Кіріспе

Ирландияның лорд-депутаты (1628–1674)

Генри Кромвель (20 қаңтар 1628 – 23 наурыз 1674) – Оливер Кромвель мен Элизабет Буркьердің төртінші ұлы және Ирландиядағы парламенттік үкіметтегі маңызды тұлға.

Ерте өмір

Генри Кромвелл 1628 жылдың 20 қаңтарында Хантингдон қаласында дүниеге келді. Ол Фелстед мектебінде және Кембридж университетінің Эммануэль колледжінде білім алған.

Әскери мансап

Генри Кромвель Бірінші азамат соғысының соңына қарай Жаңа үлгідегі армияға қосылды және 1647 жылы Харрисон полкінің капитаны немесе Фэрфакстың жеке күзетінің командирі болды. Хит пен Вуд оны жеке күзет командирі деп санайды. 1648 жылдың жазында Генри Кромвель Англияның солтүстігінде әкесімен бірге қызмет еткен сияқты. 1650 жылдың ақпан айында Кромвель полковник шеніне жетті және күшейте отырып, әкесімен бірге Ирландияға баруға аттанды. Ол Лорд Брогиллмен бірлесіп 1650 жылдың сәуір айында Лимерик маңында Лорд Инчикинді жеңіске жеткізді. 1653 жылы Кромвель Ирландиядан Barebones Парламентіне сайланған өкілдердің бірі болды.

Саяси мансап

1654 жылдың 22 ақпанында Генри Кромвелл Грей Иннге тіркелді (бұл тек құрметті тіркеу болды). Парламент таратылып, протекторат орнатылғаннан кейін, әкесі оны Ирландияға, жаңа үкіметке қатысты ирланд офицерлерінің пікірін білу және анабаптистердің ықпалына тойтарыс беру үшін барлау миссиясына жіберді. Ол армияның көпшілігінің, анабаптистерден басқа, соңғы өзгеріске қанағаттанғанын, ал Лудлоудың уытты наразылығы мен айыптауларына наразы екенін, оны Джон Десбороға генерал-лейтенант қызметінен ауыстыруды ұсынғанын хабарлады. Чарльз Флитвуд, протектораттың адал қолдаушысы болғанымен, анабаптист партиясымен тым жақын байланыста болғандықтан, Ирландияда қауіпсіз қызмет етуіне кеңес берді және біраз уақыттан соң Англияға қайта шақыруды, ал Десбороны оның орынбасары ретінде тағайындауды ұсынды. Ирландиядан кетер алдында ол Лудлоумен протектораттың заңдылығы туралы пікір алмасты, ол кейін өз естеліктерінде кеңінен сипаттады. 1654 жылдың тамызында жаңа ирланд кеңесі құрылды, ал мемлекеттік кеңес Кромвеллді ирланд әскерінің бас қолбасшысы және жаңа кеңестің мүшесі етіп тағайындауға дауыс берді. Бұл тағайындау Лорд Брогилл мен басқа ирланд джентльмендерінің өтініші бойынша жасалған сияқты. Осы қысымға қарамастан, Кромвелл Ирландия кеңесінің мүшесі тек 1654 жылдың 25 желтоқсанында болды, ал оның Ирландиядағы күштердің генерал-майоры ретіндегі тағайындалу күні 1654 жылдың 24 тамызы болған. Бұл кешігудің себебі, мүмкін, Кромвельдің ұлдарын жоғары лауазымдарға тағайындауға құлшынбауы (Карлайл, Кромвель, Letter cxcix қараңыз). Протектордың ниеті қандай болғанына қарамастан, Джон Тёрло мен Генри Кромвельдің хаттарында осы құлшынбаушылықтың рас екенін көрсететін бірнеше сілтемелер бар, Флитвуд Генри Кромвельдің Ирландияға келгеннен кейін көп ұзамай Англияға қайтарылды. Ол 1655 жылдың шілдесінде Ирландияға келді, ал Флитвуд қыркүйек айында кетті. Соңғысы лейтенант титулын сақтап қалды, сондықтан Кромвель оның орынбасары болды – Десбороға берілген қызмет. Ирландия үкіметіндегі өзгерістің мақсаты офицерлер тобының билігін тұрақты азаматтық үкіметпен алмастыру және анабаптистердің ықпалын тоқтату болды, олар бұрын үкіметтің бағытын монополиялаған. Кромвельдің ирландтарға қатысты саясаты алдыңғы билеушінің саясатынан көп ерекшеленбеді. Оның алғашқы хаттарында ол Жамайканы жас әйелдер мен ұлдармен қоныстандыруға белсенді түрде атсалысқанын көрсетеді. Ол Тёрлоға он екі-он төрт жастағы мың бес жүз немесе екі мың жас жігітті экспорттауды ұсынды. Ол трансплантацияның қатаңдығын жеңілдетуге тырысқан жоқ, оны әділетсіз немесе саяси тұрғысынан дұрыс емес деп санамады. Бірақ оның діни көзқарастары көбірек либералды болды, ол 1657 жылы ирланд католиктеріне тағылған антқа қарсылық білдірді. Кромвельдің басқаруын Флитвудтың басқаруынан ерекшелендірген нәрсе – Ирландиядағы ағылшын колониясына қатысты оның қабылдаған саясаты. Ол әскерилердің мүддесі үшін және олардың көзқарастарына сәйкес үкімет жүргізбей, ежелгі қоныстанушылардың, Ирландияның ежелгі протестант тұрғындарының мүдделерін ескерді және олардың сенімі мен құрметіне ие болды. Протекторға Винсент Гукиннің жазған хатында, Кромвельдің отставкаға кетуі немесе орнынан түсуі мүмкін болған кезде, бұл партия оның билігін қалай қабылдағаны көрсетілген. Пресвитериандар мен тәуелсіздердің озық секталары, бұрын анабаптистердің басымдығымен қысымға ұшыраған, оның үкіметіне осындай қанағаттандылық білдірді. 1656 жылдың қаңтар айында Кромвель анабаптист көшбасшыларымен кездесті, онда ол оларға қатысты ниеттерін ашық айтты. "Мен оларға рухани және азаматтық мәселелерде басқалармен тең бостандық күтуге болатынын айттым; және мен оларды ешкімнің күшінен қорғаймын; сондай-ақ, оларды басқаларға ұқсас әрекет етуден сақтаймын. Олар менен бостандық пен қолдау күтуі мүмкін, бірақ мені басқаруға немесе менен бірге басқаруға рұқсат бермеймін". Ол осы қағиданы көптеген сынақтарға қарамастан сақтады. Оның қарсыластары Англияда күшті болды және үнемі қорғаушының құлағына шешінетін болды, бірақ Оливер, мақтауға құмар емес, және ұлына күткендей толық қолдау көрсетпесе де, оның осы мәселедегі мінез-құлқын мақұлдады. Сонымен қатар ол оны "тымырлы қызғанышқа" қарсы тұруға және оған қарсы айтысқандарға "қатаң болуға" шақырды. С. Х. Ферт "Ұлттық биография сөздігінде" Генридің ең үлкен кемшілігі оның тым сезімтал және ызалы болғаны екенін айтады. Оның хаттары ұзақ шағымдар тізімі, ол үнемі қызметінен кету туралы айтады. Оның алғашқы қиындықтарының бірі – Лудлоу полкінің бүлікшілдік жағдайы, ол мүмкіндігінше таратып жіберді. Содан кейін, Кромвельдің білместен, оның жақтастары Флитвудтың орнына тағайындалуы үшін петициялар жинады, бұл Хьюсон мен басқа анабаптистерге ескі қолбасшыларының атынан наразылық білдіруге мүмкіндік берді, олар орынбасардың жақтастарын құдайға адал адамдардың жауы деп көрсетті. 1656 жылдың қараша айында екі генерал мен бірнеше полковник Кромвельдің саясатына наразылық білдіріп, бірден қызметтен кетті. Кромвель анабаптистердің қарсылығы ақыры жеңілді деп қуанғанда, ол Стилдің интригалары мен отставкасынан туындаған жаңа қиындықтарға тап болды, ол ирланд канцлері болған. Протектораттың "Петиция және кеңес" арқылы екінші рет құрылғаннан кейін, Кромвель 1657 жылдың 16 қарашасымен күшті комиссиямен лорд-лейтенант болып тағайындалды. Оның жаңа шені оған көбірек бедел мен жауапкершілік берді, бірақ оның билігін арттырмады немесе қиындықтарын тоқтатпады. Оның тағайындалуымен бірге жаңа ирланд кеңесі құрылды, "оның көп бөлігі", Генри өзінің бауыры Ричардқа жазғандай, "мен қалаған нәрсеге қарсы пікір білдіретін адамдардан тұрды және себепсіз мені күту үшін кеңеседі". Оның танымалдылығы 1657 жылдың 8 маусымында парламенттің оған жылына 1500 фунт стерлинг сомасында жер бергенімен көрсетілді, ол Ирландияның кедейлігі мен Англияның қарызына байланысты бас тартты. Кромвель тағайындалған кезде ирланд әскерінің жалақысы сегіз айға тоқталды, ал ирланд үкіметінің міндеттемелерін өтеу үшін Англия казнасынан 180 000 фунт стерлинг қарыз болды. Осы ақшаны алудың қиындығы, сондай-ақ қарсы кеңесшілердің тағайындалуы, ол Протектор кеңесіндегі қарсыластарына жатқызды. "Мені осы қызметке келтіруге қарсы болғандар, ақшаны ұстап тұру арқылы ойнауға мүмкіндік алады, өйткені осы үлкен кемшіліктермен осы орында қалуым мүмкін емес". Ол сонымен қатар ирланд әскерінің көп бөлігін таратуға міндеттелді, бірақ таратуды басқаруға қатысуға рұқсат етілмеді. Кромвель оларды төлеу үшін Ирландияда ақша табудың жолдарын табуға тырысты, бірақ елдің тым кедей екенін және салықтар Англиядағыдан әлдеқайда ауыр екенін анықтады. Ол ең үлкен үнемділікпен қолданса, 196 000 фунт стерлинг қазіргі уақытта жеткілікті болар еді, бірақ ол 30 000 фунт стерлингке уәде алды. Ферттің пікірінше, осындай қолайсыз жағдайларда тыныштық пен сырттай қанағаттылықты сақтау Кромвельдің басшылық қабілетінің едәуір дәлелі. "Адамдардың екіжүзділігі терең болуы мүмкін", - деді ол 1658 жылдың сәуір айында, "бірақ кез келген бейтарап бақылаушы Ирландия халқының біртұтастығы мен құрметінен Протектордың мүддесінің бұл жерде жеңіске жеткенін анық көреді". Т...

Кейінгі өмірі

Кромвель өмірінің қалған бөлігін жасырын күйінде өткізді. Реставрация салдарынан ол Англиядағы жылына 2000 фунт стерлингке бағаланған жерлерін жоғалтты, бұл, мүмкін, оның әкесіне берілген тәркіленген мүліктерінің үлесі болған. Ирландиядағы қызметі үшін алған жалақысымен ол жылына алты жүзден жеті жүзге дейін кіріс әкелетін мүлік сатып алды және оны сақтап қалды. Кромвель осы мәселе бойынша Карл II-ге жолдаған өтінішінде, оның әрекеттеріне патшаға қарсы ешқандай қастандық емес, әкесі алдындағы табиғи міндеті себеп болғанын мәлімдеді. Ол Ирландиядағы үкіметіндегі жетістіктерін және билікте болған кезінде роялистерге көрсеткен жақсылығын баяндады. Кларендон, Ормонд және тағы да көптеген роялистер оның ісіне қолдау көрсетті. Осыған байланысты, Кромвельдің Мит және Коннахттағы жерлері, Елді мекендеу туралы заңның арнайы ережесімен оның сенімділеріне бекітілді; бірақ оның отбасы оларды келесі буында жоғалтқан сияқты. Олардың кейбірін Генри Кромвельдің қарызымен сатып алынған жердің бұрынғы иелері, Кланрикард әулеті заңсыз түрде иеліктен шығарған деседі. Өмірінің соңғы жылдары Кромвель 1661 жылы сатып алған Кембриджширдегі Викендегі Спинни аббаттығында тұрды. Король Карл II Кромвельдің бейбітшілігіне қанағаттанған сияқты, өйткені ол бірнеше рет айыптаушылар тарапынан қараланса да, осы себепті мазаланбады. Нобл Карл II мен Кромвельдің қарым-қатынасына қатысты күмәнді дереккөздерге негіделген бірнеше әңгімелерді жинады. Ол 1674 жылдың 23 наурызында (ескі стиль бойынша) қырық алты жасында қайтыс болды және Кембриджширдегі Викен шіркеуіне жерленді.

Отбасы

1653 жылғы 10 мамырда Кромвель сэр Фрэнсис Расселдің қызы Елизаветаға үйленді (7 сәуір 1687 жылы қайтыс болды). Олардың бес ұлы мен екі қызы болды, олардың ұрпақтарының тарихын Нобл мен Уэйлен егжей-тегжейлі зерттеген. Оның екінші ұлы Генри Кромвель 1686 жылы Монмут көтерілісіне қатысқандары үшін атқыланған екі Хьюлингтің қарындасы Ханна Хьюлингке үйленді және 1711 жылы Филдинг полкінің майоры дәрежесінде қайтыс болды.