Жердің деформациясын өлшейтін құрал – strainmeter туралы біліңіз. Қашықтық өзгерісін лазер немесе қатты материал арқылы анықтайды. Геофизикалық зерттеулерде қолданылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Стенометр — геофизиктердің Жердің деформациясын өлшеуге қолданатын құрал. Сызықтық деформация өлшегіштер екі нүкте арасындағы қашықтықтағы өзгерістерді қатты материалды (қысқа қашықтықта) немесе лазерлік интерферометрді (ұзақ қашықтықта, бірнеше жүз метрге дейін) пайдалана отырып өлшейді. Қатты ұзындығы стандарты қолданатын типті 1932 жылы Бениофф темір құбырды пайдалана отырып ойлап тапты; кейінгі құралдар қорытылған кварцтан жасалған таяқтарды қолданды. Қазіргі заманғы құралдар ұзындықтағы өте аз өзгерістерді өлшеуге мүмкіндік береді және ұңғыма диаметрінің кішкентай өзгерістерін өлшеу үшін бұрғылау орнына орналастырылады. Ұңғымадағы тағы бір типті құрал сұйықтықпен толтырылған көлемдегі өзгерістерді анықтайды (мысалы, силикон майы). Ең көп таралған түрі — АҚШ-та Сакс және Эвертсон ойлап тапқан дилатометр (патент 3 635 076); Жапонияда Саката жасаған, деформация тензорын өлшеу үшін арнайы пішінді көлемдерді пайдаланатын конструкция. Бұл типтегі деформация өлшегіштердің барлығы бірнеше Гц-тен бастап бірнеше күн, айлар мен жылдар аралығындағы жиіліктегі деформацияны өлшеуге болады. Бұл оларға сейсмометрлермен анықтауға болатын жиіліктерге қарағанда төменгі жиіліктегі сигналдарды өлшеуге мүмкіндік береді. Көптеген стенометрлердің тіркемелерінде жердің су тасқынынан туындаған және жер сілкінісінен пайда болатын сейсмикалық толқындардан сигналдар байқалады. Ұзақ мерзімдерде олар плиталық тектониканың салдарынан болатын кернеудің (физика) біртіндеп жиналуын, осы кернеудің жер сілкінісінде босатылуын және жер сілкінісінен кейін болатын кернеудің жылдам өзгеруін тіркеуге қабілетті. Ең кең таралған деформация өлшегіштер желісі Жапонияда орнатылған; оның құрамында көбінесе туннельдердегі кварцтық таяқтармен жабдықталған құралдар мен ұңғымадағы деформация өлшегіштер, сондай-ақ бірнеше лазерлік құралдар бар. 2003 жылдан бастап Америка Құрама Штаттарында Тынық мұхиты және Солтүстік Америка плиталарының шекарасында көптеген деформация өлшегіштерді орнатуға бағытталған үлкен күш-жігер (Плита шекарасы обсерваториясы) жұмсалуда. Мақсатымыз — негізінен Вашингтон, Орегон және Калифорния штаттарында 100 ұңғымалық деформация өлшегішті және Калифорниядағы бес лазерлік деформация өлшегішті орнату.
A strainmeter is an instrument used by geophysicists to measure the deformation of the Earth. Linear strainmeters measure the changes in the distance between two points, using either a solid piece of material (over a short distance) or a laser interferometer (over a long distance, up to several hundred meters). The type using a solid length standard was invented by Benioff in 1932, using an iron pipe; later instruments used rods made of fused quartz. Modern instruments of this type can make measurements of length changes over very small distances, and are commonly placed in boreholes to measure small changes in the diameter of the borehole. Another type of borehole instrument detects changes in a volume filled with fluid (such as silicone oil). The most common type is the dilatometer invented by Sacks and Evertson in the USA (patent 3,635,076); a design that uses specially shaped volumes to measure the strain tensor has been developed by Sakata in Japan. All these types of strainmeters can measure deformation over frequencies from a few Hz to periods of days, months, and years. This allows them to measure signals at lower frequencies than can be detected with seismometers. Most strainmeter records show signals from the earth tides, and seismic waves from earthquakes. At longer periods, they can also record the gradual accumulation of stress (physics) caused by plate tectonics, the release of this stress in earthquakes, and rapid changes of stress following earthquakes. The most extensive network of strainmeters is installed in Japan; it includes mostly quartz bar instruments in tunnels and borehole strainmeters, with a few laser instruments. Starting in 2003 there has been a major effort (the Plate Boundary Observatory) to install many more strainmeters along the Pacific/North America plate boundary in the United States. The aim is to install about 100 borehole strainmeters, primarily in Washington, Oregon and California, and five laser strainmeters, all in California.