Франциска Ней: Неміс-американдық мүсінші және Техас өнерінің пионері

Кіріспе

Неміс-америкалық мүсінші Франциска Бернадина Вильгельмина Элизабет Ней (26 қаңтар 1833 – 29 маусым 1907) – өмірінің және мансабының бірінші жартысын Еуропада өткізген, Отто фон Бисмарк, Джузеппе Гарибальди және Ганновер королі Георг V сияқты белгілі көшбасшылардың портреттерін жасаған неміс-америкалық мүсінші. 39 жасында күйеуі Эдмунд Монтгомеримен бірге Техасқа көшіп келіп, онда өнерді дамытудың алғашқы қадамдарын жасады. Техастағы ең танымал жұмыстарының ішінде Техас штатының Капитолийі үшін жасалған Сэм Хьюстон мен Стивен Ф. Остиннен жасалған толық мөлшердегі мәрмәр мүсіндері бар. Оның көптеген туындылары Остиндегі үйі мен шеберханасында орналасқан Элизабет Ней мұражайында сақталады. Ал басқа жұмыстарын АҚШ Капитолийінде, Смитсоновтың американдық өнер мұражайында және Германиядағы көптеген коллекцияларда кездестіруге болады.

Ерте өмір

Ней Вестфалия провинциясындағы Мюнстер қаласында, тас кесуші Иоганн Адам Нейдің отбасында дүниеге келді. Ол фельдмаршал Мишель Нейдің сіңлісінің баласы болған деген болжам бар. Ней отбасында Фриц атты үлкен ағасынан басқа аман қалған бала болмады. Оның ата-анасы Эльзас полягінің католик дінінде болды. Ол Франция маршалы Мишель Нейдің шөбересі еді. Кішкентай кезінде-ақ, ол өзінің мақсаты "ұлы адамдарды тану" екенін жариялады.

Америка Құрама Штаттары

1880-жылдардың басында, ол кезде Техас штатының тұрғыны болған Нейді, губернатор Оран М. Робертс Остинге шақырды, бұл оның көркемдік мансабын жаңадан бастауына мүмкіндік берді. 1892 жылы ол Остин қаласының солтүстігіндегі Хайд-Парк ауданында «Формоза» атты студия салдырып, тапсырыстар іздеуді бастады. Ней уақытына келмей қалғандықтан, мүсіндер көрмеге қойылмады. Бүгінде Хьюстон мен Остин қалаларының мәрмәрдан жасалған мүсіндерін Остиндегі Техас штатының Капитолийінде және Вашингтондағы АҚШ Капитолийіндегі Ұлттық мүсіндер залы коллекциясында көруге болады. Оған Техас штатының зиратындағы әскери мансап иесі және соғыс батыры Альберт Сидни Джонстонның қабіріне ескерткіш орнату тапсырылды. Оның ең танымал туындыларының бірі – Леди Макбеттің мүсіні; гипстен жасалған үлгісі Элизабет Ней мұражайында, ал мәрмәрдан жасалған нұсқасы Смитсоновтың американдық өнер мұражайының коллекциясында сақталуда. Нейдің соңғы жұмысы деп саналатын, 1906 жылғы Шнерр ескерткіші ретінде белгілі, қабір үстінде жатқан, шашы ұзын керубтің мүсіні Фредериксбургтегі (Техас штаты) Der Stadt Friedhof зиратында орналасқан. Ней мүсіншілік қызметімен қатар, Остин қаласындағы мәдени өмірге де белсенді қатысты. «Формоза» мәдени жиындар мен жаңалықты іздеушілердің орталығына айналды. Оның қонақтарының арасында композитор Падеревский және орыс балеринасы Анна Павлова болды. Ол Эдмунд Монтгомери деген адаммен танысты. Олар хабарласып тұрды және, ол неке институтын әйелдер үшін құлдыққа теңесе де, ол Мадейрада медициналық практика ашқаннан кейін, 1863 жылдың 7 қарашасында британдық консулдықта үйленді. Ней әйелдердің қоғамдағы рөлі туралы ашық пікір білдірді. Ол Монтгомеридің тегін пайдаланудан бас тартты, тіпті үйленгенін жоққа шығарды және бір рет былай деді: «Әйелдер үй шаруасымен айналысып уақытын ысырап етуге тиіс емес. Маған қараңыз, мен макияж жасауды қажет етпейтін гамакқа жатып ұйықтаймын. Мен жұмыртқаны сындырып, шикідей ішемін. Лимонадты стақанға құйып, оны шайып, содан кейін үй жұмысымды аяқтаймын». Ол еркектер сияқты шалбар киіп, жылқыға мінетін. Ол өзінің киімдерін өзі тігуді ұнататын, оның ішінде шалбар, етік және қара суретші пальтосы бар еді. 1871 жылдың 14 қаңтарында Ней мен Монтгомери, олардың үй шаруасын жүргізетін Сэнси атты қызметшісімен бірге Джорджия штатына, ауруларға арналған курорт ретінде танымал колонияға көшіп келді. Олардың тұңғыш ұлы Артур 1871 жылы дүниеге келді, бірақ екі жылдан кейін қайтыс болды (мүмкін дифтериядан, бірақ өлім себебі даулы). Алайда, Томасвилл колониясы олар күткендей болмады. Барон және баронесса фон Стралендорф Германияның Висмар қаласына оралды, онда ол 1872 жылдың 1 шілдесінде қайтыс болды. Ней мен Монтгомери АҚШ-тың басқа аймақтарында тұруға орын іздеді, соның ішінде олардың екінші ұлы Лорн (1872–1913) дүниеге келген Миннесота штатының Ред-Винг қаласы да бар еді. Кейін сол жылы Ней Тексасқа жалғыз өзі сапарлады. Галвестон қаласындағы бизнесмен Джулиус Рунджтың көмегімен, оған Уоллер округіне жақын Хемпстед қаласының жанындағы Лиендо плантациясы көрсетілді. 1873 жылдың 4 наурызында Монтгомери отбасымен бірге келді және олар плантацияны сатып алды. Ол өзінің зерттеулерімен айналысқан кезде, ол оны келесі жиырма жыл бойы басқарды.

In the early 1880s, Ney, by then a Texas resident, was invited to Austin by Governor Oran M. Roberts, which resulted in the resumption of her artistic career. In 1892, she built a studio named Formosa in the Hyde Park neighborhood north of Austin and began to seek commissions. Ney missed the deadline and the sculptures were not shown at the Exhibition. The marble sculptures of Houston and Austin can now be seen in both the Texas State Capitol in Austin and in the National Statuary Hall Collection in the U. S. Capitol in Washington, D. C. She was commissioned to sculpt a memorial to the career military officer and war hero Albert Sidney Johnston for his grave in the Texas State Cemetery. One of her signature works was the figure of Lady Macbeth; the plaster model is in the Elisabet Ney Museum and the completed marble is in the Smithsonian American Art Museum collection. What is considered to be possible the last known work of Ney, a sculpture of a tousled haired cherub resting over a grave and known as the 1906 Schnerr Memorial, can be found at Der Stadt Friedhof in Fredericksburg, Texas. In addition to her sculpting activities, Ney was also active in cultural affairs in Austin. Formosa become a center for cultural gatherings and curiosity seekers. The composer Paderewski and the Russian ballerina Anna Pavlova were among her visitors. named Edmund Montgomery. They kept in touch, and, although she viewed the institution of marriage as a state of bondage for women, after he established a medical practice in Madeira, they were married at the British consulate there on November 7, 1863. Ney, however, remained outspoken about women's roles. She refused to use Montgomery's name, often denied she was even married, and once remarked:

Women are fools to be bothered with housework. Look at me; I sleep in a hammock which requires no making up. I break an egg and sip it raw. I make lemonade in a glass, and then rinse it, and my housework is done for the day. She wore pants and rode her horses astride as men did. She liked to fashion her own clothes, which, in addition to the slacks, included boots and a black artist frock coat. On January 14, 1871, Ney and Montgomery, accompanied by their housekeeper, Cenci, immigrated to Georgia, to a colony promoted as a resort for consumptives. Their first son, Arthur, was born there in 1871, but died two years later (possibly of diphtheria, but the cause of death is disputed). Unfortunately, the Thomasville colony did not work out as they had hoped. Baron and Baroness von Stralendorff returned to Wismar, Germany where he died on July 1, 1872. Ney and Montgomery looked elsewhere in the United States for a place to live, including Red Wing, Minnesota, where their second son, Lorne (1872–1913), was born. Later that year, Ney traveled alone to Texas. With the help of Julius Runge a businessman in Galveston, she was shown Liendo Plantation near Hempstead in Waller County. On March 4, 1873, Montgomery and the rest of the family arrived, and they purchased the plantation. While he tended to his research, she ran it for the next twenty years.

Өлім және мұра

Ней 1907 жылғы 29 маусымда өз студиясында қайтыс болды және төрт жылдан кейін қайтыс болған Монтгомеридің қабірінің жанында Лиендо плантациясына жерленді. Ол қайтыс болғаннан кейін Монтгомери Формоза студиясын Элла Данси Дибрлге сатты. Оның өсиетімен студиядағы барлық заттар Остин қаласындағы Техас университетіне сыйланды, бірақ олар ғимаратта қалуға тиіс болды. 1911 жылғы 6 сәуірде Дибрелл және басқа достары оның құрметіне Техас Көркемсурет қауымдастығын құрды (бір ғасырдан астам уақыт өткен соң, бұл ұйым қазіргі «Contemporary Austin» деп аталады). Бұл Техас штатындағы бейнелеу өнерін қолдау үшін құрылған ең көне ұйым. Формоза қазір Элизабет Ней мұражайына айналды. 1941 жылы Остин қаласы мүліктің иелігін және басқаруын өз қолына алды. 1961 жылы Техас штатының Джексон көліндегі Лейк Джексон бастауыш мектебі оның құрметіне Элизабет Ней атындағы бастауыш мектеп деп аталды.

Шығармалары

Төменде оның еңбектерінің ішінара тізімі берілген. Жыл Жұмыс орны1855 Йохан Адам Ней Мюнстер1855 Анна Элизабет Вернце Ней Мюнстер1855 Тирс – Адам Нейдің Иті Мюнстер1856 Күміртке стелласы Берлин1856 Герман Вайс Берлин1857 Әйіргі Себастьян Мартирі – гипстен Мюнстер1857 Әйіргі Себастьян Мартирі – мәрмәр Мюнстер1857 Әйіргі Себастьянның тірілуі Мюнстер1857 Тірілген Христос Мюнстер1858 Якоб Гримм – мәрмәр Берлин1858 Александр фон Гумбольдт Берлин1858 Козима фон Бюлов Берлин1859 Артур Шопенгауэр – гипстен Франкфурт1859 Артур Шопенгауэр – мәрмәр Франкфурт1859 Георг V (Хановер Королі) – медальон Хановер1859 Георг V (Хановер Королі) – бюст Хановер1859 Георг V (Хановер Королі) – алып бюст Хановер1861 Йозеф Иоахим Хановер1861 Эйльхард Митчерлих – гипстен Хановер1861 Эрнст Герцог фон Бавария Мюнстер1861 Франц Фридрих фон Фюрстенберг – мүсін Мюнстер1862 Вальтер фон Платенберг – эскиз Мюнстер1862 Вальтер фон Платенберг – мүсін Мюнстер1862 Граф Энгельберт Вандермарк – эскиз Мюнстер1862 Граф Энгельберт Вандермарк – мүсін Мюнстер1862 Юстус Мёзер – мүсін Мюнстер1863 Риччи Англия1863 Элизабет Нейдің өзінің портреті Мадейра1863 Томас Тейлор Англия1863 Адамзаттың Рухтары – гипстен Англия1863 Өзінің Портреті – гипстен Англия1863 Өзінің Портреті – мәрмәр Мадейра1863 Эйльхард Митчерлих – мәрмәр Хановер1864 Эдмунд Монтгомери – гипстен Мадейра1864 Эдмунд Монтгомери – мәрмәр Мадейра1864 Леди Мариан Алфорд Мадейра1864 Лорд Браунлоу Мадейра1864 Адамзаттың Рухтары – мәрмәр Италия1865 Джузеппе Гарибальди – мүсінше Италия1865 Джузеппе Гарибальди – гипстен Италия1865 Джузеппе Гарибальди – мәрмәр Италия1865 Зындандағы Прометей Австрия1867 Отто фон Бисмарк – гипстен Берлин1867 Отто фон Бисмарк – мәрмәр Берлин1867 Амалия Вайс Иоахим Хановер1868 Фридрих Вёлер – бюст Мюнхен1868 Фридрих Вёлер – алып бюст Мюнхен1868 Барон Юстус фон Либих – бюст Мюнхен1868 Барон Юстус фон Либих – алып бюст Мюнхен1868 Меркурий – эскиз Мюнхен1868 Меркурий – алып мүсін Мюнхен1868 Ирида – эскиз Мюнхен1868 Ирида – толық мүсін Мюнхен1868 Жапқан Фигура – эскиз Мюнхен1868 Еркек Фигурасы – эскиз Мюнхен1868 Фриз – эскиз Мюнхен1868 Су тасқыны – эскиз Мюнхен1868 Граф Георг фон Вертерн Мюнхен1868 Людвиг II (Король) – гипстен Мюнхен1868 Людвиг II (Король) – мәрмәр Мюнхен1868 Людвиг II (Король) – өмірлік гипстен Мюнхен1874 Лорн Ней Монтгомери – қалыптар Техас1885 Оран М. Робертс – гипстен Техас1885 Оран М. Робертс – мәрмәр Техас1886 Лорн Ней Монтгомери Техас1887 Йоханна Рунге Техас1887 Юлиус Рунге Техас1892 Бенедетте Тобин Техас1892 Жас Шамұрат – гипстен Техас1892 Егде Шамұрат – қоладан Техас1892 Шамұрат – өмірлік гипстен Техас1892 Шамұрат – өмірлік мәрмәр Техас1892 Стивен Ф. Остин – эскиз Техас1892 Стивен Ф. Остин – гипстен Техас1893 Стивен Ф. Остин – өмірлік гипстен Техас1893 Стивен Ф. Остин – өмірлік мәрмәр Техас1893 Губернатор У. П. Хардеман – гипстен Техас1893 Губернатор У. П. Хардеман – мәрмәр Техас1895 Кэрри Пиз Грэм – гипстен Техас1895 Кэрри Пиз Грэм – мәрмәр Техас1895 Сенатор Джон Х. Риган – гипстен Техас1895 Сенатор Джон Х. Риган – мәрмәр Техас1895 Губернатор Фрэнсис Р. Любок – гипстен Техас1895 Губернатор Фрэнсис Р. Любок – мәрмәр Техас1896 Паула Эберс – гипстен Берлин1896 Паула Эберс – мәрмәр Берлин1896 Белгісіз қайырымды әйел Берлин1896 Белгісіз қыз Берлин1896 Белгісіз әйел Берлин1896 Билейтін Маэнид Берлин1897 Нелл Тейлор Келін – медальон Техас1897 Маргарет Рунге Роуз – гипстен Техас1897 Маргарет Рунге Роуз – қола Техас1899 Сванте Пальм – гипстен Техас1899 Сванте Пальм – мәрмәр Техас1899 Лилли Хейни Техас1899 Штайнер Бурлесон – гипстен Техас1899 Штайнер Бурлесон – мәрмәр Техас1899 Уильям Дженнингс Брайан – гипстен Техас1899 Уильям Дженнингс Брайан – мәрмәр Техас1900 Гай М. Брайан – медальон Техас1901 Сенатор Джозеф Дибрелл – гипстен Техас1901 Сенатор Джозеф Дибрелл – мәрмәр Техас1901 Элла Дэнси Дибрелл – медальон Техас1901 Губернатор Джозеф Сейерс – гипстен Техас1902 Губернатор Джозеф Сейерс – мәрмәр Техас1902 Губернатор Сул Росс – гипстен Техас1902 Губернатор Сул Росс – мәрмәр Техас1902 Христостың бюсті Техас1902 Альберт Сидни Джонстон – бюст Техас1902 Альберт Сидни Джонстон – өмірлік гипстен Техас1902 Альберт Сидни Джонстон – өмірлік мәрмәр Техас1902 Якоб Биклер – медальон Техас1902 Леди Макбет – эскиз Техас1902 Леди Макбет – өмірлік гипстен Техас1902 Леди Макбет – өмірлік мәрмәр Техас1903 Доктор Дэвид Томас Иглехарт – гипстен Техас1902 Доктор Дэвид Томас Иглехарт – қола Техас1903 Миллер Сәби актерлік құрам Техас1904 Хелен Марр Кирби Техас1905 Доктор Уильям Ламдин Пратер Техас1906 Шнерр ескерткіші – балауыз Техас1906 Шнерр ескерткіші – гипс Техас1906 Шнерр ескерткіші – мәрмәр Техас

Below is a partial listing of her works. Year Work Location1855Johann Adam NeyMunster1855Anna Elisabeth Wernze NeyMunster1855Tyras – Adam Ney's DogMunster1856Grave Stele ReliefBerlin1856Herman WeissBerlin1857St. Sebastian Martyr – plasterMunster1857St. Sebastian Martyr – marbleMunster1857St. Sebastian ResurrectedMunster1857Christ ResurrectedMunster1858Jacob Grimm – marbleBerlin1858Alexander von HumboldtBerlin1858Cosima von BülowBerlin1859Arthur Schopenhauer – plasterFrankfurt1859Arthur Schopenhauer – marbleFrankfurt1859King George V of Hanover – medallionHannover1859King George V of Hanover – bustHannover1859King George V of Hanover – colossal bustHannover1861Joseph JoachimHannover1861Eilhard Mitscherlich plasterHannover1861Ernst Herzog von BayernMunster1861Franz Friedrich von Furstenberg – figureMunster1862Walter von Platenberg – studyMunster1862Walter von Platenberg – figureMunster1862Count Englebert Vandermark – studyMunster1861Count Englebert Vandermark – figureMunster1862Justus Möser – figureMunster1863RicciEngland1863Elisabet Ney self portraitMadeira1863Thomas TaylorEngland1863Genii of Mankind – plasterEngland1863Self Portrait – plasterEngland1863Self Portrait – marbleMadeira1863Eilhard Mitscherlich marbleHannover1864Edmund Montgomery – plasterMadeira1864Edmund Montgomery – marbleMadeira1864Lady Marian AlfordMadeira1864Lord BrownlowMadeira1864Genii of Mankind – marbleItaly1865Giuseppe Garibaldi – statuetteItaly1865Giuseppe Garibaldi – plasterItaly1865Giuseppe Garibaldi – marbleItaly1865Prometheus BoundAustria1867Otto von Bismarck – plasterBerlin1867Otto von Bismarck – marbleBerlin1867Amalie Weiss JoachimHannover1868Friedrich Woehler – bustMunich1868Friedrich Woehler – colossal bustMunich1868Baron Justus von Liebig – bustMunich1868Baron Justus von Liebig – colossal bustMunich1868Mercury – studyMunich1868Mercury – colossal figureMunich1868Iris – studyMunich1868Iris – full figureMunich1868Draped Figure – studyMunich1868Male Figure – studyMunich1868Frieze – studyMunich1868Fountain – studyMunich1868Count Georg von WerthernMunich1868King Ludwig II – plasterMunich1868King Ludwig II – marbleMunich1868King Ludwig II – life size plasterMunich1874Lorne Ney Montgomery – castingsTexas1885Oran M. Roberts – plasterTexas1885Oran M. Roberts – marbleTexas1886Lorne Ney MontgomeryTexas1887Johanna RungeTexas1887Julius RungeTexas1892Benedette TobinTexas1892Sam Houston as Young Man – plaster bustTexas1892Sam Houston as Older Man – bronze bustTexas1892Sam Houston – life size plasterTexas1892Sam Houston – life size marbleTexas1892Stephen F. Austin – studyTexas1892Stephen F. Austin – plaster bustTexas1893Stephen F. Austin – life size plasterTexas1893Stephen F. Austin – life size marbleTexas1893Governor W. P. Hardeman – plasterTexas1893Governor W. P. Hardeman – marbleTexas1895Carrie Pease Graham – plasterTexas1895Carrie Pease Graham – marbleTexas1895Senator John H. Reagan – plasterTexas1895Senator John H. Reagan – marbleTexas1895Governor Francis R. Lubbock – plasterTexas1895Governor Francis R. Lubbock – marbleTexas1896Paula Ebers – plasterBerlin1896Paula Ebers – marbleBerlin1896Unknown Female PhilanthropistBerlin1896Unknown girlBerlin1896Unknown womanBerlin1896Dancing MaenidBerlin1897Bride Neill Taylor – medallionTexas1897Margaret Runge Rose – plasterTexas1897Margaret Runge Rose – bronzeTexas1899Sir Swante Palm – plasterTexas1899Sir Swante Palm – marbleTexas1899Lilly HaynieTexas1899Steiner Burleson – plasterTexas1899Steiner Burleson – marbleTexas1899William Jennings Bryan – plasterTexas1899William Jennings Bryan – marbleTexas1900Guy M. Bryan – medallionTexas1901Senator Joseph Dibrell – plasterTexas1901Senator Joseph Dibrell – marbleTexas1901Ella Dancy Dibrell – medallionTexas1901Governor Joseph Sayers – plasterTexas1902Governor Joseph Sayers – marbleTexas1902Governor Sul Ross – plasterTexas1902Governor Sul Ross – marbleTexas1902Bust of ChristTexas1902Albert Sidney Johnston – bustTexas1902Albert Sidney Johnston – life size plasterTexas1902Albert Sidney Johnston – life size marbleTexas1902Jacob Bickler – medallionTexas1902Lady Macbeth – studyTexas1902Lady Macbeth – life size plasterTexas1902Lady Macbeth – life size marbleTexas1903Dr. David Thomas Iglehart – plasterTexas1902Dr. David Thomas Iglehart – bronzeTexas1903Miller Baby castTexas1904Helen Marr KirbyTexas1905Dr. William Lamdin PratherTexas1906Schnerr Memorial – waxTexas1906Schnerr Memorial – plasterTexas1906Schnerr Memorial – marbleTexas