Кіріспе

Аугуст Эдвард Хоу Лавтың есімімен аталған Лав толқындары эластодинамикада көлденең поляризацияланған беттік толқындар болып табылады. Лав толқыны – бір жағынан серпімді жарты кеңістікке біріктірілген, екінші жағынан вакууммен шектесетін серпімді қабатпен таралатын көптеген серпімдік қима толқындарының (S толқындары) араласуының нәтижесі. Сейсмологияда Лав толқындары (сондай-ақ Q толқындары деп те аталады) – жер сілкінісі кезінде Жердің көлденең ығысуына себеп болатын жер бетіндегі сейсмикалық толқындар. Август Эдвард Хоу Лав 1911 жылы Лав толқындарының математикалық болжамын жасаған. Олар сейсмикалық толқындардың басқа түрлерінен, мысалы P толқындары мен S толқындарынан (дене толқындары), немесе Рейли толқындарынан (басқа бір беттік толқын түрі) ерекшеленетін жеке класс құрайды. Лав толқындары P немесе S толқындарынан төмен жылдамдықпен, бірақ Рейли толқындарынан жылдам таралады. Бұл толқындар жоғары жылдамдықты қабаттардың / қосалқы қабаттардың үстінде төмен жылдамдықты қабат болған кезде ғана байқалады.

Сипаттама

Лав толқынының бөлшектер қозғалысы таралу бағытына перпендикуляр түзу құрайды (яғни бұл көлденең толқындар). Материалға тереңдей түскенде қозғалыс "түйінге" дейін азаяды, содан кейін тереңдеген қабаттардағы бөлшектерді қарастырғанда кезекпен артып, азаяды. Амплитуда, немесе бөлшектердің максималды қозғалысы, көбінесе тереңдікпен бірге тез төмендейді. Лав толқындары Жер бетімен таралатындықтан, толқындардың күші (немесе амплитудасы) жер сілкінісінің тереңдігімен бірге экспоненциалды түрде азаяды. Дегенмен, олардың бетке жақын қалуын ескерсек, олардың амплитудасы тек қана азаяды, мұнда – толқынның жер сілкінісі ошағынан өткен қашықтығын көрсетеді. Сондықтан, жер бетіндегі толқындар үш өлшемді дене толқындарына қарағанда қашықтықпен өте баяу ыдырайды. Күшті жер сілкінісі Лав толқындарын тудыруы мүмкін, олар Жерді бірнеше рет айналып, содан кейін тарап кетеді. Олардың ыдырауы соншалықта баяу болғандықтан, Лав толқындары жер сілкінісі ошағынан немесе эпицентрінен тыс аймақтарда ең көп зиян келтіреді. Жер сілкінісі кезінде адамдар тікелей сезінетін сезім осы толқындардың әсерінен туындайды. Бұрын мысықтар мен иттер сияқты жануарлар жер сілкінісін болжап біле алады деп есептелген. Бірақ, олар адамдарға қарағанда жердің діріліне сезімтал және Лав толқындарынан бұрын пайда болатын, P және S толқындары сияқты дене толқындарын анықтай алады.