Кіріспе

Артур Джеффри Демпстер (14 тамыз 1886 – 11 наурыз 1950) – канадалық-американдық физик, ең белгілісі массалық спектрометрия саласындағы еңбектерімен және 1935 жылы 235U уран изотопын ашқандығымен танымал.

Ерте өмір және білім

Демпстер Канаданың Онтарио провинциясының Торонто қаласында дүниеге келген. Ол 1909 және 1910 жылдары Торонто университетінде бакалавр және магистр дәрежелерін алды. Оқу үшін Германияға сапар шекті, содан кейін Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда АҚШ-қа кетіп, Чикаго университетінде физика ғылымдарының докторы (Ph.D.) дәрежесін алды.

Академиялық мансап

Демпстер 1916 жылы Чикаго университетінің физика факультетіне қосылды және 1950 жылы қайтыс болғанға дейін сол жерде қалды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол әлемдегі алғашқы ядролық қаруды жасау мақсатындағы құпия Манхэттен жобасында жұмыс істеді. Демпстер 1932 жылы Америка философиялық қоғамына, ал 1937 жылы АҚШ Ұлттық ғылым академиясына сайланды. 1943 жылдан 1946 жылға дейін Демпстер Чикаго университетінің Металлургиялық зертханасының, немесе "Met Lab" -тың бас физигі болды. Бұл зертхана Манхэттен жобасымен тығыз байланысты болды және атом бомбаларын жасау үшін қажетті материалдарды зерттеу үшін құрылған. 1946 жылы ол Аргонн ұлттық зертханасында бөлім директоры лауазымына тағайындалды. Демпстер 1950 жылдың 11 наурызында Флорида штатының Стюарт қаласында 63 жасында қайтыс болды.

Зерттеу

1918 жылы Демпстер алғашқы заманауи массалық спектрометрді жасады, бұл ғылыми құрал физиктерге үлгідегі элементтердің массасы арқылы қосылыстарды анықтауға және элементтердің изотоптық құрамын анықтауға мүмкіндік берді. Демпстердің массалық спектрометрі бұрынғы нұсқаларға қарағанда 100 еседен астам дәлдікке ие болды және қазірге дейін қолданылып келе жатқан массалық спектрометрлердің негізгі теориясы мен конструкциясын қалыптастырды. Демпстердің ғылыми карьерасының бағыты массалық спектрометр мен оның қолданылу салаларына арналған, нәтижесінде 1935 жылы 235U уран изотопын ашты. Бұл изотоптың жылдам таралатын тізбекті ядролық реакцияны тудыру қабілеті атом бомбасын және ядролық энергияны дамытуға жағдай жасады. Демпстер оң сәулелер саласындағы сарапшы ретінде де танымал болды.