SOCATA: Францияның авиация тарихы (1966-2015)

Кіріспе

1966–2015 жылдары SOCATA (кейіннен EADS Socata және DAHER SOCATA) – француздық жалпы авиациялық ұшақтар өндірушісі, оның ішінде бизнес-ұшақтар, шағын жеке немесе оқу ұшақтары, сондай-ақ Airbus, Dassault, Embraer, Eurocopter және Lockheed Martin сияқты өзге өндірушілер үшін ұшақ құрылымдарын өндірген. Компанияның бас кеңсесі және өндірістік қуатының басым бөлігі Францияның Тарб қаласында орналасқан. 1966 жылы француздық ұшақ өндірушісі Morane Saulnier, Sud Aviation компаниясы сатып алғаннан кейін, SOCATA (бұл Société de Construction d'Avions de Tourisme et d'Affaires, француз тілінде «Туризм және бизнес үшін ұшақтар құрылысы компаниясы» деген аббревиатура) деп атауын өзгертті. 2000 жылы SOCATA көпұлттық аэроғарыш конгломераты EADS-тің толық иелігіндегі еншілес компанияға айналды; жақын арада бизнес EADS SOCATA деп қайта брендтелді. 2008 жылғы 3 қарашада EADS және француздық технологиялық компания DAHER, DAHER-дің EADS SOCATA компаниясының 70% үлесін сатып алу бойынша түпкілікті келісімге келгенін жариялады. 2014 жылғы маусымда DAHER, Airbus Group (бұрынғы EADS) компаниясынан EADS SOCATA-ның қалған 30% үлесін сатып алғанын хабарлады. 2015 жылғы наурызда SOCATA атауы қолданыстан шықты, компанияның атауы осы кезде бөлімді бас компаниясымен үйлестіру мақсатында қайта брендтеу аясында жай ғана Daher деп өзгертілді.

Тарих

SOCATA тарихы 1911 жылы француз ұшақ құрастырушысы Morane Saulnier-дің құрылуымен байланысты. 1966 жылы Morane Saulnier компаниясы SOCATA деп аталды (бұл Societe de Construction d'Avions de Tourisme et d'Affaires, яғни "Туризм және бизнес үшін ұшақтар құрастыру компаниясы" деген сөздердің аббревиатурасы), мемлекеттік Sud Aviation компаниясы оны сатып алғаннан кейін. Осы кезеңде SOCATA жалпы авиацияға бағытталды, 20 ғасырдың екінші жартысында мыңдаған жеңіл ұшақтарды өндірді. Компанияның ең танымал өнімдерінің бірі – Rallye отбасы ұшақтары. 1979 жылы SOCATA өндіріс бағдарламаларының көп бөлігін қайта ұйымдастыруға және қайта брендтеуге шешім қабылдады, нәтижесінде Rallye сериясының түрлі модельдері жаңа, "француздық" атаулар алды. 1980 жылдары Rallye ұшақтарының орнын біртіндеп Socata TB сериясы басты. 1984 жылдың желтоқсанында соңғы Rallye, қаруланған R235 Guerrier моделі, шамамен 3300 ұшақтан кейін тапсырылды. Алайда SOCATA-ның Францияда өндірісті тоқтату шешімі барлық өндірістік қызметтің аяқталуына әкелмеді. 1970 жылдары SOCATA Rallye 100ST моделін өндіруге лицензияны Польшаның мемлекеттік авиациялық компаниясы PZL-ге сатты, нәтижесінде Варшавадағы зауытында PZL Koliber (Құбыжық) атымен ұшақтар өздігінен құрастырыла бастады. 1978 жылдың 18 сәуірінде PZL құрастырған алғашқы ұшақ тұңғыш рет ұшты, ал келесі жылы Koliber-дің көптеп өндірісі басталды. 1970 жылдардың ортасында SOCATA TB отбасы ұшақтарының құрылысын бастады; осы жаңа өнім желісінің басты мақсаты – компанияның қазіргі және өте табысты Rallye сериясын толығымен алмастыру еді. Жоспарланғандай, 1979 жыл бойы Rallye отбасының өндірісі төмендеді, ал жаңа отбасының өндірісі қарқынды дамыды, алғашқы модельдері TB 9 Tampico және TB 10 Tobago деп аталды. 1980 жылдың 18 желтоқсанында ұшақтың жетілдірілген TB20 моделі француз авиациялық органдарынан типтік сертификат алды. 1981 жылдың наурыз айында TB20 сериясының алғашқы партиясы Германиядағы клиентке жеткізілді. Кейіннен TB сериясының түрлі жетілдірілген модельдері жасалды. Осыған байланысты Mooney және SOCATA арасында 301 моделінің турбовинтті нұсқасын өндіру мәселесі бойынша келіссөздер басталды. TBM 700 үшін екі жеке өндіріс желісі жоспарланды: біреуі Америка нарығын қамтамасыз ету үшін Техас штатының Керрвилл қаласындағы Mooney зауытында, екіншісі SOCATA-ның Тарбес қаласындағы зауытында, ол әлемнің қалған бөлігіндегі клиенттерге ұшақтарды шығаруға дайындалды. 2008 жылдың 3 қарашасында EADS және DAHER компаниялары DAHER компаниясының EADS SOCATA компаниясының 70% үлесін сатып алу туралы келісімге келгенін хабарлады. 2009 жылдың 7 қаңтарында DAHER компаниясы SOCATA компаниясының 70% көпшілік үлесін сатып алғанын растады. 2009 жылдың соңында EADS SOCATA компаниясының SOCATA-ның бұрынғы компаниясы әзірлеген Morane Saulnier MS.760 Paris ұшағының типтік сертификатын, құрал-жабдықтарын, компоненттерін, инженерлік жоспарларын және сызбаларын сату туралы жеке компания JetSet International Ltd. компаниясымен келісім жасағаны хабарланды. Компания Франция және Аргентина үкіметтерінен 30-дан астам ескі MS760 ұшағын сатып алған; JetSet International Ltd. компаниясы осы қолданыстағы ұшақтарды жаңартып, қазіргі буынның реактивті қозғалтқыштары мен авионикасын орнатып, оларды операторларға шамамен 550 000 долларға сатуды жоспарлаған. 2014 жылдың маусым айында Daher компаниясы Airbus Group (бұрынғы EADS) компаниясынан EADS SOCATA компаниясының қалған 30% үлесін сатып алып, оны компанияның толыққанды еншілес компаниясына айналдырды. 2015 жылдың наурызында SOCATA атауын пайдалану ресми түрде тоқтатылды, бөлім жаңа бас компаниямен тығыз байланыста болу үшін Daher деп қайта аталды.

The history of SOCATA can be traced back to the founding of the French aircraft manufacturer Morane Saulnier in 1911. During 1966, Morane Saulnier changed its name to SOCATA (which is an abbreviation for Societe de Construction d'Avions de Tourisme et d'Affaires, French for "Company for the construction of aircraft for tourism and business") following the company's acquisition by the state owned aerospace interest Sud Aviation. During this period of ownership, SOCATA focused its activities on general aviation, manufacturing thousands of light aircraft throughout the latter half of the 20th century. One of the company's more popular products was the Rallye family of general aircraft. During 1979, SOCATA decided to reorganise and rebrand much of its production programmes, one of the results of which being the renaming of the various models of Rallye series, each one receiving an individual, "more Gallic" name. During the 1980s, the Rallye was gradually superseded and phased out of production in France by the newer Socata TB series. During December 1984, the final Rallye of approximately 3,300 aircraft, an armed R235 Guerrier model, was delivered. However, SOCATA's decision to terminate production in France was not the end of all manufacturing activity. During the 1970s, SOCATA had sold a license for the production of the Rallye 100ST model to the Polish State aviation company PZL, which led to the aircraft being independently constructed in its facilities in Warsaw as the PZL Koliber (Humming Bird). On 18 April 1978, the first PZL built aircraft performed its maiden flight and, during the following year, quantity production of the Koliber commenced. During the mid 1970s, SOCATA commenced work on what would become the TB family of general aircraft; a key ambition of this new product line was to entirely replace the firm's existing and highly successful Rallye series. As intended, throughout 1979, production of the Rallye family was drawn down as production of the new family ramped up; the initial entry models of which were designated as the TB 9 Tampico and the TB 10 Tobago. On 18 December 1980, an improved model of the aircraft, designated as the TB20, was awarded its type certification by the French aviation authorities. During March 1981, the first delivery of a production TB20 was completed to a German customer. Various improved models of the TB series were subsequently developed. Accordingly, talks commenced between Mooney and SOCATA on the subject of producing a turboprop powered derivative of the 301. A pair of separate production lines for the TBM 700 were planned, one located at Mooney's facility in Kerrville, Texas, which was intended to cater to the American market, and the other based at SOCATA's factory in Tarbes, which was set to produce aircraft for customers throughout the rest of the world. On 3 November 2008, EADS and DAHER announced that they had reached a final agreement for DAHER to acquire a 70% stake in EADS SOCATA. On 7 January 2009, DAHER confirmed its acquisition of a majority 70% stake in SOCATA. During late 2009, it was announced that EADS SOCATA had finalised an agreement with a private company, JetSet International Ltd, for the sale of the type certificate, tooling, components, engineering plans and drawings for the Morane Saulnier MS.760 Paris, a jet powered business jet developed by SOCATA's predecessor. The firm had separately purchased in excess of 30 retired MS760s from the French and Argentinian governments; JetSet International Ltd reportedly had ambitions to refurbish these existing airframes and to install current generation jet engines and avionics for the purpose of selling them on to operators for approximately $550,000. In June 2014, Daher announced that it had acquired the remaining 30% of EADS SOCATA from Airbus Group (formerly EADS), making it a wholly owned subsidiary of the company. During March 2015, use of the SOCATA name was formally discontinued, the division having been rebranded as just Daher to more closely align itself with its new parent company.