Кіріспе

Ниагара консольдық көпірі немесе Мичиган орталық темір жолы консольдық көпірі Ниагара шатқалы арқылы салынған консольдық көпір еді. Канада мен АҚШ арасындағы халықаралық темір жол көпірі, ол Ниагара шарлауығы, Нью-Йорк және Ниагара шарлауығы, Онтарионы байланыстырды, ол Уирлпул көпірінен оңтүстікке қарай орналасқан және 1883 жылы қозғалысқа ашылды. 1925 жылы оның орнына Мичиган орталық темір жолының болат аркалық көпірі салынды.

Өмірбаян

Британдық инженерлер 1846 жылы консольді конструкцияны статикалық емес белгіленбеген фермалардың орнына қолдануды ұсынғанмен, тігілген буындармен салынған консольді көпір статикалық тұрғыдан анықталған, бұл конструкцияның бөліктеріне түсетін күшті есептеуді және олардың өлшемдерін анықтауды жеңілдетеді. Көпірдің жекелеген элементтері (мүшелері) статикалық белгісіздікке ұшырайтын үздіксіз қабырға немесе ферманың ішкі кемшілігіне ие болмайды. Мұндай конструкциялар белгісіз, тіпті үлкен ішкі кернеулерді тудыруы мүмкін, егер тіректердің немесе тіреулердің бірі шөгіп кетсе, бұл құрылымның күйреуіне әкелуі мүмкін. 20-ғасырға дейін топырақтың тұрақсыз жағдайы негізді, тіректерді және тіреулерді жобалауда қиындықтар тудырды, сондықтан көпірдің жоғарғы құрылысының тіректердің бірінің шөгуіне бейімделу қабілеті маңызды жетістік болды. Алғашқы заманауи консольді көпір – Генрих Гербердің 1867 жылы Германиядағы Майн өзені арқылы салынған Хасфурт көпірі, оның орталық аралығы 38 метрді құрады.

Келесі маңызды консольді көпірді американдық инженер К. Шалер Смит 1877 жылы, он жылдан кейін салды. Бұл ұзын аралықты көпірлерді жобалауда консольді принципті қолданудың алғашқы тәжірибелік сынағы болды. Ол Кентукки штатының Диксвилл қаласының жанындағы Кентукки өзенінің 366 метр ені мен 84 метр тереңдігіндегі шатқалы арқылы Цинциннати Оңтүстік темір жолы үшін сол кездегі әлемдегі ең ұзын консольді көпірді тұрғызды. Басқа маңызды қарсы салмақталған көпірлердің бірі – 1883 жылы Чарльз Конрад Шнайдер/Аполда жобалаған Ниагара шатқалы арқылы Мичиган орталық темір жолының көпірі. Қарапайым аспалы ферманы қолдайтын консольді қолдары бар бұл 151 метрлік аралық және Канаданың Британдық Колумбиясындағы Фрейзер өзеніндегі көпір инженерлік әлемнің назарын осы жаңа көпір түріне аударды. Бұл екі көпір келесі консольді көпірлердің – Нью-Йорктегі Гудзон өзеніндегі Пукипси көпірінің, Кентукки өзеніндегі Янгс-Хай көпірінің, Шотландиядағы Форт көпірінің және Канададағы Квебек көпірінің прототипі болды.

Құрылыс тарихы

Мичиган орталық теміржол көпірі – қаржыгер және теміржол құрылысшысының арманы болды. Вандербильт осы кезеңде Нью-Йорк орталық теміржолының бас күші болды. Мичиган орталық теміржолы еншілес компания болып табылды (кейін біріктірілді). Корнелиус Вандербильт. Вандербильтке Канада мен АҚШ арасында теміржол байланысын қажет етті, бірақ Төменгі арка көпірінің (шатқайдағы алғашқы теміржол көпірінің) иелері сұраған тым жоғары жалдау бағасын төлеуге дайын емес еді. Вандербильт Мичиган орталық теміржолына ие болды және Канада Оңтүстік теміржолында бақылау үлесіне ие болды. Жал төлеудің орнына, ол жаңа көпір салуға шешім қабылдады. Вандербильт Ниагара өзені көпір компаниясын құрып, Канада және АҚШ билігінен жаңа көпір салуға рұқсат алды. 1883 жылдың 9 сәуірінде Ниагара өзені көпір компаниясы Нью-Йорк штатының Буффало қаласындағы Central Bridge Works компаниясымен осы көпірді салу туралы келісімге келді. Бас инженер – Чарльз С. Шнайдер. Ниагарадағы консольді конструкциядағы алғашқы көпір инженер Эдмунд Хейс, Central Bridge Works компаниясынан, Төменгі арка көпірінен оңтүстікке қарай Ниагара шатқайында салынды. Көпір құрылысы 1883 жылдың 15 сәуірінде басталды. Подрядшылар 1 қарашаға дейін аяқтауға міндетті болды. Осы мерзімнен кейін әр күн үшін 500 доллар айыппұл төленуі керек еді. 40,3 метрлік мұнаралар 11 қазанда аяқталды. Бірақ, мерзімге дейін көпірді және теміржол жолын аяқтау мүмкін емес екенін подрядшылар тез түсінді. Олар көпірдің әр жағына әр екі күнде 7,6 метрлік бөлімдерді орнатып, ортаңғы құрылысты бес күнде жалғап алуға ниеттенді. 99 метрлік ұзындығы және 7,9 метрлік биіктігі бар әрбір консоль 18 қарашаға дейін орнатылды. Әрбір консольден 7,5 метрлік екі бөлім жалғастырылды. Ортаңғы құрылыс өлшеніп, компанияның Буффалодағы (Нью-Йорк) зауытына дайындау үшін жіберілді. Әр бөлімі жағалаудан шатқайдың ортасына дейін созылған, болаттан жасалған конструкциядан тұрды. Әр бөлімінің ортасынан екі тіреуіш қол – біреуі жағалауға, екіншісі мұнаралардан 53 метр қашықтықтағы өзенге қарай созылды. Сыртқы қол тірегі болмағандықтан және жағалаудағы қол сияқты пойыздың салмағына ұшырағандықтан, жағалаудағы қолға қосымша артықшылық берілді, ол жартасқа берік бекітілген. Мұнаралар су деңгейінен жоғары көтерілді. Көпірдің жалпы ұзындығы 495 метрді құрады. Консольдердің ұштары 395 метрге созылып, 120 метрлік бос орын қалдырды, ол консольдердің ұштарынан ілінген қарапайым торлы конструкциямен толтырылды. Көпірдің конструкциясында температураның өзгеруіне байланысты кеңеюі мен қысқаруына мүмкіндік беретін ерекшеліктер қарастырылды, бұл ұштарының температураға байланысты еркін қозғалуына мүмкіндік берді. Көпірдің жалпы ұзындығы 906 метрді құрады. Онда екі рельс жолдары болды және бір уақытта өтетін екі пойыздың салмағын көтере алатын қуаты болды, бұл сағатына 120 километрлік желдің қысымына тең болды. Теміржол Ниагара өзенінен 73 метр биіктікте орналасқан. 21 қарашада БАҚ Канада мен АҚШ-ты байланыстыратын көпірдің аяқталғанын хабарлады. 1883 жылдың 1 желтоқсанында көпір ресми түрде аяқталды. Көпірдің құны 700 000 АҚШ долларына бағаланды. 1883 жылдың 6 желтоқсанында сағат 11:41-де осы жаңа көпірден алғашқы өткел жасалды. Ол локомотивтен, тендерден және жолаушылар вагонынан тұрды. Жолаушылар вагонында теміржол басқарушысы Г.Х. Берроуз сияқты бірқатар мәртебелі қонақтар болды. Шнайдердің көпірі теміржол вагондарының салмағы күрт өскен кезеңде 40 жылдан астам уақыт бойы пайдалы болды. Жаңа конструкциядағы көпірді салудың жылдамдығы және оның өнімділігі сол кездегі әлемде салынған ең инновациялық және маңызды көпірлердің біріне айналдырды.