Кіріспе

Византиялық грек суретшісі (шамамен 1340 – шамамен 1410)
Криттік икона суретшісі

Феофан Грек (Феофан Грек; шамамен 1340 – шамамен 1410) – византиялық грек суретшісі және Мәскеу Ресейінің ең ұлы икона суретшілерінің бірі. Ол 15 ғасырдағы Новгород мектебінің және одан кейінгі Мәскеу мектебінің сурет салу стиліне әсер етті. Ол ұлы Андрей Рублевтің ұстазы және тәлімгері ретінде белгілі.

Өмір және жұмыс

Теофан Византия империясының астанасы Константинополь қаласынан шыққан. Константинополь университетінде өнер мен философияны оқығаннан кейін 1370 жылы Новгородқа, ал 1395 жылы Мәскеуге көшіп барды. Оның стилі, дерлік бір түсті суреттер арқылы жеткен көркемдік шеберлігімен теңдесі жоқ деп есептеледі. Кейбір замандастары оның "сыпырғышпен сурет салғандай" көрінетінін айтқан, бұл оның ең тамаша фрескаларындағы (Мысырлық Макарийге қараңыз) батыл, кең ауқымды орындалуын білдіреді. Теофанды мәскеуліктер "философияда білімді" деп сипаттаған, бұл оның жан-жақты білімі мен эрудициясының айғағы. Мұның бір қырынан оның Исаның Тәжірбиесі бейнеленген иконасынан көруге болады, онда Мәсіхтің жарқын бейнесі мен геометриялық сұлулығы, Табор тауының жаратылмаған нұрында қуыршақтай шашырап жатқан елшілердің ретсіздігімен теңдестірілген. Сызық пен пішіннің математикалық үйлесімділігі, шебер қолданған жер түстері палитрасы мен құнды алтын жапырақтары, зор күшті руханиятты оятады және бұл салыстырмалы түрде беймәлім суретшінің генийі туралы айтады. Бір замандас дереккөздеріне сәйкес, Теофан қолжазбаларды безендіруші ретінде де танымал болған.