Глазго университетінің кітапханасы: тарихы мен қазіргі жағдайы
Glasgow University Library
Глазго университетінің кітапханасы – Еуропадағы ең ірі және көне университет кітапханаларының бірі. 2.5 млн кітап, 1.8 млн электрондық кітаптар, архивтер бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотландиядағы Глазго университетінің кітапханасы Еуропадағы ең көне және ең ірі университет кітапханаларының бірі болып табылады. 21-ші ғасырдың басында негізгі кітапхана ғимаратында 1 347 000 каталогталған баспа кітап және 53 300 журнал болған. Барлығы, филиалдық кітапханаларды қоса алғанда, университет кітапханасы жүйесінде қазір шамамен 2,5 миллион кітап және журнал, сондай-ақ 1 853 000 электрондық кітап пен 50 000-нан астам электрондық журналға қол жеткізуге болады. Университетте жеке ғимаратта кең ауқымды мұрағаттық материалдар сақталады. Олардың ішінде Шотландия бизнес архиві бар, оның өзі 6,2 километрлік қолжазбадан тұрады. Қазіргі 12 қабатты ғимарат 1968 жылы ашылды және Глазгоның Батыс соңындағы (West End) маңызды орын саналады. 2014 жылы кітапханаға 1,7 миллионнан астам адам келді.
Glasgow University Library in Scotland is one of the oldest and largest university libraries in Europe. At the turn of the 21st century, the main library building itself held 1,347,000 catalogued print books, and 53,300 journals. In total, the university library system including branch libraries now holds approximately 2.5 million books and journals, along with access to 1,853,000 e books, and over 50,000 e journals. The University also holds extensive archival material in a separate building. This includes the Scottish Business Archive, which alone amounts to 6.2 kilometres of manuscripts. The current 12 storey building was opened in 1968 and is a prominent landmark in Glasgow's West End. In 2014, there were over 1.7 million visits made to the library.
Тарих
Кітапхана туралы алғашқы нақты мәлімет 1475 жылдың қараша айында университет ректоры, епископ Джон Лэйнгтің алғашқы сыйлықтары тіркелген кезде жазылған. Реформациядан кейін Глазго университеті мен оның кітапханасы 1574–1580 жылдары Эндрю Мелвилл басшылығымен қайта жанданды. Кітапхана 18-ғасыр бойы тұрақты түрде өсті, бұл негізінен 1709 және 1836 жылдар аралығында заңды сақтау құқығы (legal deposit) берілгеніне байланысты болды. 1836 жылы заңды сақтау құқығы тоқтатылды және кітапханаға университеттің оқыту және ғылыми-зерттеу мүдделеріне сәйкес коллекциясын дамытуға мүмкіндік беретін жылдық белгілі бір сома қаражат берілді. Королева Шарлоттаның жеке дәрігері Уильям Хантердің кітапханасы, 1807 жылы алынған, шамамен 10 000 томдық кітаптардан тұрды, ол кітапхана қорын елу пайызға арттырып, оның мүмкіндіктерін заманауи оқу бағдарламасынан асырды. Хантердің 650 қолжазба кодексінің жүзден астамы безендірілген, ал оның инкунабуласы «Глазгоға өз күштерімен жете алмайтын мәртебе берді». 1888 жылға қарай кітапхана қоры шамамен 150 000 томға жетті, бұл Уильям Хантер, Джон Смит Крутерленд, Джордж А. Уокер Арнот, Уильям Эуинг және Дэвид Мюррей сияқты бай жеке коллекционерлердің жасаған үлкен қайырымдылықтары мен үлестерінің нәтижесінде болды. 1630 жылдардан бастап университет ғимараттарының кеңейтілуінен кейін, университет үшін арнайы салынған алғашқы кітапхана Уильям Адам жобалап, 1744 жылы Хай-стриттегі Ескі колледжде ашылды. 1870 жылдан 1968 жылға дейін Университет кітапханасы Гилморхиллдегі негізгі Гилберт Скотт ғимаратында орналасқан. Ескі кітапхана 1968 жылдың шілдесінде жабылып, жаңа ғимарат оқырмандарға 1968 жылдың 30 қыркүйегінде есігін ашты.
The first explicit mention of the Library is dated November 1475, when the first donations by the University's Chancellor, Bishop John Laing, were recorded. After the Reformation the University of Glasgow and its Library were reinvigorated under the Principalship of Andrew Melville in 1574–1580. The Library grew steadily throughout the 18th century due largely to the fact that it was granted legal deposit status between 1709 and 1836. Legal deposit ceased in 1836 and the Library was granted an annual lump sum which allowed it to develop its collections in line with the University's teaching and research interests. The library of the royal physician to Queen Charlotte, William Hunter, received in 1807, comprised some 10,000 volumes that augmented the library's holdings by fifty per cent, and extended their reach well beyond the contemporary curriculum; of Hunter's 650 manuscript codices, over a hundred are illuminated, and his incunabula "accorded Glasgow a prominence that it could not have achieved with its own resources". By 1888 the holdings of the Library had risen to around 150,000 volumes, due in part to large donations and contributions by wealthy private collectors, such as William Hunter, John Smith of Crutherland, George A. Walker Arnott, William Euing and David Murray. Following the considerable expansion of the university buildings in the 1630s onwards, the first purpose built Library for the university was designed by William Adam and opened in 1744 at the Old College in High Street. From 1870 until 1968, the University Library was housed within the main Gilbert Scott Building in Gilmorehill. The old Library closed in July 1968 and the new building opened to readers on 30 September 1968.
Қазіргі ғимарат
Уильям Уитфилд жобалаған қазіргі 12 қабатты кітапхана 1968 жылы салынған және 1980, 1990 жылдары кеңейтілген. Ол 1960 жылдары Хиллхедте салынған жаңа кампус ғимараттарының орталық бөлігі болды. Заманауи архитектуралық үлгіге сәйкес (Эдинбург университетінің кітапханасы 1967 жылы ұқсас стильдегі жаңа сегіз қабатты кітапханасын ашқан), ғимарат брутализм стилінде салынған, сырты прекаст бетон және кремнийлі қоспалы панельдермен қапталған. (Дегенмен, бастапқы панельдердің тозуына байланысты ғимаратқа «алюминий жаңбырдан қорғау жүйесі» орнатылды.) Кітапхананың негізгі қабаттары орталық ядрода орналасқан, ал шеткі мұнаралар техникалық қызметтерді қамтиды. Мұнаралар тобы Сан-Джиминьяноны еске түсіреді және Ханттериан өнер галереясын қамтитын кешеннің бір бөлігін құрайды. Бастапқы ғимарат заманауи ақпараттық технологиялармен жабдықталған орта жасау үшін кеңінен жөндеуден өтті. Кітапханада астрономиядан зоологияға дейінгі әртүрлі коллекциялар, сондай-ақ әлемдік деңгейдегі Арнайы коллекциялар бөлімі бар. 12-ші қабаттағы Арнайы коллекцияларда халықаралық маңызы бар қолжазбалар мен баспа шығармалары сақталған. Кітапхананың вестибюлінде коллекциялардан сирек кездесетін материалдарды көрсететін ауыспалы көрмелер ұйымдастырылады. 1993 жылы Глазго университетінің кітапхана кешені халықаралық қорғау ұйымы DoCoMoMo тарапынан соғыстан кейінгі кезеңнің Шотландиядағы алпыс маңызды ескерткішінің бірі ретінде таңдалды. Жыл бойы 361 күн ашық болатын кітапхана Глазгодағы ғалымдар қауымға ғана емес, сонымен қатар әлемнің түкпір-түкпірінен келген зерттеушілерге де қолдау көрсетеді. Кітапханада 800-нен астам компьютері бар, 2500-ден астам студентке арналған оқу орындары бар. Бүкіл ғимаратта Wi-Fi қолжетімді. 2009 жылы жаңа кафе және әлеуметтік оқу кеңістігі, содан кейін көрме галереясы және аспиранттарға арналған қабат ашылды. 2016 жылы негізгі кіреберіс деңгейі жаңа консервациялық студияны қоса алғанда, ашық конфигурацияда толыққанды қайта жаңартылды, ал сонымен қатар жертөлелік аймақ қосымша оқу аймағы ретінде қайта құрылды. Кітапхана қызметкерлері күндізгі, кешкі және демалыс күндері жұмыс істейтін үш жүзден астам адамнан тұрады. 2015 жылдың 1 тамызынан бастап Университет кітапханашысы Сьюзан Эшворт болып табылады. 1976 жылы құрылған «Глазго университетінің кітапханасының достары» атты білім беру қайырымдылық қоры қоғамдық мүшелікке ашық, кітапхананың және оның жұмысының насихатталуын қамтамасыз етеді және жыл сайын бірқатар лекциялар мен іс-шаралар ұйымдастырады. Кітапхананың және оның бірегей коллекцияларының толық суреттелген тарихы, 1451 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін, «Глазго университетінің кітапханасы: Достық сөрелер» деген атпен 2016 жылдың маусым айында жарық көрді, ал кіріспе сөздерін канцлер профессор сэр Кеннет Калман және ректор Антон Мускателли жазды.
Designed by William Whitfield, the present 12 storey library was constructed in 1968 and extended in the 1980s and 1990s. It formed the centerpiece of the new campus buildings built across Hillhead during the 1960s. In line with architectural fashion of the period (Edinburgh University Library opened its new eight storey main library in a similar style in 1967), it is of Brutalist design, being clad in Precast concrete flint aggregate panels. (However, , the building was overclad in an "aluminum rain screen system" due to deterioration of the original panels.) The main library floors are stacked in a central core with the peripheral towers containing services. The cluster of towers are reminiscent of San Gimignano, and form part of a complex that also incorporates the Hunterian Art Gallery. The original building has been extensively refurbished to facilitate a modern information technology environment. The library has collections ranging from astronomy to zoology, as well as a world class Special Collections department. Special Collections on level 12 has an internationally significant collection of manuscripts and printed works. In the foyer, there is a display area featuring changing exhibitions of rare material from their collections. In 1993 the Glasgow University Library complex was selected by the international conservation organisation DoCoMoMo as one of sixty key Scottish monuments of the post war era. Open 361 days of the year, the library provides a resource not only for the academic community in Glasgow but also for scholars worldwide. There are study spaces for more than 2500 students, with over 800 computers. Wi Fi access is available throughout the building. A new cafe and social learning space was opened in 2009, followed by an exhibition gallery, and a level dedicated to post graduate study. In 2016 the main entrance level was totally reconstructed in an open configuration, including a new Conservation Studio, and at the same time, the basement area has been reformed to become a further study area. The library staff comprises a team of over three hundred daytime, evening, and weekend staff. The University Librarian from 1 August 2015 is Susan Ashworth. The Friends of Glasgow University Library, an educational charity formed in 1976, is open to public membership, promotes the Library and its work, and each year presents a series of talks and events. The first fully illustrated account of the Library and its unique and distinctive collections, from 1451 to the present day, "The University of Glasgow Library: Friendly Shelves" was published in June 2016, with Forewords by The Chancellor Professor Sir Kenneth Calman and the Principal Anton Muscatelli.
Белгілі жинақтар
Кітапхана Глазго университетінің 1451 жылдан бері жинақталған мұрағаттарын, сондай-ақ Шотландияның бизнес мұрағатын қамтиды. Бұл мұрағат 18-шы ғасырдан бастап қазіргі уақытқа дейін Шотландияның және оның әлемдік саудасының халықаралық маңызы бар бизнес құжаттарының жинақтарын қамтиды. Кітапхананың арнайы жинақтары ұлттық және халықаралық деңгейде маңызды деп есептеледі. Оның басты салалары – өнер, тілдер, әдебиет, тарих, құқық, ғылым және медицина тарихы. Бұл 200 000-нан астам қолжазба және шамамен 200 000 басылған еңбекпен (соның ішінде 1501 жылға дейін басылған 1060 инкунабула) ұсынылған. Орта ғасырлық және Ренессанс кезеңінің қолжазбалары мен эмблемалық әдебиеттері халықаралық деңгейде танымал. Жинақтарға 1578 жылдан бергі Джордж Бьюкененнің еңбектері, Хантер кітапханасы, 1531 жылдан бастап эмблемалық әдебиеттерді қамтитын Стирлинг Максвелл жинағы, Джеймс МакНилл Уистлер мұрағаты, музыка мен Киелі кітаптардың Эуинг жинағы, Хилл мен Адамсонның суреттері бар Дуганның ертедегі фотосуреттер жинағы, заманауи Эдвин Морганның альбомдары және Шотландия театр мұрағаты кіреді. Кітапхана Шотландияның батысындағы жалғыз Еуропалық құжаттама орталығы (EDC) және Ұлыбританиядағы ең ірі орталықтардың бірі. EDC 7-ші қабаттағы Карталар, ресми жарияланымдар және статистика бөлімінің құрамына кіреді. Орталықта заңдар мен заң жобаларының толық мәтіндері, сондай-ақ Еуропалық Одақтың есептері мен статистикалық мәліметтері бар. Ветеринария, стоматология және химия салалары бойынша мамандандырылған жинақтар кампустағы жекелеген филиал кітапханаларында сақталады. Басқа да маңызды жинақтарға музыкалық ноталар, орыс және Шығыс Еуропа материалдары, сондай-ақ кітапхананың зерттеу бөліміндегі 18-ші және 19-шы ғасырлардағы маңызды кітаптар мен журналдар кіреді. 2015 жылы Хантер өнер галереясында «Ingenious Impressions – Кітаптың пайда болуы» атты қоғамдық көрме өтті, онда инкунабула коллекциясы таныстырылды. Осы сирек кездесетін еңбектердің веб-каталогы құрылды.
The Library incorporates the Archives of the University of Glasgow accumulated since 1451, and the Scottish Business Archive of internationally important collections of business records covering the whole of Scotland and its global trades from the 18th century to the present. The Library's Special Collections are classed as being of national and international importance. Its subject strengths include art, languages, literature, history, and the history of law, science, and medicine, represented by over 200,000 manuscript items and around 200,000 printed works (1,060 of which are incunabula, printed before 1501.) The holdings of medieval and renaissance manuscripts, and emblem literature, are of international status. Collections include those of George Buchanan from 1578, the Hunterian Library, the Stirling Maxwell Collection including emblem literature from 1531 onwards, the James McNeill Whistler Archive, the Euing Collection of music and Bibles, the Dougan Collection of early photography including Hill & Adamson, the modern Edwin Morgan Scrapbooks and the Scottish Theatre Archive. The library is the only European Documentation Centre (EDC) in the west of Scotland, and one of the largest in the UK. The EDC is part of the Maps, Official Publications, and Statistics Unit on Level 7. The centre contains full texts of legislation and proposed legislation, as well as reports and statistics from the European Union. Specialist collections for veterinary medicine, dentistry, and chemistry are held in separate branch libraries around campus. Other notable collections include music scores, Russian and East European material, and significant 18th and 19th century print books and journals at the Library Research Annexe. The 2015 public exhibition in the adjacent Hunterian Art Gallery, Ingenious Impressions The Coming of the Book, showcased the incunabula collection. A web catalogue of these rarities has been created.