Кіріспе

Шотландиялық гольф алаңының сәулетшісі, гольф алаңының сәулетшісі Алистер Маккензи (30 тамыз 1870 – 6 қаңтар 1934) – төрт құрлықта гольф алаңдарын жобалаған сәулетші. Алғашында хирург мамандығын алған Маккензи Бур соғысы кезінде британдық армияда азаматтық дәрігер болып қызмет еткен, сол кезде ол алғаш рет камуфляж принциптерін таныған. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Маккензи әскери камуфляжға үлкен үлес қосты, оны гольф алаңдарын жобалаумен тығыз байланысты деп есептеді. Маккензи – тарихтың ең белгілі гольф сәулетшілерінің бірі. Ол Әлемдік гольф даңқы залының мүшесі және 50-ден астам гольф алаңын жобалаған, оның ішінде «Гольф Дайджест» журналының 2022 жылғы әлемдегі ең үздік 10 гольф алаңы тізіміне енген үш алаң: АҚШ-тағы Аугуста Ұлттық гольф клубы және Сайпресс Пойнт клубы, сондай-ақ Австралиядағы Корольдік Мельбурн гольф клубының (Батыс корты).

Алғашқы жылдар және білім

МакКензи 1870 жылдың 30 тамызында Англияның Йоркшир графтығындағы Лидс қаласына жақын Нормантон қаласында шотланд тегінен шыққан ата-анасының отбасында дүниеге келді. Оның анасы Мэри Джейн Смит Маккензидің туған-туыстары Глазго қаласында тұрған. Оның әкесі Уильям Скоби Маккензи – дәрігер, ол Шотландияның Лочинвер маңындағы таулы аймақта туып өскен. Әкесінің әкесі Александрдың құрметіне шайылғанмен, ол туғаннан бастап "Алистер" (гэль тілінде Александр) деп аталды. Жастық шағында Маккензи отбасымен бірге Лочинвер маңындағы жазғы демалысын өткізді, бұл жер 1670 жылдан 1745 жылға дейін Маккензи кланының дәстүрлі жері болған. Маккензидің шотландтық тамырларымен терең байланысы оның кейінгі өмірінің көптеген жағында айқын көрінді. Маккензи Уэйкфилдтегі Королева Елизавета атындағы грамматикалық мектебінде оқыды, содан кейін Кембридждегі Гонвилл және Каиус колледжіне түсті, онда бастапқыда медицина докторы мамандығын меңгерді. 1891 жылы Кембридж университетін А.А. (Табиғат ғылымдары бойынша бірінші бөлім, үшінші сынып) дипломмен аяқтады, ал келесі жылы анатомия бойынша екінші MB (Медицина бакалавры. Латынша: Medicinae Baccalaureus) емтиханын тапсырып өтті. Лидсте жұмыс істегеннен кейін, 1895 жылы Кембриджге оралды, онда сол жылы Лондон хирургтарының Корольдік колледжіне лицензия алу емтиханын тапсырудан бұрын үшінші MB емтиханының (бірінші бөлім) тапсырды. Соңында, 1897 жылы Кембридж университетін MB BacS (Хирургия бакалавры) және MA (Магистр) дипломдарымен аяқтады.

Гольф алаңын жобалау

Маккензи 1890 жылдардың соңына дейін Лидс қаласына жақын бірнеше гольф клубтарының мүшесі болды. Олардың ішінде 1890-1900 жылдар аралығында Илкли және 1900-1910 жылдар аралығында Лидс гольф клубы болды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Маккензи медицинаны қысып, 1919 жылы Гарри Колт және Чарльз Элисонмен бірлесіп, Лондонда Colt, MacKenzie & Alison фирмасын құрды. Төрт жыл өткен соң Маккензи жеке жолға шықты. Маккензи маскировка жасау тәжірибесінен гольф алаңын жоспарлау туралы көп нәрсе білгенін ойлады. Оның бірінші кітабында, «Гольф сәулеті» (MacKenzie 1920) деп аталатынында, осыған сілтемелер бар, мысалы, ол: «Қазіргі әскери бекіністердің маскировкасы мен гольф алаңын салу арасында ерекше ұқсастық бар» деп жазған, немесе кейін: «Сәтті гольф сәулетшісі мен маскировка жасаушы арасында көптеген ортақ қасиеттер бар. Екеуі де, суретші болмаса, суретшілік талғамға ие болуы керек және ғылымда білім алған болуы тиіс». Осы кітапта ол сондай-ақ: «Кез келген құрметті гольф алаңының сәулетшісінің басты мақсаты – табиғаттың сұлулығын [сондай-ақ қауіпті де] дәл имитациялау, өзінің жұмысын табиғаттан ажырату мүмкін болмауы керек» деп жазды. Кейіннен оның кітабы Герберт Уоррен Виндтің «Гольф классикасы» кітапханасына енгізілді. Маккензи үлкен көлемдегі жер қазу гольф алаңдарын салудың маңызды факторы болғанға дейін жұмыс істеді, ал оның жобалары бастапқы учаскенің табиғатына сезімталдықпен ерекшеленеді.

Гольф ойнауышы ретінде

Ойыншы ретінде Маккензи өмірінің көп бөлігінде өзін "жақсы путті ойнайтын, бірақ допты орташа соққылайтын" адам деп сипаттаған. Калифорнияға көшкеннен және 60 жасқа жеткеннен кейін ғана Маккензи өзі "гольфтік түсінігіне" жеткенін айтты. Бұл оның допты соғу қабілетін жақсартты, соның арқасында ол 18 лункада көбінесе 70-тен 80-ге дейін нәтиже көрсетуге мүмкіндік алды. Ол мұны бір кітабында "60 жастан кейін 70-ге дейін" деп сипаттады. Маккензи жетекші ойыншы болмаған бірінші танымал гольф алаңдарының дизайнерлерінің бірі болды.

Мұра

1920-ші жылдардың аяғында ол АҚШ-қа көшіп барды, онда өзінің ең танымал жұмыстарын жасады, бірақ ол басқа елдерде де курстарды жобалауды жалғастырды. Бүгінде ол әлемдегі ең жақсы гольф алаңдарының дизайнерi ретiнде еске алынады, соның iшiнде Century Country Club (Purchase, New York) – Маккензи осы алаң салынып жатқанда Colt & Alison компаниясымен серіктес болғандықтан. 1923 жылдың ортасынан бастап ол басқа серіктестермен бірлесіп Augusta National Golf Club (Augusta, Georgia), Cypress Point Club (Monterey Peninsula, California), Royal Melbourne Golf Club (Melbourne, Australia), Pasatiempo Golf Club (Santa Cruz, California), Crystal Downs Country Club (Frankfort, Michigan), Lahinch Golf Course (Lahinch, Ireland) және Meadow Club (Fairfax, California) гольф алаңдарын жобалады [оның гольф алаңдарының толық тізімін төмен қараңыз]. Маккензи 1934 жылдың қаңтарында Калифорния штатының Санта-Крус қаласында қайтыс болды, бұл Мастерс турнирінің (бұрынғы Аугуста ұлттық турнирі) басталуына екі ай қалғанда болды. Оның өлімінен кейін гольф және гольф алаңдарын жобалау туралы жарияланбаған қолжазбасы табылды, ол кейіннен "Сент-Эндрюс рухы" (Маккензи 1995) деген атпен жарияланды.