Кіріспе
Роберт Браунингтің өлеңі: Браунингтің "Childe Roland to the Dark Tower Came" өлеңі – ағылшын жазушысы Роберт Браунингтің 1852 жылдың 2 қаңтарында жазылған, алғаш рет 1855 жылы "Адамдар мен әйелдер" жинағында жарияланған повесть өлеңі. Бұл өлең көбінесе қараңғы және атмосфералық суреттемелерімен, классикалық мотивтерді кері қолдануымен және сенімсіз баяндау тәсілімен ерекшеленеді. Өлеңдегі жалғыз сөйлеуші – Чайльд Роланд "Қара мұнараға" жасаған саяхатын және оның жолында көргендерге байланысты сезінген үрейін сипаттайды. Өлең Роланд мұнараға жеткенде аяқталады, оның соңғы тағдыры белгісіз қалдырылады.
the poem by Browning
"Childe Roland to the Dark Tower Came" is a narrative poem by English author Robert Browning, written on January 2, 1852, and first published in 1855 in the collection titled Men and Women. The poem is often noted for its dark and atmospheric imagery, inversion of classical tropes, and use of unreliable narration. Childe Roland, the only speaker in the poem, describes his journey towards "the Dark Tower", and his horror at what he sees on his quest. The poem ends when Roland finally reaches the tower, leaving his ultimate fate ambiguous.
Қысқаша мазмұны
Өлең Роланның "жаман көзді" және "көксеңгір" мүгедек адамның шыншылдығына күдікпен басталады. Оның кеңесімен ол қараңғы мұнараға апаратын "қасіретті жолға" бұрылып, соны таңдайды. Мұңды, циник Роланд мұнараны қанша уақыт іздегенін, соңында оған жол тапқанда қуаныш сезімегенін, тек "соңы бітуі мүмкін" деген қатал үмітпен ғана тыныстағанын айтады. Роланд өзін "өлімге жақын науқас адам" сияқты сезінеді, оның барлық достары оны тастап кеткен, себебі Роландты әрқашан "Топтың" мүшесі деп есептеген. Бірақ Роландтың жалғыз тілегі – қандай құнмен болса да, "Топқа" қосылу. Қара мұнараға қадам басқаннан кейін, оның төңірегіндегі пейзаж өзгереді, және Роланд өзін ешқандай ерекшелігі жоқ шөл далада жалғыз сезінеді. Алға қарай жол жүріп, ол құлаған жылқының денесін тапқанша, айналасының шұғыласыздығын үлкейтіп, бейшаралықпен сипаттайды. Роланд оның сыртқы түріне жиренеді, "Мен осылай жек көретін жануарды ешқашан көрген емеспін; / Ол мұндай азапқа лайық болу үшін зұлым болуы керек" дейді. Айналасының қалдырған жарақатынан кейін қайтадан күш табу үшін Роланд жақсы күндерді еске түсіріп, ескі достарын сағынады. Достары, Кутберт пен Джайлстың естелігі оған демеу береді, бірақ ол олардың әрқайсысының қалай құлдырағанын еске алады (Кутберт "бір түндік ұяттан", ал Джайлз достарының сатқын деп айыптауынан кейін дарға асылыпты), және оның жүрегі қайтадан сынып қалады. "Осындай өткеннен қазіргі жақсы" деп, Роланд алға жылжуға күш жинайды. Ол өзенге жетіп, қорқынышпен кесіп өтеді, судың астында өліктерге басып келе жатқанына көз жеткізеді. Екінші жағалауға жеткенде Роландты тағы да апаттық пейзаж алаңдатады, ол көрген қиратудың себебін түсіндіру үшін қандай да бір қорқынышты шайқасты көзге елестетеді. Соңында жазық жер тауларға айналады, және Роланд алға қарай жол таба алмай, тұтқындалып қалады. Кенеттен Роланд қарап тұрған таудың Қара мұнараны жасырып тұрғанын түсінеді. Күн батуы сол сәтте-ақ айналаны жарықтандырады, және ауада ерекше дыбыс естіледі. "Оттың жарқырауында" Роланд өлген достарының бейнесін көреді және олардың есімдерін құлағына сыбырлап естиді. Олардың өмірін еске түсіргенде, Роланд өзін ескі достарының "жанды шеңберімен" қоршалған сезінеді. Шабыттанған Роланд "құбыр мүйізін" алып, "Қара мұнараға Чайлд Роланд келді" деп айқайлайды. Осымен өлең аяқталады, Қара мұнараның ішінде не жатқаны құпия болып қалады.
Құрылымы
Браунинг Роланның Қара мұнараға саяхатын 34 алты тармақты строфада ABBAAB ұйқас схемасымен бейнелейді, поэманың барлық бөлігінде иамбикалық пентаметрді қолданады. Ол қорқынышты түстерге толы, бірақ пейзажға бұрынғы еңбектеріндегіден гөрі әлдеқайда толық сипаттама беру арқылы ерекше нақтылық сыйлайды. Өлең бойына ауру мен деформация, от (қызыл түс пен өліммен байланысты), көздер (көру және соқыр болу), кенеттен қамауға түсу және қурап қалған өсімдіктер сияқты көптеген күрделі көркемдік мотивтер тоқылған. Поэмада айқын сюжеттік құрылым болғанымен, нақты бір көріністің екіншісіне ауысуының нақты сәті көбінесе түсініксіз болып, оқырманға "эстетикалық қажеттілік" сезімін ұялатады.
Орнату
"Шилде Роландтың" оқиғасы қорқынышты және көрулерге толы, түс көру сияқты, және поэма бойында Роландтың жан дүниесіне айна ретінде әрекет етеді. Кэтрин Бласс былай деп жазады: text="Роланд шексіз, нәтижесіз ізденісте, өзінің санасынан тысқары жерде бар екеніне ешқашан сенімді бола алмайтын бір пейзажға терең бойлайды. Ол өзінің орнын немесе бағытын анықтау үшін өз сезімдеріне толығымен сеніп, сүйене алмайды, бұл оны рухани және эмоционалдық азапқа ұрынтады. Кейде ол бірден жоғалып кететін немесе көз алдында өзгеріп тұратын нәрселерді көреді; ал кейде оның сезімдері оны толығымен тастап кетеді. Автор осы бейнелерді көзге көрінетіндей нақты нәрселерді көру сияқты көреді; алайда, оның көру қабілеті сенімсіз болып шығады, себебі бұл көрінетін, байқалатын бейнелер оның санасына кіріп-шығып тұрады. Оның осы тұлғаларды 'көргені' ішінара оның өз санасында болады және оларды көру туралы ойларынан ажыратылмайды."
text="Roland participates in a seemingly endless, futile quest deep into a landscape that he can never be certain exists outside of his own mind. He is unable to rely fully on his senses to determine his place or direction, which leaves him in mental and emotional agony. At times, he sees things that immediately after disappear, or that shift in front of his eyes; at other times, his senses abandon him completely The speaker appears to see these images with his eyes as he would something tangible; yet, his sight proves unreliable since these supposedly concrete, observable images move in and out of his consciousness. His 'seeing' of these figures occurs, in part, within his own mind, and is inseparable from his conscious thoughts about seeing each."
Интерпретация
Уильям Лайон Фелпс поэманы үш түрлі жорымымен ұсынады: алғашқы екеуінде мұнара рыцарлық ізденістің символы болып табылады. Сәттілікке тек сәтсіздік арқылы жетеді немесе соңында бекерлікке келеді. Оның үшінші жорымында мұнара – жай ғана тозақ. Маргарет Атвуд үшін Чайльд Роланд – Браунингтің өзі, оның мақсаты осы өлеңді жазу, ал Қара мұнара Роланд/Браунинг ең қорқатын нәрсені сақтайды: Роланд/Браунингтің «өлең жазу қыры». Гарольд Блум өлеңді Шеллиге жасалған «мейірімді сын» ретінде қарастырады және Роландты өзінің сәтсіздіктерін іздеуші деп сипаттайды. Penguin Classics басылымының түсіндірмесінде (Robert Browning Selected Poems) аллегориялық жорымға қарсы кеңес беріледі, «өздерін сынап көргісі келетін оқырмандарға бұл іс тұманнан мүсін жасауға ұқсайтынын ескерту керек» делінеді. Көптеген сыншылар осы пікірге қосылып, поэманың арман тәрізді, иллюзорлық табиғатына байланысты кез келген түсіндіруге тырысудың ақыры сәтсіздікке ұшырайтынын айтады.