Кіріспе

Миннесота штатының Конституциясы алғаш рет 1857 жылғы 13 қазанда өткен арнайы сайлауда Миннесота территориясының тұрғындарымен бекітілді және 1858 жылғы 11 мамырда АҚШ Сенатымен ратификацияланды, бұл Миннесотаның Одаққа қабылдануын белгіледі. Шамамен 120 түзету мақұлданды (көбінесе бірнеше мәселе бір уақытта), ал ең маңыздысы – 1974 жылғы құжатты қарапайымдастыру мақсатындағы қайта ұйымдастыру, осы арқылы қазіргі оқырмандарға түсінуді жеңілдету және ауқымды тілді азайту. Конституция ратификацияланбас бұрын екі рет түзетілген деген сенім бар.

Еуропалық қоныстану

Миннесотаның қоныстануы мен ұйымдастырылуына үш фактор ықпал етті: күш, себебі оны еуропалық елдер, содан кейін АҚШ басып алды; жағдай, өйткені кейбір еуропалық қоныс аударушылар тері саудасынан кейін келді, ал американдық азаматтар мүмкіндік іздеп осы аймаққа келіп қоныстанды; және таңдау, себебі осы аймақтағы американдық қоныс аударушылар өркениетті қоғам құруға бекінді.

Стилвотер конгрессі

1838 жылы қазіргі Миннесота аймағы Айова және Висконсин аумақтары арасында бөлінді. Айова территориясындағы Миссисипи өзенінің батысындағы Миннесота бөлігі еуропалық американдықтармен беленбеген. Сондықтан, келесі сегіз жыл бойы азаматтық үкімет қажет болмады. Айова 1846 жылы штатқа айналғанда, Миннесота ешқандай мәселесіз ұйымдастырылмаған аумаққа айналды. Миссисипи өзенінің шығысындағы аймақта бірнеше жүз американдық қоныс теңіздері болды және Висконсин территориясының құрамында Сент-Круа округі ретінде ұйымдастырылды. Бірақ 1848 жылы Висконсин штат болды, ал Сент-Круа округі өз күшімен қалды. Оған жауап ретінде, аймақтағы қоныс теңіздері Стиллуотерде конгресс өткізіп, Конгреске Миннесота деп аталатын жаңа аумақ құруды сұрайтын қаулылар қабылдады. Конгресске жаңа аумақтық делегатты сайлау үшін сайлау өтті және Генри Хейстингс Сибли сайланды. Бұл Миннесотаның аумақ ретінде басталуын білдірді. Конгресс бұл сұранысқа жауап ретінде Миннесотаның негізгі заңын қабылдады, ол аумақты құрды және оның басқаруын қамтамасыз етті. Бұл заң штаттың конституциялық құжаттарының бірі болып табылады.

Органикалық акт

Органикалық акт 1849 жылдың маусымынан 1858 жылдың мамырына дейін Миннесота территориясының конституциясы ретінде қызмет етті, ол кезде Миннесота штаты құрылды. Миннесота территориясының шекарасына Дакотаның шығыс жартысы, Миссури өзеніне дейін кірді, бірақ бұл аймақ Миннесота штат болғаннан кейін бөлініп алынды. Миннесота территориясының астанасы Сент-Пол қаласы болды, ол 1857 жылы астананы Сент-Петрге көшіруге жасалған сәтсіз әрекеттен кейін штаттың тұрақты астанасы атанды. Миннесота территориясын тағайындалған губернатор мен хатшы басқарды және тағайындалған сот жүйесі болды. Сондай-ақ, аумақтың тұрғындары сайлаған 9 мүшеден тұратын кеңес және 18 мүшеден тұратын өкілдер палатасы бар заң шығару жиналысы құрылды. Миннесота тарихи қоғамы 1849 жылы құрылды және қазір Миннесота штатындағы ең көне мемлекеттік мекеме болып табылады. Миннесотаның Органикалық заңы аумақты құрып, оның үкіметін, соның ішінде заң шығару жиналысын және сот жүйесін құруды қамтамасыз етті. Жергілікті билік органдары да құрылды, олар аумақтық губернатор мен заң шығару жиналысының шешімі бойынша лауазым иелерін тағайындау немесе сайлау құқығына ие болды. Заңда сондай-ақ дауыс беруге болатын азаматтардың талаптары да анықталды, ол азамат немесе азамат болуға ниет білдірген еркек, ақ нәсілді адамдарға ғана шектелді. Заң шығару жиналысы АҚШ Конституциясына қайшы келмейтін кез келген мәселе бойынша заң қабылдау құқығына ие болды, ал аумақтық губернатор мен Конгресс жиналыстың актілеріне вето қою құқығына ие болды. Губернатордың ветосы жиналыстың үштен екісінің дауысымен жоққа шығарылуы мүмкін, ал Конгресс ветосы соңғы және толық болды. Заң шығару жиналысының мемлекеттік жерлерді иеліктен шығару туралы заңдар қабылдау мүмкіндігі де шектелді. Ол резидент емес адамдардың мүлігіне резиденттердің мүлігіне қарағанда жоғары салықтар салды. Әрбір қалашықтағы 16 және 36-бөлімдер болашақ мемлекетте бірыңғай білім беру жүйесін құру үшін сақталды. Дауыс беруге ақ нәсілді ер азаматтар немесе азамат болуға ниет білдіргендер ғана қатыса алды. Акт аумақтық губернаторға да, Конгресске де вето құқығын берді, губернатордың ветосы жиналыстың үштен екісінің дауысымен жойылуы мүмкін. Конгресс ветосын болса, күшпен жоюға болмады.

Халық санының өсуі

1849 жылы Миннесотаның аумақтық үкіметінің құрылуы штаттың өсуі мен дамуына зор серпін берді. 1849 жылы шамамен 4000-қа жуық жергілікті емес тұрғын болса, 1857 жылы, штат мәртебесіне ие болу алдында, халық саны 150 000-ға жетті. Бұл өсімге аумақтық үкіметтің үндістердің жер иелену құқықтарын жоюға және қоныс аударушыларға жерге құқық беруге бағытталған күш-жігері көмектесті. Аумақтық үкімет құрылғаннан штат мәртебесіне қол жеткізгенге дейін штаттың үштен екі бөлігінен астам бөлігі жергілікті емес қоныстануға ашылды.

Құқықтық акті

1857 жылы Конгресс қабылдаған Құқық беру заңы Миннесота халқына конституциялық конвенция үшін сайлау өткізу, конституция жазу, оны референдум арқылы бекіту және Одаққа қабылдау үшін Конгресске ұсыну арқылы штат құруға мүмкіндік берді. Бұл заң сонымен қатар штаттарға жалпы білім беру мектептері, мемлекеттік университет, мемлекеттік ғимараттар және тұзды су көздері үшін федералды жерлерді бөлу жүйесін құрды, сондай-ақ Миннесотадағы федералды жерлерді сатудан түскен табыстың 5 пайызы мемлекеттік жолдар салуға жұмсалуын қарастырды. Заң Миннесотаның соңғы шекараларын белгіледі және Миссисипи және басқа да штат шекарасына жақын өзендер мен сулардың бірлескен басқару құқығын бекітті, оларды "баршаға ашық және мәңгілікке еркін" деп жариялады. 1857 жылдың шілдесінде Сент-Полде өткен конституциялық конвенцияда демократтар мен республикашылдар арасындағы шиеленіс күшті болды, нәтижесінде екі топ конституцияның жеке-жеке нұсқаларын жазды. Дегенмен, екі құжат та көбінесе бірдей болды, тек емле жазылысы, грамматика және стильде шамалы айырмашылықтар бар еді. Екі нұсқа да Құқық беру заңының талабына сәйкес штаттың сайлаушыларына ұсынылып, екеуі де мақұлданды, соның нәтижесінде Миннесотада екі түпнұсқа конституция пайда болды. Штаттың конституциясы шамамен 160 жыл бойы қолданылып келеді және маңызды өзгерістерге ұшырамады, бірақ конституциялық конвенция өткізу туралы ұсыныстар жиі түсіп тұрады.

Құрылыс және ратификациялау

1857 жылы 1 маусымда Миннесота территориясында республикалық және демократиялық делегаттарды штаттық конституциялық конвенцияға сайлау үшін сайлау өтті, сол жылдың 26 ақпанында АҚШ Конгресімен қабылданған рұқсат беру актісінен ("Миннесота штаты үшін рұқсат беру актісі") кейін. Республикалық нұсқа, Йель заң мектебінің түлегі, күлдіреуші, болашақ Азамат соғысы офицері және әскери құқықтың жетекші ғалымы Уильям Уинтроптың жобасында, жалпы еркек сайлау құқығын қарастырды. Конвенция 13 шілде мен 29 тамыз аралығында Сент-Пол қаласында өтті. Алайда, екі саяси партия арасындағы келіспеушілік соншалықты күшті болды, олар әрқайсысы өз конвенцияларын өткізді және екі тарапқа да қанағаттандырарлық құжатты жасау үшін бес адамнан тұратын конференциялық комиссия бас қосып, басқа кездеспеді. Дегенмен, шиеленіс соншалықты жоғары болды, делегаттар қарсы партияның мүшесі бұрын қол қойған нәрсеге қол қоймады. Нәтижесінде, әр конвенция құжаттың өз көшірмесіне қол қойды. Екі нұсқа да мазмұны жағынан бірдей болды, бірақ транскрипция жасау кезіндегі қателерге байланысты нүктелеу, грамматика және сөздерде шамамен 300 айырмашылық болды. Республикалық нұсқа ақ қағазға жазылып, 39 беттен тұрды және 53 делегат қол қойды, ал демократиялық нұсқа көкшіл қағазға жазылып, 37 беттен тұрды және 51 қол қойылды. 13 қазанда конституцияны бекіту үшін сайлау өтті. Дауыс беру бюллетендерінде тек мақұлдау туралы жауаптар болды, бұл, мүмкін, теріс дауыстардың санын азайтты, себебі бюллетенді өзгерту қажет болды. 30 055 дауыс қабылдауға, ал 571 дауыс қабылдамауға берілді. Аймақтық хатшы, демократ, Сенаттың ратификациясы үшін Демократиялық нұсқаның куәландырылған көшірмесін Вашингтонға жіберді. Республикалық нұсқаның көшірмесі де белгісіз тұлға тарапынан жіберілді, және Конгресс мүшелеріне екі нұсқаның да қолжетімді болғанын көрсететін нақты тарихи дәлелдер бар. Сонымен қатар, республикалық нұсқа заң жобасымен бірге Миннесотаға қайтарылды. Миннесота штатының заң шығарушы органы конституция ратификацияланбағанға дейін жұмысын бастады, бірақ губернатор сияқты басқа лауазымдарға сайланған шенеуніктер өздерінің ресми өкілеттіктерін кейінірек іске асыра бастады. Заң шығарушы орган жасаған алғашқы екі акт конституцияға түзетулер болды, және олар 1858 жылдың 15 сәуірінде сайлаушылармен мақұлданып, бекітілді. Бірі темір жолдарға 5 миллион АҚШ долларын несие ретінде берді, ал екіншісі алғашқы штаттық шенеуніктердің өкілеттік мерзіміне қатысты. Конгресс ратификациялау процесінде осы түзетілген конституцияларды қарастырған болып есептеледі. Заң шығарушы орган қабылдаған алғашқы заңдардың заңдылығы күмәнді, бірақ олар ешқашан сотта күдік тудырмады.

1974 жылғы өзгерту

1971 жылы заң шығарушы орган конституцияны зерттеп, оның қолданысын сақтау үшін ұсыныстар жасау мақсатында комиссия құрды. Екі жыл бойы құжатты қарап шыққаннан кейін, конституцияны заманауи тілге қайта жазу және оған сілтеме жасауды жеңілдету үшін түзетулер енгізу ұсынылды. Бұл түзету 1974 жылғы 5 қарашада халықтың дауысымен бекітілді. Бұл конституцияның мағынасын өзгертпеді, алайда мағынасы түсініксіз жағдай туса, бастапқы құжат түпкілікті билік болып табылады. Конституцияның алдыңғы редакциясы, соның ішінде 1857 жылы қабылданғаннан бергі барлық түзетулер Миннесота заң шығарушы органының нұсқаулығында 1973–74 жылдары 445–484 беттерде жарияланған.

Құқықтар туралы жарлық

Құқықтар жарғысы Конституцияда I бап ретінде маңызды орын алады. Онда он жеті бөлім бар, олардың көптегені Америка Құрама Штаттары Конституциясына енгізілген түзетулермен тақырыптық тұрғыдан үйлеседі, бірақ тілі жағынан міндетті түрде сәйкес келмейді. Құқықтар жарғысын қалай түсіндіруге қатысты соңғы құзыреті бар Миннесота Жоғарғы соты, штаттық Құқықтар жарғысын федералдықтан өзгеше түсіндіру қажеттігі туралы қайшы белгілер берді. Мысалы, 3-бөлімде: «Баспасөз бостандығы мәңгілікке бұзылмайды, және барлық адамдар кез келген мәселе бойынша өз пікірлерін еркін айтуға, жазуға және жариялауға құқылы, мұндай құқықтың теріс пайдаланылуына жауапты болады» делінген. Ал АҚШ Конституциясының Бірінші түзетуінде «Конгресс сөз немесе баспасөз бостандығын шектейтін заң шығармайды» делінеді. 3-бөлімнің нақты қорғауына қарамастан, Миннесота Жоғарғы соты көптеген штаттардың басым көзқарасын ұстанды, Робинс пен Прунейард сауда орталығы ісіндегі Калифорния Жоғарғы сотының ұстанымын қабылдамады және осындай тілді Бірінші түзетуден өзгеше түсіндіруден жалтарды. Бұл мәселе бойынша соттың соңғы ісі 1999 жылғы Виклундқа қарсы штат ісі болды, онда тері жамылғысына қарсы наразылық білдіргендер жеке меншіктегі, бірақ мемлекеттік қаржыландырылатын Америка сауда орталығында демонстрация өткізуге тырысты. Ал 16-бөлім «ішкі сенім бостандығын» немесе жалпы алғанда дін бостандығын қарастырады. 1990 жылғы Хершбергерге қарсы штат ісінде, Амиштердің штаттық жол жүрісі заңдарынан босатылуға қол жеткізуге жасаған сәтісті әрекетіне қатысты, Миннесота Жоғарғы соты Миннесота тұрғындарына Бірінші түзетудің еркін дін ұстану ережесінен гөрі кеңірек қорғауды растады. 10-бөлімнің мәтіні АҚШ Конституциясының Төртінші түзетуімен толық сәйкес болғанымен, Миннесота Жоғарғы соты оны жиі басқаша түсіндіріп, штаттық заң бойынша қылмыстық қудалауға ұшыраған адамдарға кеңірек қорғауды қамтамасыз етеді. Мысалы, 2003 жылғы Картерге қарсы істе сот полицияның иесінің жалға алынған қойманы «иіскеуінің» федералдық Құқықтар жарғысы бойынша іздеу болып табылмайтын болса да, штаттық Құқықтар жарғысы бойынша «іздеу» болып табылатынын анықтады. 1994 жылғы Ашердің қоғамдық қауіпсіздік комиссарына қарсы ісінде сот ДУИ-ге қарсы бақылау бекеттерінің Төртінші түзетуге сәйкес конституциялық болғанымен, 1-баптың 10-бөліміне сәйкес конституцияға қайшы екенін шешті. Миннесота Құқықтар жарғысының басқа да ережелері сотта қарауға және заңмен қорғалған сот процесіне арналған.

Заң шығарушы орган

Басқа ережелермен қатар, штат заң шығарушы органы "бір жылдың мамыр айының үшінші сенбісінен кейінгі бірінші дүйсенбіден кейін" тұрақты сессияда жиналуға құқығы жоқ. Губернатор осы күннен кейін кезекті сессияда шешілмеген мәселелерді қарау үшін немесе табиғи апаттардан кейінгі төтенше қаржыландыру сияқты күтпеген жағдайларды реттеу үшін арнайы сессия шақыруға болады. Миннесота штатының қаржы жылы 1 шілдеден 30 маусымға дейін жалғасады, сондықтан егер тақ жылдың маусым айының соңына дейін екі жылдық бюджет қабылданбаса, үкіметтік жұмыс тоқтатылады, 2005 және 2011 жылдары болғандай. Теннесси штатының Конституциясындағы сияқты, заң шығарушы органда қаралатын заң жобалары бір ғана мәселеге қатысты болуы керек.

Көлік

Конституцияның XIV бабы штаттың автомобиль жолдары жүйесі мен оларды қаржыландыру тәсілдерін талқылауға арналған. Ол штаттың бақылауындағы магистральдық жүйеге, сондай-ақ Миннесота штатының кішілеу әкімшілік бөлімдері бақылайтын жолдарды қаржыландыру жолдарын бекітеді. X баптың 4 және 5-тарауларында әуе көлігіне қатысты отын мен көлік құралдарына, оның ішінде ұшақтар мен қосымша көлік құралдарына салынатын салықтар туралы мәліметтер келтірілген. 1920 жылы қабылданған Бэбкок поправысы штаттың өңірін кесіп өтетін 70 "конституциялық маршрут" (CR) автокөлік жолын бекітті. 1974 жылғы конституцияға енгізілген өзгеріске дейін (төмендегі тарауды қараңыз), олар тікелей құжатта тізімделген, бірақ қазіргі таңда Миннесота заңдарында (§161.114) көрсетілген. Дегенмен, конституцияны өзгертусіз осы маршруттардың жалпы бағытын өзгертуге немесе жоюға болмайды, сондықтан олар белгілі бір деңгейде бекітілген. Көп жағдайда конституциялық маршруттардың нөмірлері автомобиль жолдарының нөмірлерімен сәйкес келмейді. Шындығында, CR магистральдары бірнеше магистральдардан тұруы мүмкін. 1926 жылы АҚШ магистральдық жүйесі құрылған кезде, осы жолдардың көп бөлігі бір немесе бірнеше АҚШ магистральдарынан құралған. Бүгінде олар Миннесота штатының, АҚШ магистральдарының және мемлекетаралық магистральдардың аралас комбинациясын пайдаланады. Миннесота көлік департаменті конституциялық маршруттарды қаншалықты әдеби түрде түсіндіруі керек екендігінде белгілі бір түсініксіздіктер бар. Кейбір жағдайларда маршруттар бұрын тағайындалған елді мекендерге тікелей қызмет көрсетпейді, бірақ олардың орнына жақын жердегі мемлекетаралық магистральдармен байланыстырылған. Автомобиль және әуе көлігіне көрсетіліп отырған күшті қолдау, қоғамдық көлікті (автобустар, жеңіл рельсті көліктер және т.б.) жақтаушылар тарапынан жиі сыналып, олардың пікірінше, бұл қаржыландыру дұрыс емес. Автомобиль жолдарының қаржыландыруы тұрақты болса, метрополитенді қаржыландыру үшін заң шығарушы органдарға жиі өтініш етуге тура келеді.

Стиль

Миннесота конституциясы конституцияның философиялық мәніне баса назар аударатын одақтастық үлгісі және штаттық басқару құрылысына, сондай-ақ штат ішіндегі билік таратылуына бағытталған үкімет үлгісінің үйлесімімен ерекшеленеді. Бұл АҚШ-тың батыс штаттары үшін тән. Миннесота конституциясы салыстырмалы түрде қысқа, елдегі ең қысқа конституциялардың бірі. Бірақ, ол мемлекеттік қызметкерлердің өкілеттіктері мен міндеттері, мектептер, салықтар, банк ісі, автомобиль жолдары және заң шығару үлестірілуі, сондай-ақ табиғи ресурстарды сақтау және прогрессивті әлеуметтік саясатқа қатысты нақты ережелерді қамтиды.