Кіріспе
Rox – америкалық тәуелсіз өндірілген телебағдарлама және кейіннен веб-сериал, саяси белсенділігімен, сондай-ақ эстетикалық және техникалық жетістіктерімен ерекшеленеді. Алғаш рет Индиана штатының Блумингтон қаласындағы жергілікті телеарна арқылы көрсетілді. Сериал бірнеше кабельдік жүйеге таратылып, 1995 жылдың сәуір айында интернетте таратылған тұңғыш телесериал атанды. Төмен бюджетпен, жасырын өндіріс болғанына қарамастан, шоу көптеген дауларды тудырып, бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен жарияланды және, әсіресе алғашқы жылдары, ғылыми зерттеулерге тақырып болды.
Rox is an American independently produced television and subsequently web series, noted for its political activism as well as for its aesthetic and technical achievements. First shown on public access cable TV in Bloomington, Indiana, the series expanded to multiple cable systems before becoming the first television series distributed on the internet in April 1995. Though an underground production with virtually no budget, the show has generated significant controversy and garnered major media coverage, as well as scholarly attention, especially during its earliest years.
Негізгі түсінік және тұжырымдама
1989 жылдың күзінде Барт Эверсон қоғамдық ұятсыздық (жалаңаяқ жүгіру) үшін тұтқындалып, Индиана штатының Блумингтон қаласында Community Access Television Services (кейін Блумингтон Community Access Television) қоғамдық қызметтеріне жіберілді. Осы жерде Эверсон жергілікті кабельдік телеарна үшін бейнежазбаларды қалай жасауды үйренді, көптеген жазушылардың пікірінше, бұл сериалдың дамуына шешуші әсер етті. Rox (ROX-та J&B деген атпен) 1992 жылдың 7 шілдесінде CATS телеарнасында тұңғыш рет көрсетілді. Бастапқыда "аралас сусын дайындау шоуы" ретінде жоспарланған, және "попмәдениеттегі цифрлық революцияның нақты көрінісі" болды. Эверсон мен Никелл 1995 жылы қаржылық қиындықтарға байланысты түсірілімдерді тоқтатты, бірақ тарату аумағы кеңейе берді. Өндірушілер Free Speech TV телеарнасымен бірнеше келісімшартқа қол қойды, бұл Dish Network спутнигі арқылы таратуға мүмкіндік берді. Free Speech TV телеарнасының алғашқы жылдарында бұл "желідегі ең танымал бағдарлама" болды. Никелл Монтанаға көшіп кетті, ал Эверсон Нью-Орлеанға қоныс аударды, бірақ сегіз жылдық үзілістен кейін 87-ші эпизодты түсіріп, қайтадан жұмысты бастады.
Тақырыбы мен стильдік тәсіл
Төрт маусым мен жүзге жуық эпизодтың барысында Rox түрлі тақырыптарды қамтыды, мұздатқышты еріту сияқты қарапайым мәселелерден бастап, кедейлік және марихуананы заңдастыру сияқты кең әлеуметтік проблемаларға дейін. Бағдарлама сценарийлерді пайдаланбайды, оның орнына видеоны тікелей түсіру, импровизациялық ойнау және кейіннен монтаждау арқылы дамытады. Шоу туралы ертегі баяндамада ол «өнерге, өмірге, мәдениетке, қоғамға және жүргізушілерге қызық болған әр нәрсеге ерекше көзқарас» ретінде сипатталған. Бағдарламаның негізгі мақсаты көрермендерге әртүрлі сусындарды қалай дайындау керектігін көрсету болған. Алайда, уақыт өте келе, сериалдың нағыз тақырыбы – өндірушілер мен олардың қауымдастығының өмірі екені анық болды. Бұл кең көлемді тәсіл шоудың атын J&B on the Rox-тан Rox-қа қысқарту арқылы көрінді. «Біз J&B-ді шоу атынан алып тастадық, себебі шоу екеуміз туралы емес, қоғам туралы», – деді Никкелл сол кездегі сұхбатында. «Біз бұл форматты шындыққа негізделген деп атаймыз, өйткені ол адамдардың өміріне негізделген». Көптеген адамдар шоуды контрмәдени сәйкестік құрудың бір түрі деп санайды, ал түрлі сыншылар оны «90-шы жылдардың басындағы Блумингтондағы бекершіл өмір салтын жақсы бейнелейді», «бос күнделік, әлеуметтік сатира және импровизациялық театрдың тең бөлігі», «Блумингтон, ИН қаласының күнделікті өмірінің ең күңгірт шындықтарын 30 минуттық әлеуметтік сатира мен богемдік оқиғаға айналдырады» деп сипаттады. Шоудың «90-шы жылдар басындағы гранж эстетикасы» «көзге түретін әуесқойлықта» көрінеді. Үш эпизодта копрофагия, мастурбацияның имитациясы және ер адамның жыныс мүшесінің жақын кадры болды; олардың ешқайсысы толық көлемде көрсетілмеді және тек цензураланған түрде ғана көрсетілді. 5-ші эпизодта «Рум және Кока-Кола арнайы» деген бөлімде «Копрофагия бұрышы» тақырыбында интернеттен жүктелген сурет көрсетілді, онда «әйел адам ер адамның аузына нәжіс тастап жатыр». Пэк кітапхананың қарау процедураларын түсініксіз деп тапты және «саясаттағы бос орынды» «қабылданбайтын, тіпті конституцияға қайшы» деп айыптады. Бұл дау-дамайлардың нәтижесі де осы болды. Бұл қақтығыстардың тағы бір салдары – өндірушілердің жігерленуі болды. Екі эпизодты қарауға жібергенде, Эверсон мен Никкелл олардың орнына айналмалы хабарламаны іске қосты, онда көрермендерге хат жазу сұралынды. «Біздің пошта жәшігіміз келесі бірнеше апта бойы толып жатты», – деп жазды Эверсон оқиғадан кейін жиырма жыл өткен соң. «Біздің аудиториямыз бар екенін түсіндік».
Екінші маусым
1994 жылдың сәуір айында 59-шы эпизод шоу тарихындағы ең үлкен дауды тудырды. Жүргізушілер Монро округі сотының алдында марихуана шегіп, осылайша оны заңдастыру үшін күрестің мәнін көрсетуге тырысты. (Ол кезде АҚШ-тың барлық штатында марихуанаға тыйым салынған болатын.) Бұл оқиға Индианаполистегі (жақын маңындағы ең ірі қала) үш телеарнаның барлығында көрсетілді, сондай-ақ "Rox" бағдарламасынан алынған фрагменттер "Ховард Стерн Шоу" эфиріне шықты және ақырында MTV-ның "Straight Dope: An MTV News Special Report on Drugs" деректі фильміне енді. "Жергілікті халықтың көп бөлігі жағымды пікір білдірді", алайда барлығы да осыдан әсерленбеді. Индиана губернаторының есірткісіз Индиана комиссиясы шоуды жабуға тырысты, комиссияның атқарушы директоры Джозеф Э. Миллс III продюсерлерді "анархияны ашық түрде насихаттаумен" айыптады.
Үшінші маусым
Рокс бұл сөзге ден қоймай, 64-ші бөлімді – "Анархияны ашық түрде насихаттау" тақырыбымен шығарды. Бұл бөлімде анархияның саяси философиясы зерттелді, "Critical Mass" велосипед жорығындағы полицияның қатыгездігі жарияланды және алысқа қоңырау шалу үшін телефон төлемдерін айналып өтуге мүмкіндік беретін "қызыл қорапты" қалай жасауға болатыны туралы толық нұсқаулар берілді. Бұл эпизод Индианаполис телеарналары мен газеттерінің назарына ілікті.