nature. When an organism takes in nutrition or oxygen, for instance, its internal organs are designed to divide and distribute the energy taken in, to supply parts of its body that need it. Flowers divide and distribute their seeds. In a broader sense, it can also include free granting of use rights to goods that can be treated as nonrival goods, such as information.
Компьютер және Интернет мәдениетінде
Файл ортақтастыру – компьютерлік бағдарламалар, мультимедиа (аудио, бейне), құжаттар немесе электрондық кітаптар сияқты цифрлық сақталған ақпаратты тарату немесе қол жеткізуді қамтамасыз ету практикасы. Оны әртүрлі жолдармен іске асыруға болады. Сақтау, беру және тарату модельдері – файл ортақтастырудың жиі қолданылатын әдістері. Оларға жылжымалы құралдарды пайдалану арқылы қолмен бөлісу, компьютер желілеріндегі орталықтандырылған компьютерлік файл серверлерін орнату, Дүниежүзілік желідегі гиперсілтемеленген құжаттар және таратылған пір-ту-пір желісін (пір-ту-пір файл ортақтастыруды қараңыз) пайдалану жатады. Ортақ пайдалану – еркін бағдарламалық қамтамасыз ету және ашық бастапқы кодты бағдарламалық қамтамасыз ету саласының дамуындағы маңызды ерекшелік, ол экономикаға әсер етеді. Бұл лицензиялау, патенттер және авторлық құқықтарды қайта қарау қажеттілігіне, сондай-ақ осы салалардағы пікір қақтығыстарына және Creative Commons және GNU General Public License сияқты жаңа тәсілдерге әкеледі. Сонымен қатар, ортақ пайдалану – суреттер, бейнелер, сілтемелер, білім және басқа да мазмұндар Reddit сияқты Web 2.0 платформаларында бөлісетін Интернет мәдениетінің маңызды бөлігі. Андреас Виттель қазіргі заманғы, Интернет дәуіріндегі дискурста "Ортақ пайдалану қазір саясатпен, социалистік, коммунистік және анархистік құндылықтармен, еркін мәдениет қозғалысымен және цифрлық ортақ иелікпен байланысты" деді және ол "утопиялық қиялдың көрінісі" екенін айтты.
File sharing is the practice of distributing or providing access to digitally stored information, such as computer programs, multi media (audio, video), documents, or electronic books. It may be implemented through a variety of ways. Storage, transmission, and distribution models are common methods of file sharing incorporate manual sharing using removable media, centralized computer file server installations on computer networks, World Wide Web based hyperlinked documents, and the use of distributed peer to peer networking (see peer to peer file sharing). Sharing is a key feature in the developing field of free software and open source software, with implications for economics. This is leading to a need to review licensing, patents and copyright, and to controversy in these areas, as well as new approaches like Creative Commons and the GNU General Public License. Furthermore, sharing is a key feature of Internet culture in which images, videos, links, knowledge and other content are shared on Web 2.0 platforms such as reddit. Andreas Wittel said that in the modern, Internet era discourse "Sharing now is associated with politics, with socialist, communist, and anarchist values, with the free culture movement and the digital commons" and it "is an expression of a Utopian imaginary".
Компьютерлік ғылымда
Компьютерлік ғылымда ортақ ресурстарды басқару мәселесі маңызды орын алады. Мысалы, уақыт бөлісу – бір компьютердің процессор уақытын бөлісу арқылы бірнеше пайдаланушыға бірдей интерактивті, жалпы мақсаттағы есептеу мүмкіндігін ұсыну тәсілі. Процестер мен жіптер арасындағы ресурстарды бөлісу – параллель бағдарламалаудың көптеген қиындықтарының себебі. "Бөлісу" сөзі кейбір функционалдық бағдарламалау қауымдастықтарында жадты үнемдеу үшін әртүрлі дерек элементтері арасында жадты бөлісуді білдіреді, бұл хэш консинг деп те аталады.
In computer science, the issue of handling shared resources figures prominently. For example, time sharing is an approach to interactive computing in which a single computer is used to provide apparently simultaneous interactive general purpose computing to multiple users by sharing processor time. Sharing of resources between processes and threads is the source of most of the difficulties of concurrent programming. The word "sharing" is also used in some functional programming communities to refer specifically to sharing of memory between different data items to save space, otherwise known as hash consing.
Үй шаруашылығында немесе үй шаруашылығының ішінде
Ресурстарды ортақ пайдалану – венгр тілінде "калака" деп аталатын – Венгриядағы ежелгі дәстүр. Жаңа үйленген жұбайлар үйленгеннен кейін үй салуға міндетті болған. Венгр тілінде некеге отыру "házasodás" деп аталған (үй иесі болу). Осы мақсатта, бүкіл қауым, туыстар мен таныстар жас жұбайларға жұмыс, білім және тіпті қаржылай көмек көрсеткен. Шошқа сойғанда, қауымның барлық мүшелері де өз үлесін алған. Артық өсімдіктер маусымда көршілерге тегін таратылған. Көптеген мәдениеттерде бір шаңырақтың мүшелері өздерінің ресурстарын біріктіруге бейім. Жаңа өсиетте Жақия (Иоанн) пайғамбар жаңа өмір салтының белгісі ретінде ортақ пайдалануды мақтаған: "Егер екі көйлегің болса, біреуін мұқтажға бер. Егер тамағың болса, оны да бөліс."
Resource sharing—called kaláka in Hungarian—is an old tradition in Hungary. Young couples had to build their house after marriage. Marriage itself was called házasodás in Hungarian (en: becoming the owner of a house). When doing so, the whole community, relatives and acquaintances helped the young couple with work, knowledge and even money. At pigsticking, all members of the community got their shares too. Superfluous plants were freely distributed to neighbours in the season. In most cultures, members of the same household tend to pool their resources. In the New Testament, John the Baptist commended sharing as the mark of a new way of life: "If you have two shirts, share with the person who does not have one. If you have food, share that also."