Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Анна Франкты жасыруға көмектескен голландиялық хатшы (1919–1983)
Dutch secretary who helped hide Anne Frank (1919–1983)
Элизабет "Беп" Воскуйль (; 5 шілде 1919 – 6 мамыр 1983) – Амстердам тұрғыны, Голландияның оккупациясы кезінде Анна Франк пен оның отбасын нацистік қудалаудан жасыруға көмектескен. "Жас қыздың күнделігі" деп аталған "Het Achterhuis" кітабының алғашқы нұсқаларында оған "Элли Воссен" деген псевдоним берілген.
Elisabeth "Bep" Voskuijl (; 5 July 1919 – 6 May 1983) was a resident of Amsterdam who helped conceal Anne Frank and her family from Nazi persecution during the occupation of the Netherlands. In the early versions of Het Achterhuis, known in English as The Diary of a Young Girl, she was given the pseudonym "Elli Vossen".
Ерте өмір
Беп Амстердамда дүниеге келген. Ол Йоханнес Воскуйль мен Кристина Соденкамптың сегіз баласының бірі еді. Жасөспірім кезінде Беп үлкен Воскуйль отбасын асырау үшін бөлме қызметкері, официант және дүкенші болып жұмыс істеді. 1937 жылы Беп хатшылық мамандығын үйренгісі келетін қыздар мен әйелдерге арналған кешкі Schoevers институтына оқуға түсті. Беп неміс тілі, стенография және бухгалтерлік есеп курстарында өте жақсы нәтижелер көрсетті. Одан кейін ол Отто Франкпен өзінің Opekta компаниясына хатшы болып жұмысқа қабылданды, компания 263 Prinsengracht мекенжайында орналасқан, ол Франк отбасының жасырынған жеріне айналды. Ол жұмыс істей бастағанда он сегіз жаста болды және кеңседегі ең жас қызметкер еді. Кейін, денсаулығы нашарлап, жұмыссыз қалған әкесі Opekta қоймасының бастығы болды. Оның әріптесі, сондай-ақ "көмекші" және досы Мип Гис соғыстан кейін еске алды: «Мырза Франкқа ол ұнады, маған да ұнады. Бірден Беп екеуміз жақсы команда құрып, дос болып кеттік», – деді. Беп Отто Франктің әйелі Эдит Холландермен және олардың қыздары Марго мен Аннамен жақын болды. Ол сонымен қатар Мип Гиспен достық қарым-қатынас орнатты және Виктор Куглер мен Йоханнес Клейманмен танысты, бәрі де Opekta қызметкерлері болатын, кейіннен олар құпия қосымшадағы адамдарды қорғаушыларға айналды.
Bep was born in Amsterdam. She was one of the eight children of Johannes Voskuijl and Christina Sodenkamp. When still a teenager, Bep worked as a chambermaid, waitress and shop assistant in order to earn money to support the large Voskuijl family. In 1937, Bep enrolled in the Instituut Schoevers, the evening school for girls and women who wanted to learn secretarial work. Bep excelled at her courses in German, stenography and accounting. Soon after, she was hired by Otto Frank as a secretary for his company, Opekta, based at 263 Prinsengracht, the address which would become the Frank family's hiding place. She was eighteen when she started working and was the youngest employee in the office. Later, her unemployed father, who had health problems, became the Opekta warehouse supervisor. Her colleague, fellow "helper" and friend, Miep Gies recalled after the war: ‘Mr Frank liked her, and so did I. Right away Bep and I were a good team and became friendly,'. Bep became close with Otto Frank's wife Edith Holländer and their daughters Margot and Anne. She also made friends with Miep Gies and got acquainted with Victor Kugler and Johannes Kleiman, all employees at Opekta who would later become protectors of the people in the Secret Annex.
Құпия қосымшадағы көмекші
1942 жылдың 5 шілдесінде Бейп өзінің 23 жасын тойлады. Келесі күні жұмысқа барғанда, Фрэнктер отбасы құпия қосымшаға көшіп кірген еді. Келесі екі жыл бойы оның өмірі негізінен жасырынып отырған адамдарға күтім жасаумен өтті. Бейп сүт пен нанмен айналысты, ал Бейптің әпкесі жасырынып отырғандарға шалбар мен көйлек сияқты киім тікті. Ол сондай-ақ жасырынып отырғандар үшін стенография және латын тілі сияқты алыс білім беру курстарын да тапсырыс берді. Бейп әкесінің қолдауына ие болғанына қуанды, ол көп ұзамай құпия қосымша туралы хабардар болды. Йоханнес Воскуйль қоймадағы жағдайды қадағалады, себебі басқа қызметкерлерге құпияны ашпады. Йоханнес сондай-ақ таңертең жасырынып отырған жерден шыққан қоқыстың ешкімге көрінбей жоғалып кетуін қамтамасыз етті. Сонымен қатар, 1942 жылдың тамызында Воскуйль құпия қосымшаның кіреберісін жасыратын әйгілі кітап сөресін жасады. Воскуйль мен оның қызы қауіпсіздік үшін Воскуйль отбасының қалған бөлігінен жасырып, Аннекс туралы көп талқылады. Бейп те өз никелі Бертус Халсманды жиырма бес ай бойы хабарсыз қалдыруға тырысты.
On Sunday 5 July 1942, Bep celebrated her 23rd birthday. The next day, when she went to work, the Frank family had already moved into the Secret Annex. For the next two years, her life was governed almost completely by her care for the people in hiding. Bep was responsible for milk and bread, and Bep's sister sewed garments such as pants and blouses for the people in hiding. She also ordered correspondence courses for those in hiding, such as shorthand and Latin. Bep was lucky to have the support of her father, who was soon informed of the Secret Annex. Johannes Voskuijl kept an eye on the situation in the warehouse, as the other employees were not let in on the secret. Johannes would also make sure that the waste from the hiding place disappeared unnoticed in the morning. Furthermore, in August 1942, Voskuijl built the famous bookcase that concealed the entrance to the Secret Annex. Voskuijl and his daughter discussed the Annex a lot with each other, as they kept silent to the rest of the Voskuijl family for safety reasons. Bep also managed to keep her fiancé Bertus Hulsman ignorant for twenty five months.
Анна Франкпен достық
Беп Аннмен жақсы қарым-қатынаста болды және бұл сезім өзара болды. Өзінің естеліктерінде Отто Франк өзінің кіші қызы мен Бептің арасындағы достығын еске түсіріп, "екі ( ) бір-біріне жиі бір бұрышта шыбырдап отырды" деп жазған. Анна он жасқа үлкен Бепті "жас адамдар" деп санайды және Бептің тәжірибелері туралы өте қызықты болды: ол көрген фильмдер, сонымен қатар Беп пен оның күйеуінің арасындағы жағдай. Түскі асқа Беп құпия қосымшадағы адамдарға қосылды, өйткені үйде әрдайым он адамға жететін тамақ жоқ еді. Күнделік жазбасында Анн оны былайша сипаттады: "Бептің тамақ жеу қабілеті жақсы. Тағамды еш нәрсеге қалдырмай, таңдайтын да емес. Ол бізге ұнайды, оған ұнау оңай. Ол - қуанышты, жақсы мінезді, жақсы мінезді, жақсы мінезді адам". 1942 жылдың қазан айында Анн Бепке құпия қосымшада бір түнді өткізуге көндірді, бірақ Беп көзін жұмып ұйықтамады. "Шын айтайын, мен қатты қорқып кеттім. Қазан айының желінде ағаш шырылдап, арнада көлік жүріп жатқанын естіген сайын қорқып қалатынмын. Таң атқанда, мен қуана-қуана жұмысымды жалғастыра алдым". Бекке Аннаның жазу қабілеті туралы біраз әңгімелерді оқып бергенде, ол онымен танысады. Кейінірек ол Отто Франкке жазған хатында былай деп есіне алды: "Мен естігендерімге сенбедім. Мен Энннің осы сөздерді жазғанына сенбедім. Мен әлі күнге дейін Маргоның бет-әлпетін көре аламын: "Иә, Энн осылардың бәрін өзі жазды". Содан кейін мен: "Осындай нәрсе жазу үшін жасы үлкен болуы керек, немесе мүмкін оның ішкі болмысы сыртқа шықты" деп ойладым. Кейіннен Анна кейде Бепке күнделік жазбаларынан үзінділер көрсетті, бірақ ол жазбаларын басқа жасырушылардың көзінен мұқият жасырды. Беп Аннеге кеңседен әкелген көміртек қағазын берді. Беп жасырынған адамдарға қамқорлық жасаумен қатар, әкесіне де қамқорлық жасады. 1943 жылдың көктемінде ол қатты ауырып, енді компанияда жұмыс істей алмады. 1943 жылы 15 маусымда Анна Франк өзінің күнделігінде былай деп жазды: "Біз үшін апат, жақсы ескі Воскуйл бізді қоймада болып жатқан барлық оқиғалармен және ол естіген барлық нәрселермен байланыста ұстай алмайды. Ол бізге ең жақсы көмекші және қауіпсіздік кеңесшісі болды; біз оны қатты сағынамыз".
Bep got on well with Anne and the feeling was mutual. In his memoirs, Otto Frank remembered about the friendship between his youngest daughter and Bep that "the two ( ) were frequently whispering to each other in a corner". Anne considered Bep, who was ten years older, to be one of the "young people" and was very curious about Bep's experiences: the films she was seeing, but also how things were going between Bep and her fiancé. For lunch, Bep joined the people in the Secret Annex, because at home there was not always enough to eat for ten people. In her diary Anne characterized her as follows: "Bep has a healthy appetite. Leaves nothing on her plate and is not picky and choosy. She is easy to please and that is just what pleases us. Cheerful and good tempered, willing and good natured, these are her characteristics." In October 1942, Anne convinced Bep to spend a night in the Secret Annex, but Bep did not sleep a wink. "To tell you the truth, I was terrified. Every time I heard a tree creaking in the October wind or a car driving along the canal, I grew afraid. I was grateful when morning came, and I was able to get back to work." During the evening of her stay, Bep had become acquainted with Anne's talent for writing, when she was given a few stories to read that Anne had come up with. In a letter to Otto Frank, she later remembered: "I couldn't believe what I was hearing. I could not believe that Anne had written those words. I can still see Margot's face: 'Yes, Anne wrote these all by herself.' Then I thought, you've got to be older to be able to write such a thing, or perhaps it was her inner self that came out." Later, Anne would occasionally show Bep diary passages, although she carefully screened her notes from the eyes of the other hiders. Bep provided Anne with carbon paper she brought from the office. In addition to her care for the people in hiding, Bep also had to take care of her father. In the spring of 1943, he became seriously ill and was no longer able to work for the company. On 15 June 1943, Anne Frank wrote in her diary: "It is a disaster for us that good old Voskuyl won't be able to keep us in touch with all that goes on, and all he hears in the warehouse. He was our best helper and security adviser; we miss him very much indeed."
Тұтқындалғаннан кейін
Гестапо шабуылы кезінде Беп, құпия қосымшаның көмекшілерінің қара нарықтағы байланыстарын соттайтын бірнеше құжатты алып қашып құтылуға үкірді. Ол бір апта бойы жасырынғаннан кейін кеңсеге қайтып келді, сосын құпия бөлмеге кіріп, еденге шашырап жатқан Аннның күнделіктерінің бір бөлігін сақтап қалды. Бірнеше күн бұрын Мип Аннның қызыл клеткалы күнделігі мен басқа да бірнеше дәптерлерді құтқарып алған еді.
During the Gestapo raid, Bep managed to escape with a few documents which would have incriminated the black market contacts of the Secret Annex helpers. She went into hiding for a week and then got back to the office, after which she entered the Secret Annex and saved parts of Anne's diaries, that were scattered over the floor. A few days earlier, Miep had already saved Anne's red checkered diary and a few other notebooks.
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін
Бепке Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде атқарған қызметі үшін құрмет көрсетілді, бірақ ол жарнаманы ұнатпады және Анна Франкпен байланысы туралы аз ғана сұхбат берді. Дегенмен, ол Аннаның күнделігі туралы жаңалықтарды жақыннан қадағалап, газет мақалалары мен фоторепортаждардан жинаған альбомдар жасады. 1959 жылы ол Германияның Любек қаласында Отто Франк Холокостты жоққа шығарған екі адамға қарсы қозғалған сот ісінде куәлік берді. Мип Гиспен бірге, Анна жасырынған кезде күнделігін жазғанын растады. Сол жылы Беп Джордж Стивенстің «Анна Франк күнделігі» атты голливудтық фильмінің Нидерландтағы тұңғыш көрсетілімінде патшайым Джулианамен кездесті. Отто Франкқа жазған хатында Беп «барлығынан алыстауды» қалағанын айтты. «Сонымен қатар, шақырулар сияқты жағымды жайттар да, бұрын да, кейін де мазасыздық тудырады. Сөз таппай қалу мұнда басты рөлде. Сіздердің жақсы ниетпен, ризашылықпен, біздің Опекта тобындағы ешкіммен қарым-қатынасымды үзуге ниеттемегендеріңізді білемін. Мен идеалданған Аннаның символын сақтау үшін бар күшімді салатын едім, ол мен үшін болған оқиғалар туралы ойлаумен, мен куә болған жайттармен байланысты. Бұл зор қайғы ешқашан жүрегімнен кетпейді» деді. Беп, Отто Франк Швейцарияға көшіп, жаңадан үйленгеннен кейін де байланыста болды. Отто Бептің ақша тапқысы келмей қиналатынын білгендіктен, оған көмектесуге тырысты, кейде оған ақша қарыз берді. Беп соғыстан кейін Канадаға көшіп кеткен Виктор Куглермен де хат алмасып жүрді. 1978 жылы ол Торонтода оның әйелі Лос (Люси) ван Лангенмен кездесті. Беп Воскуйль 1983 жылдың 6 мамырында Амстердамда қан тамырларының жарылуынан қайтыс болды. Ол 63 жаста еді. Нидерландтың «De Telegraaf» газетінде Мип Гис былай деді: «Бептің ерекшелігі – оның өте қарапайым болуы. Ол батырлық көрсеткенімен, көрсетпеді, жасырынғандарға көмектесу керек деп ойлады. Ол үшін бұл шешімді қабылдау қиын болған жоқ».
Bep was honored in later years for her activities during the Second World War, but disliked publicity and gave few interviews about her association with Anne Frank. However, she followed the news about Anne's diary closely and composed scrap books with newspaper articles and photo reports. In 1959, she also testified in Otto Frank's lawsuit against two Holocaust deniers in the German city of Lübeck. Together with Miep Gies, she gave a statement to confirm that Anne had written her diary during the hiding. That same year, Bep met with Queen Juliana at the Dutch premiere of the Hollywood film The Diary of Anne Frank by George Stevens. In a letter to Otto Frank, Bep admitted she would much prefer to "distance herself from everything ( ). Also, the pleasant things, such as invitations here and there, are nerve racking before and after. You know, a loss for words plays the main role here. I know that you all mean well and certainly appreciate it and don't want to break with anyone in our Opekta circle. ( ) I would do everything in my power to uphold the symbol of the idealized Anne, which for me ( ) is combined with always thinking about what has happened, what I witnessed. This great pain never leaves my heart." Bep kept in contact with Otto Frank even after his move to Switzerland and new marriage. Otto knew that Bep had troubles making ends meet and did his best to help her, too. He occasionally lent money to her. Bep also corresponded with Victor Kugler, who moved to Canada after the war. In 1978, she visited him and his wife Loes (Lucy) van Langen in Toronto. Bep Voskuijl died in Amsterdam on 6 May 1983, due to a traumatic aortic rupture. She was 63 years old. In an article in Dutch national newspaper De Telegraaf, Miep Gies was quoted, stating that "the special thing about Bep was that she was so humble. She was heroic without bravura, simply assumed that the hiders in the Annex must be helped. For her, that wasn't a difficult choice to make."
Өмірбаян
2015 жылы бельгиялық журналист Йерун Де Брюйн мен Беп Воскуйльдің кіші ұлы Жооп ван Вийк «Беп Воскуйль, het zwijgen voorbij» атты өмірбаянын жариялады. «Артқы үйдің ең жас көмекшісінің өмірбаяны». Олар Беп Воскуйльдің өмірі туралы, атап айтқанда, оның құпия қосымшадағы адамдарға көмектесуі, Анна Франкпен болған қарым-қатынасы және соғыстан кейінгі өмірі, оның соғыс кезеңімен тығыз байланысты болғаны туралы толыққанды ақпарат берген алғашқылардың бірі болды. Бельгия мен Нидерландыда бұл өмірбаянға бұқаралық ақпарат құралдарында көп көңіл бөлінді, себебі авторлар Бептің қарындасы Неллидің (1923–2001) құпия қосымшаны сатқындыққа ұшыратқан болуы мүмкін екенін мәлімдеді. Де Брюйн мен ван Вийк пікірінше, Нелли соғыс жылдары немістерге жұмыс істеген және оның достарының арасында бірнеше неміс әскері болған. Ол сонымен қатар австриялық офицермен де қарым-қатынаста болған. Авторлармен сұхбаттасқан Бептің бұрынғы күйеуі Бертус Хулсманның сөзіне сәйкес, Нелли әкесі мен әпкесі еврейлерді жасырғанын білген. Авторлар құпия қосымшадағы адамдарды тұтқындаған СС офицері Карл Сильбербауэрдің кейіннен немістерге қоңырау шалуды әйел адам жасағанын айтқанын атап көрсетеді. Олар Бептің қойма меңгерушісі Виллем ван Маареннің кінәлі екеніне берік сенгенін, бірақ 1963 жылы Симон Висенталь Сильбербауэрді тауып шыққаннан кейін пікірін өзгерткенін қызық көреді. Осы оқиғадан кейін Беп БАҚ өкілдерінен қашып жүруге көшті.
In 2015, the Belgian journalist Jeroen De Bruyn and Joop van Wijk, Bep Voskuijl's youngest son, released their biography Bep Voskuijl, het zwijgen voorbij. Een biografie van de jongste helpster van het Achterhuis. They were the first ones to provide in depth information on Bep Voskuijl's life, such as her aid to the people in the Secret Annex, her relationship with Anne Frank and her postwar life, which was highly influenced by her war past. In Belgium and the Netherlands, the biography received much media attention, mainly because the authors claimed that Bep's sister Nelly (1923–2001) could be seen as a suspect of the betrayal of the Secret Annex. According to De Bruyn and van Wijk, Nelly worked for the Germans during the war and had several German soldiers among her friends. She also had a relationship with an Austrian non commissioned officer. According to Bertus Hulsman, Bep's former fiancé, who was interviewed by the authors, Nelly knew that her father and sister hid Jews. The authors underline that Karl Silberbauer, the SS man who arrested the people of the Secret Annex, later claimed that the infamous call to the Germans was made by a female. They find it curious that Bep was strongly convinced of stockroom manager Willem van Maaren's guilt, but changed her mind when Simon Wiesenthal tracked down Silberbauer in 1963. After this period, Bep started avoiding the media.