Кіріспе

Раскин колониясы (немесе Раскин Комонвелті Ассоциациясы) – 19 ғасырдың соңында АҚШ-тың оңтүстігінде құрылған утопиялық социалистік колония. Ол 1894 жылдан 1896 жылға дейін Теннесси штатының Диксон округінде, Теннесси Сити қаласының жанында орналасқан. 1896 жылдан 1899 жылға дейін колония көшіп, ескі фермада тұрақты екінші қонысқа жайғасты, ал 1899 жылдан бастап Оңтүстік Джорджиядағы Уэйкросс маңында қысқа ғана уақытқа қайтадан құрылды. Содан кейін 1901 жылы таратылды. Оның Оңтүстік Америка Құрама Штаттарындағы орналасқан жері сол дәуірдегі көптеген басқа утопиялық жобалардан ерекшеленді. Өркендеген шағында халық саны шамамен 250 адамды құрады. Колония ағылшын социалистік жазушысы Джон Раскиннің құрметіне аталған. Диксон округіндегі колонияның екінші жеріндегі үңгірге әлі де оның есімі берілген. Диксон округіндегі колонияның екінші қонысының орны Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген.

Шығуы мен мақсаты

Раскин колониясын Индианадан шыққан газет редакторы және социалист Джулиус Август Уэйланд (1854–1912) құрды. Раскин жобасының бастауларын сол кездегі американдық социализмдегі жаңа үлгідегі колониялар құруға бағытталған қозғалыста табуға болады. Бұл колониялар теория бойынша, ауылдық жерлерде этикалық баламаларды құру арқылы американдық өнеркәсіптік жүйеге қарсы тұруы керек еді. Раскин сияқты жаңа қоныстардың ақырында "кооперативтік қоғамдастық" деп аталатын революцияны әкеледі деген ой, қалаларда – өнеркәсіп орталықтарында саяси және әлеуметтік ұйымдастыруды маңызды деп санайтын социалистерге қарсы келді. В. Фитцхуг Брундеджтің "Жаңа Оңтүстіктегі социалистік утопия" кітабында айтылғандай: "Тоғызыншы ғасырдың соңында қалаларда ашық байқалған бәсекелестік жекешілдіктің ысырапшылдығы мен жамандығы осы жаңа қоныста байлықты және технологияны тиімді құру мен ұжымдық бақылаумен алмастырылатын еді".

Кооперативтік экономика

Колонияның барлық мүшелерінің тең үлескер болуын талап ету арқылы Уэйланд Раскинді заңды түрде бекітілген корпорация ретінде жұмыс істеуге бағытталды. Осылайша, әрбір отаршыл, мәнінде, акционер болды. Колония, сайланған директорлар кеңесімен басқарылатын, басқа компаниялар сияқты жұмыс істеуге тиіс болды, бірақ "кооперативтік колонияның қаржылық және әлеуметтік тұрғыдан сәтті болуы үшін қажеттінің бәрін істеуге" міндетті. ("Келешек Ұлт", 3 ақпан, 1894 жыл) "Келешек Ұлт" басылымында Раскин колонияларының шалбар, "дәнді кофе", бу ваннасы, шайнау таяқшасы, белбеулер және сүйекшелер шығарып сатқаны айтылған. Жұмыс жүйесі Раскиннен тыс әлемдегіден көп өзгешелік танытпады, бірақ түрлі салаларға жұмсалатын уақыт, жұмыс кестесі, еңбекақы мөлшері және таңдалған салалар жұмысшылармен анықталды. Соңында, рускиндіктер ақшалай жалақыны жойып, колония ішінде тауарлармен алмасу үшін қолданылатын билеттер жүйесін қабылдады. Өздерінің экономикалық тәуелсіздігін қамтамасыз ету үшін қоныс тұрғындары шығармашылық қолөнерге, театрға және басқа да зияткерлік қызметтерге де көп уақыт бөлді. Бір кезде, колония тарихының соңында, Оңтүстік Джорджияда гастрольдік сапарда болған музыкалық топ болды. Раскинде жасалған көптеген өнімдер "Келешек Ұлт" газетінен түсетін табысты толықтыруға арналған, ол қаржылық тұрақтылықтың басты көзі болды. Колонияның ақшасының және уақытының көп бөлігі газетке жұмсалды, оның 1896 жылы шамамен 60 000 тіркелген оқырманы болды. Газеттің негізгі қаржы көзі болумен қатар, ол көптеген редакторлары арқылы колония халқының дауысын жеткізді. Джулиус Уэйланд колонияны дерлік жеке құрғанмен, 1895 жылы газеттің меншігі туралы туындаған дауларға байланысты, оның ұжымдық меншік туралы талаптарына қайшы келетін себеппен кетіп қалды. Уэйландтың орнын бастан алған Альфред С. Эдвардс тұсында "Келешек Ұлт" Джордж Д. Херрон, Шарлотта Перкинс Гилман және Герберт Кассон сияқты авторлардың мақалаларын қамтыды (кейін Эдвардс колониядан кеткеннен кейін редакциялық қызметті Герберт Кассон өз мойнына алды). Раскин колониясының тарауы бірнеше факторға байланысты болды, ең қиын мәселе – колонистердің мүшелік құқықтарының теңсіз бөлінуі, "акционерлік" типтегі бастапқы инвестициялық жарналармен күрделенді. Кінәнің көп бөлігі бастапқы құрылтайшыларға тиесілі болды, олар Раскиннің басшылығы мен бағытында бекініп қалған. Колониядағы идеологиялық жіктерді тудырған бір мәселе – колония мүшелері арасындағы көп әйелдік қарым-қатынастар немесе "еркін махаббат" практикасы болды. Бұл көзқарастарға қарсы болған рускиндіктер, колонияда өсіп келе жатқан анархистік ағымдармен байланысты "еркін махаббатқа" көзқарасы барларға қатаң сын айтты. Бұл Альфред Эдвардтың "Келешек Ұлт" газетінің редакторы болған кезінде анархизмге бейімділігімен байланысты болуы мүмкін.

Грузия

Колония ақырында мүлік мәселелері бойынша үнемі соттасуға батып, ал қазір Раскиннен ығыстырылып жатқан негізгі мүшелері заң арқылы ұйымды таратуға тырысты. Каве-Миллстегі Раскин колониясының соңғы аукционы және коммуналдық мүліктің көп бөлігі қалған мүшелерге бес жыл бойы еңбек етіп жинағандарының аз бөлігін ғана қалдырды. 240 мүше газет және оның баспа құралдары бар барлық мүлкін жалға алған пойызбен 613 миль қашықтықтағы Грузияға көшіріп, онда Уэр округіндегі Герцог колониясымен бірігіп, Раскин Комонвелтін құрды. Бірақ Грузияға келген бірінші жылдан кейін отарлаушылардың саны жартысына азайды. Жаңа қоныс, ескі ағаш өңдеу фабрикасы, бұрынғы орнындай құнарлы жермен және су көздерімен қоршалмады. Раскиниттер аурулар, табыссыз кәсіптер және кедейлікке түсіп, ақырында округ шерифі қарыздарын өтеу үшін мүлікті аукционға шығарды. Раскин Комонвелті 1901 жылдың күзінде таратылды.

Флорида

Рускин Коммонгуд қоғамы 1910 жылдың 19 ақпанында Флорида штатында Рускин қаласын жоспарлап, құрды.