Кіріспе

Нидовирустар – омыртқалылар мен омыртқасыздарды жұқтыратын, қабықшасы бар, оң жіпті РНК вирустарының тәртібі. Ие организмдерге сүтқоректілер, құстар, бауырымен жорғалаушылар, қосмекенділер, балықтар, буынтық аяқтылар, моллюскалар және гельминттер жатады. Бұл тәртіпке Coronaviridae, Arteriviridae, Roniviridae, Tobaniviridae және Mesoniviridae тұқымдастары кіреді. Тәртіпке жататын вирустарда вирустық қабықша және оң сезімді, капкаланған және полиаденилденген бір жіпті РНК геномы болады. Нидовирустар латын тіліндегі "nidus", яғни "ұя" деген сөзден аталған, себебі осы тәртіптегі барлық вирустар инфекция кезінде 3' котерминалдық, біріне енген субгеномдық мРНК жиынтығын жасайды.

Құрылымы

Нидовирустар вирустық қабықшамен және оң сезімді, капкасы бар және полиаденилденген бір тізгілі РНК геномымен жабдықталған. Нидовирустар отряды геном мөлшеріне байланысты екі кладқа бөлінеді: үлкен геномдары бар (26,3–31,7 килобаза) – оларға Коронавирустар және Ронивирустар (ірі нидовирустар) кіреді, және кіші геномдары бар (кіші нидовирустар) клад – оның ішінде алыс туысқан Артеривирустар (12,7–15,7 кб) бар. Ірі нидовирустар 2' O метилтрансфераза және 3'–5' экзорибонуклеаза (ExoN) кодтайды – соңғысы РНК вирусы үшін өте сирек кездеседі. Олар сондай-ақ 1-ші супертоп геликаза, уридилатқа тән эндонуклеаза (нидовирустарға тән фермент) және бірнеше протеазаларды кодтайды. Нидовирустар тобында вирустардың ең үлкен РНК геномдары кездеседі. Топтың мүшесі – планарлық секреторлық жасуша нидовирусы (PSCNV) – 41,1 кб көлеміндегі ең үлкен белгілі сегменттелмеген РНК геномына ие. Оның иесі – планарлық жалпақ құрт.