Dassault Falcon әуе кемелері

Кіріспе

Dassault ұшақтары

Dassault Falcon 7X – Dassault Aviation компаниясы өндірген, Dassault Falcon ұшақтарының екінші үлкен моделі. 2001 жылы Париж әуешолуында таныстырылып, алғашқы рейсі 2005 жылдың 5 мамырында жасалды және 2007 жылдың 15 маусымында пайдалануға берілді. 2016 жылдың 5 қазанында тұңғыш рет тапсырылған Falcon 8X, 7X моделінің негізінде жасалған, қозғалтқышты жақсарту, аэродинамикалық өзгерістер және отын бакінің көлемін ұлғайту арқасында ұшу қашықтығы ұзартылды. S-түтікшелі орталық қозғалтқышы бар 7X, 8X және Falcon 900 – 2024 жылға дейін өндірістегі жалғыз үш қозғалтқышты ұшақтар.

Даму

Dassault FNX 2001 жылы Париж әуе көрмесінде ұсынылды, мақсаты – Mach 0.88 жылдамдығымен 10 500 км (5700 нм) қашықтықты ұшу, бұл Falcon 900EX-тің Mach 0.84 жылдамдығымен 8300 км-ден артық. Жаңа жоғары жылдамдықты қанаты 900-ге қарағанда 5° қанаттың бұрылыс бұрышымен ұзын; фюзеляжы 20% ұзын болғанымен, кабинаның көлденең қимасы сақталған, бірақ жаңа иілген жел әйнегі орнатылған. Триджет қозғалтқыштарының жалпы итермесі 18 000 фунт (80 кН) құрайды, оны Honeywell FX5s (жаңа конструкция) немесе Pratt & Whitney Canada PW306 жетілдірілген үлгісі қамтамасыз етеді. Honeywell Primus Epic авиациялық кешеніне негізделген EASy пилот кабинасы Falcon 2000EX және 900EX үшін жасалған, ал басқару жүйесі сым арқылы жүзеге асырылады. 2004 жылы ұшуға жоспарланған, ал алғашқы жеткізілімдер 2006 жылдың ортасына белгіленген. 41 алдын ала тапсырыс бойынша, қараша айында 7X деп аталды, бірақ алғашқы ұшу 2004 жылдың соңынан 2005 жылдың басына ықпалдастырылды, сертификаттау жоспары 2006 жылдың ортасына ауыстырылды. Құрылымды жеңілдету және құн төмендету мақсатында жасалған, жақсартылған жоғары трансоникалық қанат, бұрынғы Falcon ұшақтарында қолданылған Falcon 50 суперкритикалық қанатына қарағанда көтеру/сүйреу коэффициентін 10%-ға арттырады. Кабина 900-ге қарағанда 2,4 м (8 фут) ұзын, ал кабина биіктігі 6000 фут (1800 м) төмен. Басқа да тәуекел серіктестерінің қатарында PW307A таңдалды: Honeywell авиациялық архитектура, қосымша қуат блогы, ауа басқару жүйесі үшін; Parker Hannifin электр энергиясын өндіру жүйесі және доңғалақтар тежегіштері үшін; ал TRW Aeronautical Systems гидромеханикалық қақпақтар мен ауа тежегіштері үшін. 50-ден астам нақты тапсырыспен, алғашқы ұшу 2005 жылдың 5 мамырында аяқталды, ұшақ Бордо Мериньяктан 1 сағат 36 минут бойы ұшты, 15 ай ішінде 1200 сағаттық ұшу сынақ бағдарламасын бастады: гидравликалық, отын, ауа деректері және қону шассисін шығару/кері тарту жүйелерін сынау үшін 10 000 футқа (3000 м) көтерілді, содан кейін үдету/баяулау сынақтары және негізгі автопилот және автодроссель операциялары үшін 25 000 футқа көтерілді. Екінші Falcon 7X сол жылдың маусым айында, ал үшіншісі ұзақ қашықтыққа, төзімділік сынақтарына және кабинадағы шу деңгейін растауға арналған толық интерьермен қыркүйек айында қосылуы жоспарланған. Dassault кабинадағы шу деңгейін 52 дБ, басқа Falcon ұшақтарынан 4 дБ төмен етуді мақсат етеді. Сертификаттау 2006 жылдың соңына, ал алғашқы жеткізілімдер 2007 жылдың басына ықпалдастырылды. Ұшақ алғаш рет 2005 жылы Париж әуе көрмесінде таныстырылды. Ұшақ 2007 жылдың 27 сәуірінде Федералдық авиациялық басқармадан және Еуропалық авиациялық қауіпсіздік агенттігінен (EASA) типтік сертификат алды. MSN05 деп аталған алғашқы 7X 2007 жылдың 15 маусымында пайдалануға берілді. Жүзінші ұшақ 2010 жылдың қараша айында жеткізілді. 2014 жылы Даоченг қаласында 4419,60 м биіктікте әуежай сынақтарын жүргізді.

Dassault launched the FNX at the 2001 Paris Air Show, aiming for a 10,500km (5,700nm) range at Mach 0.88, up from the Falcon 900EX's 8,300 km at Mach 0.84. Its new high speed wing is longer with 5° higher wing sweep than the 900 wing; while its fuselage is 20% longer, it keeps the same cabin cross section but with a new curved windscreen. The trijet has a combined thrust of 18,000lb (80kN) provided by Honeywell FX5s, a new design, or a Pratt & Whitney Canada PW306 growth version. Based on Honeywell Primus Epic avionics, its EASy cockpit is developed for the Falcon 2000EX and 900EX and controls are fly by wire. Scheduled to fly in 2004, first deliveries were planned for mid 2006. With 41 deposits, it was named 7X in November with first flight slipping from late 2004 to early 2005 and certification planned for mid 2006. With a simplified structure to reduce cost and weight, the optimised high transonic wing improves the lift to drag ratio by 10% over the supercritical wing of the Falcon 50 shared by previous Falcons. The cabin is 2.4m (8ft) longer than the 900 and has a lower 6,000ft (1,800m) cabin altitude. the PW307A was finally selected, among other risk sharing partners: Honeywell for avionics architecture, auxiliary power unit, air management system; with Parker Hannifin for the power generation system and wheels brakes; and TRW Aeronautical Systems for the hydromechanical flap and airbrake systems. With over 50 firm orders, it completed its first flight on 5 May 2005, flying for 1h 36min from Bordeaux Merignac, starting a 1,200h flight test programme over 15 month: it climbed to 10,000 ft (3,000 m) for hydraulic, fuel, air data and landing gear extraction/retraction systems tests, then climbed to 25,000 ft for acceleration/deceleration tests and basic autopilot and autothrottle operations. The second Falcon 7X was planned to join in June of that year, and the third with a full interior in September that year for long range, endurance tests and interior sound level validation: Dassault aims for a 52dB sound level in the cabin, 4dB lower than other Falcons. Certification slipped to late 2006 and first deliveries to early 2007. It was first presented to the public at the 2005 Paris Air Show. The aircraft has received its type certification from both the Federal Aviation Administration and European Aviation Safety Agency (EASA) on 27 April 2007. The first 7X, MSN05, entered service on 15 June 2007. The hundredth was delivered in November 2010. It conducted high altitude airport tests at 4419.60 m in Daocheng in 2014.

Бағасы

2001 жылы Falcon 7X шамамен 35 миллион долларға (өндіріске дейінгі тапсырыс бағасы) ең жақын бәсекелестерінен, оның ішінде Gulfstream G550 және Bombardier Global Express ұшақтарынан 10 миллион долларға арзан болды. Ол 2004 жылы Falcon 900EX ұшағының 33 миллион долларлық ең жоғары бағасынан 12%-ға қымбаттау болуы тиіс болған: $ миллион. 2017 жылы оның тізімдік бағасы 54 миллион доллар болды, 3-4 жылдық 7X 27,34 миллион долларға, ал 7-9 жылдық 7X 19,24 миллион долларға бағаланды. 2020 жылғы бірінші тоқсанға қатысты соңғы нарықтық деректер бойынша, қазіргі уақытта 289 ұшақтың 287-сі пайдалануда, олардың сұраныс бағасы 18 495 000 – 24 800 000 доллар аралығында. 2022 жылы оның жабдықталған бағасы 54,2 миллион долларды құрады.

Дизайн

Falcon 7X – үш қозғалтқышпен жабдықталған, төмен орналасқан, күшті қисайған қанаты бар консольді моноплан. Ол орташа биіктіктегі көлденең стабилизатормен және қысылатын үш дөңгелекті шассимен, сондай-ақ үш Pratt & Whitney PW307A турбовентиляторлы қозғалтқышпен жабдықталған: екісі фюзеляждың екі жағында, ал біреуі орталықта орналасқан, және 19 жолаушы мен 3 экипажға арналған орын бар. Falcon 7X компьютерлік дизайнды кеңінен пайдалануымен ерекшеленеді, өндіруші оны "Dassault Systemes CATIA және PLM өнімдерін қолдана отырып, толығымен виртуалды платформада жобаланған алғашқы ұшақ" деп мәлімдейді. 2010 жылдың ақпан айында Dassault Falcon және BMW Designworks компаниялары жаңа Falcon 7X интерьері бойынша жасаған бірлескен жұмысы үшін Чикаго Афинаеумы мен Еуропалық архитектура, өнер және дизайн орталығының 2009 жылғы «Жақсы дизайн» сыйлығымен марапатталды. Арнайы қозғалтқыш тіректері мен кабина оқшаулағыштарының арқасында кабина өте тыныш, 50 дБА-дан төмен деңгейде, және душпен жабдықталуы мүмкін.

Тік тұйықталу оқиғасы

EASA 2011 жылдың мамыр айында Dassault Aviation компаниясының бір ұшағы төмендеу кезінде басқарылмайтын, күрт қалыптық еңіс бұрышының өзгеруі туралы хабарламасынан кейін Falcon 7X ұшақтарының барлық флотын ұшудан тоқтатты. Ұшақ 41 градусқа дейін көтеріліп, жүктеме факторы 4,6g-ға дейін артты, 13 000 футтан 22 500 футқа дейін жоғары көтерілді, ал жылдамдық 300-ден 125 түйінге дейін төмендеді. Тергеудің алғашқы нәтижелеріне сәйкес, көлденең тұрақтандырғыштың электрондық басқару блогында өндірістік ақаулық болған, ол оқиғаның себебіне ықпал етуі мүмкін. Dassault Aviation 2011 жылдың маусым айында ұшуды қайта бастауға мүмкіндік беретін түзетулерді әзірледі. Төрт жылдық тергеуден кейін, Азаматтық авиация қауіпсіздігін зерттеу және талдау бюросы 2016 жылдың маусым айында соңғы есебін жариялады. Зерттеу нәтижесінде, Rockwell Collins компаниясы жеткізген электрондық басқару блогының тірегіндегі дәнекерлеу ақаулығы салдарынан көлденең тұрақтандырғышқа дұрыс емес жоғары көтеру командалары жіберілгені анықталды.

Тетерборо-Лондон Сити рекорды

2014 жылдың 2 мамырында Dassault компаниясы Falcon 7X ұшағымен Нью-Йорк Тетерборо әуежайынан Лондон қалалық әуежайына 5 сағат 54 минуттық ұшу барысында жаңа жылдамдық рекордын жасады.

Falcon 8X

Falcon 8X ұшақтары 2014 жылдың мамыр айында Еуропалық іскерлік авиация конвенциясы мен көрмесінде таныстырылды. Оның салоны 7X-тен 1,07 метрге ұзын. Қанат конструкциясын жетілдіру және Pratt & Whitney Canada PW300 қозғалтқыштарын жақсарту арқасында 8X бәсекелестеріне қарағанда 35%-ға дейін отынды үнемдірек пайдаланады. F-WWQA тіркеу нөмірімен тіркелген прототип алғаш рет 2015 жылдың 6 ақпанында Бордо-Мериньяк әуежайынан ұшып қозғалды. Falcon 8X 2016 жылдың 24 маусымында EASA типтік сертификатына Falcon 7X-тің қосалқы түрі ретінде, S/N 0401 және одан кейінгі модификация M1000 ретінде енгізілді. Dassault компаниясы алғашқы Falcon 8X ұшағын 2016 жылдың 5 қазанында грек бизнес-авиация операторы Amjet Executive компаниясына тапсырды. 2018 жылдың қазанында FAA және EASA Falcon 8X FalconEye EFVS жүйесін 2020 жылы табиғи көруді пайдаланбастан қонуға мүмкіндік беретін екі дисплейлі FalconEye жүйесімен мақұлдады. Үш PW307D турбовентиляторлық қозғалтқыштарының әрқайсысы қуаты артты және 1,5%-ға дейін отынды тиімдірек пайдаланады.

Falcon 8X Архангел

Falcon Archange – француз әуе және ғарыш күштері үшін әзірленіп жатқан Falcon 8X ұшағының әскерилендірілген нұсқасы. 2019 жылдың желтоқсанында ARCHANGE (Avion de Renseignement à CHArge utile de Nouvelle GEnération) стратегиялық барлау ұшақ бағдарламасы шеңберінде іске қосылған бұл ұшақ SIGINT және электрондық соғыс жүргізуге арналған. Ұшақ Thales компаниясы жасаған Универсалды электрондық соғыс мүмкіндігімен (Capacité Universelle de Guerre Électronique немесе CUGE) жабдықталады. Бұл жүйе радиоэмиссияларды және радар сигналдарын бір уақытта анықтап, талдай алады. Thales компаниясы автоматты өңдеуді жетілдіру үшін көп поляризациялы антенналармен қатар жасанды интеллект технологияларын жеткізеді. Жүйелер жинаған ақпарат тыңдау және барлау мамандарымен талданып, француз қарулы күштерінің деректер базасына жіберіледі. Бағдарламаға сонымен қатар жердегі оқу платформасы да кіреді. Қазіргі таңда екі Falcon 8X Archange ұшағы тапсырыс бойынша жасалып жатыр, тағы бір ұшақ алу жоспарлануда. Бірінші ұшақтың 2028 жылы тапсырылатыны күтілуде.

Азаматтық операторлар

2007 жылдың ортасынан 2016 жылдың наурызына дейін 260-тан астам Falcon 7X жеткізілді және бұл модель 440 000 сағаттан астам ұшқан. Еуропадағы ұшақтардың саны 117, бұл парктің 45% құрайды: Швейцарияда 18, Францияда 13, Люксембургте сегіз, Бельгияда, Данияда, Германияда және Португалияда жеті, Ресейде алты, Украинада төрт. Антверпендегі Flying Group бес ұшақты пайдаланады, Shell Oil Роттердамда төрт ұшаққа ие, ал Dassault Falcon Service Париждегі Le Bourget әуежайында төрт ұшақты, Volkswagen AG Вольфсбургте де төрт ұшақты басқарады. Парктің 20% Солтүстік Америкада орналасқан: АҚШ-та 50-ден астам, Канадада алтау және Мексикада бесеу. Азия-Тынық мұхиты аймағында Гонконгта 14, ал Қытайда 11 ұшақ бар. Лос-Анджелесте орналасқан, премиум-классқа жататын, ұзақ қашықтыққа арналған чартерлік қызметтерді ұсынатын Planet Nine Private Air LLC бес Falcon 7X ұшағын пайдаланады. Jet чартері және басқару компаниясы Clay Lacy Aviation АҚШ-тың екі жағалауында да Falcon 7X ұшақтарымен жұмыс істейді. Корпоративтік және чартерлік операторлар Falcon 8X ұшақтарын жылына 600-850 сағат, ал жеке операторлар 300-400 сағат ұшырады. Air Alsie Данияда бес Falcon 8X және алты Falcon 7X ұшағын пайдаланады, Швейцарияда бес 8X орналасқан, ал Volkswagen, Global Jet Luxembourg және ExecuJet Europe әрқайсысы екі 8X ұшағын басқарады. Басқа операторлардың біреуі ғана 8X-ке ие: Shell, Flying Group, Aviaservice Air (Ресей, Казань), NetJets Europe, TAG Aviation (Швейцария, Женева), Abelag Aviation және Египет әуе күштері. Олардың алтауы АҚШ-та орналасқан, оның ішінде Bechtel, Citrus Products, Energy Transfer Partners, Honeywell, Sony компаниялары бар. Үш ұшақ Қытайда, екеуі Сан-Паулуда, ал қалғандары Сан-Марино, Мальта және Монакода, сондай-ақ Жерорта теңізі, Таяу Шығыс және Үндістанда тіркелген.

Сипаттамалар

7X 8X Кокпит экипажы Екі турбожелгіш (×3) P&WC PW307A P&WC PW307D Тартым күші 28.48 кН (6,402 фунт-күш) 29.9 кН (6,722 фунт-күш) Қашықтығы (8 жолаушымен) Биіктік шегі 15 545 м (51 000 фут) Ең жоғары жылдамдық Круиздік жылдамдық Құлау-көтеру жолағы BFL 1740 м (5710 фут) 1829 м (6000 фут) Қону 631 м (2,070 фут) 656 м (2,150 фут) Авионика Falcon Enhanced Avionics System (EASy) Ұшу кабинесі