Кіріспе

Флорида штатының Атлант жағалауындағы үш лагуна, АҚШ

Индия өзені лагунасы – Флорида штатының Атлант жағалауындағы үш лагунадан: Москито лагунасы, Банана өзені және Индия өзенінен тұрады; Солтүк жарты шардағы ең биологиялық түрлерге бай суағаштардың бірі және 4300-ден астам өсімдік мен жануар түрлеріне мекен. Лагунада бес мемлекеттік саябақ, төрт федералдық жабайы табиғат резерваты және ұлттық теңіз жағалауы бар. Лагунаның ені әртүрлі, ал орташа тереңдігі 4 фут (1 метр) құрайды. Еуропалық алғашқы қоныс салушылар ананас пен цитрус өсіру үшін батпақтарды кептірген. Олар лагунаға тарихи көлемнен бес есе көп су құйып, су ағызу арналарын қазған. 1896 және 1902 жылдары лагунада төменнен шыққан газдың салдарынан балықтар қырылды. 1930 жылдары автомобильдің пайда болуы су жолының баяу ағысын бұрған көпірлердің салынуына әкеп соқты. Халықтың көптеп келуі лагунаны канализация суымен және жолдардан ағып келетін нөсер суларымен ластады. Сондай-ақ, құрамында Канаверал мүйісі де бар. 2016 жылы басқару мақсатында солтүстік шекара Highbridge Road-қа қарай жылжытылды. Лагуна Флорида штатының шығыс жағалауының үштен бір бөлігін қамтиды. Брэвард округі лагунаның 71% аумағын құрайды.

Табиғат тарихы

Үнді өзенінің лагунасы Солтүстік Америкадағы ең әртүрлі саға болып табылады, онда 2100-нен астам өсімдік және 2200 жануар түрі бар. Бұл әртүрлілік климаттық шекараға жақын орналасуымен, Гольфстримнен 5 миль (8 км) қашықтықта болуының нәтижесі. Жақын маңда жүзіп жүрген көшіп-қонушы мұхит балықтары лагунаға соғылып түсті. Лагунада шамамен 2500 жануар түрі бар. Ол мұхит және лагуна балықтары мен моллюскалардың шағылысу және өсіп-өну ортасы болып табылады. Лагуна Америкадағы ең көп түрлі құс популяциясына ие. Елдің шамамен 1/3 бөлігі манати популяциясы осында тұрады немесе маусымдық түрде лагуна арқылы көшіп өтеді. 2021 жылы септик жүйелерінен ағып кету және тыңайтқыштардың артық пайдаланылуы салдарынан теңіз шөптерінің жоғалуынан манатилердің жаппай қырылуы болды. Тоғыз жолақты армадилло – аймақтағы 34 сүтқоректінің бірі. Ол 1920 жылдары Оңтүстік-Батыс АҚШ-тан келген көшпен. 2016 жылы бір кит баласымен бірге қателікпен лагунаға кіріп, кейін аман-есен мұхитқа қайтып шықты. Қызыл барабан, дақты скумбрия, қара қошқар және тарпон лагуна жүйесінің Титусвилл аймағындағы басты ойын балықтары. Құстарға американдық кәсір, қызыл аяқталған және қасық тұмсықтылар кіреді. Көбелектерге полидамас құйрықты көбелегі жатады, ал қыста – ктенофорлар (шашалы медузалар) кездеседі.

Флора

Теңіз шөптері лагунаның жалпы денсаулығының маңызды құрамдас бөлігі болып табылады. Мангрлар теңіз жануарлары үшін маңызды. 1940-2013 жылдар аралығында олардың 85% тұрғын үй салу үшін жойылды. 1990 жылы Флорида заң шығарушы органы Үнді өзені лагунасы заңын қабылдады, ол 1996 жылға дейін көптеген кәріз станцияларының лагунаға төгуін тоқтатуды талап етті. 1990 жылдары кейбір спорттық балықтардың саны торларға тыйым салынғанда және лагунадағы ластану азайтылғанда қалпына келді. 1993-1996 жылдардағы деректер базасы Сент-Люси шығанағы арқылы және Үнді өзені лагунасына су ағынын қадағалау үшін қолданылды. Бұл деректерге Сент-Люси шығанағы мен Үнді өзені лагунасына құйылатын 16 өлшенген каналдың күндізгі орташа шығын деңгейі, болжамды жағалау толқындары және лагунаның батыс жағындағы шамамен 27°32'N координатасында тіркелген желдің жылдамдығы мен бағыты кірді (модельдің 11-ші сегментіне сәйкес). 2007 жылы лагуна жүйесінің болашағына қатысты алаңдаушылықтар туды, әсіресе оңтүстік жартысында, мұнда тұщы судың жиі төгілуі судың сапасына қауіп төндіріп, көптеген балық түрлеріне қажетті тұздылықты төмендетіп, өсімдік тыңайтқыштарымен қаныққан судың салдарынан балдырлардың кең ауқымды гүлденуіне әкелді. 1990 жылдардың ортасында лагуна су астындағы су өсімдіктерінде фотосинтез үшін жарық мөлшерін зерттеу нысаны болды. 2010 жылы лагунаға азоттың және фосфордың белгілі бір мөлшері енді. 2011 жылы фитопланктонның күрт гүлденуі лагуналық теңіз шөптерінің жоғалуына әкелді. 2012 жылы қоңыр толқын солтүстік лагунаны ластады. Округ осы ерекше гүлденулерді зерттеу және оларды болдырмау мүмкіндігін қарастыру үшін қаражатты мақұлдады. Көк рабтардың аулау көлемі 1987 жылдан 2012 жылға дейін өзгере жөнелді, бірақ 1998 және 1991 жылдары аулау жоғары болды, ал төмен аулау жылдарымен кезектесіп отырды. Бұл рабтардың тірі қалуы үшін суда 2% тұз болуы қажет. Құрғақшылық тұздылықты арттырады, ал мол жауын-шашын азайтады. Бұл екі жағдай да соңғы онжылдықтарда қайталап орын алды және рабтар популяциясына кері әсер еткеніне сенімді. 2013 жылы балдырлардың гүлденуі және теңіз шөптерінің жоғалуы барлық жетістіктерді жойды. 2016 жылы лагунамен шектесетін бес округте шамамен 300 000 септик резервуары болды. Бұрын кәріз станциялары одан да көп ластану көзі болған. 1986 жылы 251 км (156 миль) лагуна бойында 46 кәріз станциясы болды. Олар күніне шамамен суға төгілді. Штат 1995 жылға дейін көптеген кәріз станцияларының ластануын тоқтатты. Балықтардың ең көп қырылуы 2016 жылдың наурыз айында болды, оған 30 түрге әсер етті. Aureoumbra lagunensis балдыр түрінен туындаған қоңыр толқынның салдарынан оттегі деңгейінің төмендеуіне кінә тағылды. Балдырдың өсуі Мерит аралы ұлттық жануарлар қорығының моторсыз аймағында басталды. 2018 жылы лагунаның денсаулығы мұхитқа жақын жерлерде жақсырақ. Лагуна, Солтүстік ИРЛ және Банана өзені сияқты сағалар жоқ жерлерде ластану нашарлайды. 2008 жылы Hazen and Sawyer, P. C. компаниясы "Үнді өзені лагунасының экономикалық бағалауы мен талдауының жаңартуы" атты есепті Үнді өзені лагунасының ұлттық эстуарлық бағдарламасына, Сент-Джонс өзенінің су басқару округіне ұсынды. Есепте 2007 жылғы Үнді өзені лагунасының демалыс мақсатындағы пайдалануы мен экономикалық құндылығы лагуна жүйесін құрайтын бес округтің тұрғындары мен қонақтары үшін сипатталған. Демалысқа жұмсалған шығындар мен демалыс пайдалану құны 2,1 миллиард долларға бағаланды.