Кіріспе

Кипрдің зергерлері – Калопедис отбасы. Олар Кипрде дәстүрлі грек-византия стиліндегі иконалар мен православие шіркеулерінде кездесетін діни өнерге маманданған зергерлер. Стилианос Калопедис 1888 жылы бұл бизнесті бастаған, және ол бес буыннан бері әкеден балаға жалғасып келеді. Олардың стиліне ежелгі және қазіргі заманғы мәдениеттердің ықпалы енген.

Кәсіпорын

Стилианос Калопедис 1868 жылы Кипр аралындағы Лефкара таулы ауылында дүниеге келді. Бала кезінде ол Никосия қаласына, «алтын шеберлер көшесіндегі» шеберханада жұмыс істеуге және зергерлік өнерді үйренуге жіберілді. 20 жасында ұстазы оған өз шеберханасын ашуға жететін деңгейге жеткенін айтты. Ұстазы оған жұмыс үстелі мен құрал-жабдықтар берді. 1888 жылы отбасылық дәстүр басталды. Стилианос бастапқыда Васа ауылына көшіп, әйелімен танысып, 15 жыл сол жерде тұрды. Отбасы өсе бастағанда ол Никосияға қайта оралуға шешім қабылдады. 1931 жылдың қазан айында Кипр халқы британдық отаршылдарға қарсы көтеріліс жасады. Отбасын қорғау үшін Стилианос оларды туған жері Лефкараға көшірді. Ол өнерін және білімін балаларына жеткізіп, олардың осы мамандықты жалғастыруын қалады. Лефкарада шеберхана құрылып, Калопедис отбасы зергерлік бұйымдардың екі түрін жасаумен айналыса бастады. Бірінші түрі – діни өнер, мысалы, грек православие шіркеуінде қолданылатын иконалар және басқа да діни құралдар. Сондай-ақ, отбасы Кипрге екі дәстүрлі грек құралын – «Капнистири» мен «Мереханы» алғаш рет әкелді. Бұл құралдар дәстүрлі тойларда және басқа да рәсімдерде түкіртуге қолданылады. Ата-аналар мен дін қызметкерлері осы екі құралды балаларына той күні бата беру үшін пайдаланады. Олар алма мен шабдалай сияқты жемістермен әсемделеді. «Капнистири» екі бөліктен тұрады: біреуі зәйтүн жапырақтары мен кішкентай көмірлерді сақтауға, ал екіншісі – бата беру үшін көмір мен зәйтүн жапырақтарын жағуға арналған. «Мереха» құралы парфюмерлік хош иістерді сақтауға қолданылады. Отбасының мамандануының екінші түрі – жеке зергерлік бұйымдар. Бастапқыда барлық бұйымдар күмістен жасалған, бірақ Кипрдегі нашар экономикалық жағдайға байланысты қысқа мерзімге күміс орнына мыс қолданылды. Дағдарыс аяқталғаннан кейін отбасы барлық діни және сәндік бұйымдар үшін күміске қайта оралды, ал жеке зергерлік бұйымдар үшін алтын да қолданыла бастады. Стилианос ұлының бірі Георгий Калопедис I 1943 жылы Ларнака қаласында жақсы болашақ көріп, 1944 жылы Лефкара ауылынан шығып, отбасымен бірге Ларнакаға көшіп келді. Георгий Калопедис I – кәсіпкер, ол отбасылық бизнесті Кипр шекарасынан тысқары шығарудың алғашқы қадамдарын жасады. Ларнакада Георгий Калопедис I өнерін көшеге шығарғандықтан жергілікті тұрғындардың, келушілердің және туристердің қызығушылығын тудырды. Ол дүкенінің алдындағы үстелде жұмыс істеді, онда адамдар оның өнерін қалай жасап жатқанын көре алатын. Михалкис Калопедис I-нің інісі Андреас Калопедис Ларнакадан тыс, Кити ауылындағы шіркеудегі Мәриям сияқты иконаларға жұмыс істеді. Бүгінде Михалкис Калопедис I, Георгий Калопедис II және Михаил Калопедис II – отбасы дәстүрін жалғастырып келе жатқан үш буынды білдіреді.

Маңызды еңбектері

Отбасы туындыларын жасаған ең маңызды діни орындардың бірі – Грекиядағы Афон тауындағы монастырь, Ставровуни монастырі және Кивисили ауылындағы үш Қасиетті Мария шіркеулері. Ставровуни монастыріна жасалған күміс крест – отбасы жасаған маңызды туындылардың бірі, себебі бұл монастырь христиан дінінің ең қасиетті жерлерінің бірі саналады. Діни дәстүр бойынша, бұл монастырь Византия императоры Константин I Ұлының анасы – қасиетті Елена құрған. Ол қасиетті жерлерге сапар шеккен кезде Иса және екі тонаушы айқышталған үш айқыш ағашын тапқан. Константинопольге қайтып келе жатқанда, ол осы монастырьға Исаның қасиетті айқышының бір бөлігін қалдырған. Отбасылық зергерлерден ортасына Исаның қасиетті кресінің бөлігі орналасқан күміс крест жасау сұралды. Күміс крест қайта тірілу сәтін бейнелейтін суреттермен, сондай-ақ әулиелер мен апостолдардың бейнелерімен әшекейленген. 1981 жылы Кивисили ауылындағы Қасиетті Мария шіркеуі үшін күміс икона жасалды. Бұл икона Калопедис отбасы жасаған ең әсем безендірілген иконалардың бірі. Икона бұрыннан бар суретті жабу үшін жасалған. Алайда, күміс жамылғы Мария мен Исаның бетін жаппады. Олардың иконографиялық бейнесі көрінуі үшін беттері ашық қалдырылды. Бір күні, бұл ауылда тұрған түрік азаматы грек православие шіркеуіне кіріп, Марияның иконасын сол көзіне тигізіп, зақымдады. Осының салдарынан ол көру қабілетін мұңайтып, соқыр болды. Осы оқиғаның іздері бүгінге дейін көрініп тұр. Отбасы жасаған басқа да иконалар Ларнака қаласынан тыс, Лейвадия ауылындағы Киелі Саввас шіркеуі үшін жасалған туындылар болып табылады.