Бьёрге Лиллелиен: Норвежский комментатор және әйгілі сөзі

Кіріспе

Норвегиялық спорт журналисі және комментаторы Бьёрге Лиллелиен (1927 жылғы 29 наурыз – 1987 жылғы 26 қазан) – Норвегия телерадиокорпорациясының спорт журналисі және комментаторы. Ол көптеген спорт түрлеріне, әсіресе қысқы спорт түрлері мен футболға түсініктеме берген, халыққа кең танылған және қызықты тұлға еді. Норвегиялықтардың теледидар дыбысын өшіріп, оның үнін радиодан тыңдауы дағдыға айналған. 1981 жылдың қыркүйегінде Норвегияның Англияға қарсы өткен Әлем чемпионатына іріктеу ойынында 2:1 есебімен жеңіске жеткенінен кейін, ол "Мэгги Тэтчер, сіздің жігіттеріңіз қатты соққыға ұшырады" деген сөздерімен халықаралық деңгейде танымал болды.

Мансап

1948 жылы Лиллелиен журналистиканы оқу үшін Солтүстік-Батыс университетіне барып оралды. Норвегияға әскери қызметке қайтқаннан кейін ол "Fremtiden" газетінде жұмыс істеді, одан кейін Норвегия радиоарнасына қосылды. Бұл ынтымақтастық Лиллелиеннің өмір бойына жалғасты. Брусвен Лиллелиеннің қазасынан кейін де NRK-да жұмыс істей берді. Лиллелиен жеке өмірінде тым жайлы және ойлы болғанымен, эфирде көңілді мінезді дамытты. Ол: "Егер футбол матчы қызықсыз болса да, біз жалықтыратын радио бағдарламасын жасауға тиіс емеспіз. Адамдарды қызықтыратын спорттық шоу жасауымыз керек" деді. Оның әуесқойлығының көп бөлігі сол кезде Норвегияда ағылшын футболына жоғары құрметпен қарағандықтан болды, себебі 1970 жылдары Англиядағыдан гөрі Норвегияда Футбол лигасының бірінші дивизионын теледидардан көру оңайырақ болды, әр аптаның соңында бір матч тікелей эфирде көрсетіліп, басқа матчтардың нәтижелері де хабарланды. Бұл хабарлама бастапқыда тек норвегиялық көрермендерге арналғанымен, көп ұзамай Солтүстік теңіз арқылы Англияға жетіп, спорт комментарийлері тарихында аңызға айналды. 2002 жылы "The Guardian" газеті оны "барлық уақыттағы 10 ең ұлы комментарий" тізімінде бірінші орынға қойды.

Пародиялар мен құрмет көрсетулер

2002 жылы Лиллелиеннің сөздері The Observer's Sport Monthly журналы арқылы барлық спорттық комментарийлердің ең ұлысы деп танылды. Оның британдық спорт мәдениетіндегі орны соншалық, оның пароди́ялары отандық спорттық жеңістерді тойлау үшін жазылды, мысалы, 2005 жылдың қыркүйегінде Англия крикет командасы Австралияны жеңіп, Аш-Ширені қайта жеңіп алғанда: "Кайли Миноуг! Стив Ирвин! Холли Валанс! Крокодил Дунди! Натали Имбрулья! Иан Торп! Мэнгел ханым! Мені естисіз бе? Сіздің жігіттерің қатты ұрып-соқты!" Англия құрамасы 2006/2007 жылдардағы бір күндік серияда Жаңа Зеландияға қарсы жеңіске жеткенде, BBC веб-сайтында: "Дэме Кири те Канава, Питер Джексон, Нил Финн, сэр Эдмунд Хиллари, Джона Лому – біз олардың барлығын жеңдік! Хелен Кларк, мені естисіз бе? Сіздің жігіттерің қатты ұрып-соқты!" 2005 жылдың қыркүйегінде Ослода Шотландияның Норвегияға қарсы 2:1 есебімен жеңісінен кейін Daily Record газеті белгілі норвегиялықтарды пайдаланып цитатаны пароди́ялады: "Король Олаф, Роальд Амундсен, Лив Уллман, Эдвард Мунк, Видкун Квислинг, Тор Хейердал, Хенрик Ибсен, Эдвард Григ, Монти Пайтонның норвегиялық көк тас, Мортен Харкет және ABBA-дан Анни Фрид. Сіздер қатты ұрып-соқтырылдыңыздар!" Daily Record газетінің сол кездегі орынбасары редактор Мюррей Фут кейіннен Видкун Квислингті цитатаға енгізгені үшін кешірім сұрады: "Мен, әрине, Квислинг Норвегияның сүйікті ұлы емес деп ойласам да, оның есімі сіздің отандастарыңыз арасында қатты жек көрінішті тудыратынын білмедім. Егер мен бұл туралы білген болсам, оның есімін қолданбаған болар едім және оның ренжіткені үшін шын жүректен кешірім сұраймын." Манчестер университеті 2012 жылдың наурызында Кембридж университетінің Пемброк колледжіне қарсы Университет сынды жеңгеннен кейін, Манчестер студенттік газетінің комментаторы: "Біз Кембридждің Пемброк колледжіне ұтып шықтық! Кембридж, алыптардың туған жері. Раб Батлер, Клайв Джеймс, Тед Хьюз, Уильям Питт Кенже, Эрик Айдл, Питер Кук, Билл Одди! Билл Одди, мені естисіз бе? Сіздің жігіттерің қатты ұрып-соқты!" Бұл сөзді 2001 жылғы британдық драмалық фильмінде де пароди́ялады, оның басты рөлін Винни Джонс ойнады. Фильмде, Лонгмарш түрмесіндегі күзетшілер мен тұтқындар арасындағы матчтың соңында, тұтқындар 3:2 есебімен жеңіске жеткенде, комментаторлар Боб Ликли (Джейсон Флеминг) және Боб Картер (Джейк Абрахам) былай деді: "Пентонвилл күзетшілері, Уондсворт күзетшілері, Ливерпульдегі Уолтон түрмесі, Ұлыбритания полициясы, жол қозғалысы инспекторлары, уақытша босатудан бас тартушылар, дөңгелектерді қыстырушылар, сіздің жігіттеріңіз бүгін қатты ұрып-соқтырылды, қатты ұрып-соқтырылды!" "Phoenix from the Flames" сегментінде Fantasy Football League бағдарламасында Скиннер мен Баддиел Норвегияға барып, 1981 жылғы іріктеуде Англияға қарсы Холлвар Торесеннің жеңіс голын қайта жасайды. Осыдан кейін Торесен олардың Лиллелиен атаған адамдардың кейпіне киінулерін және әрекет етуін ұсынады. Осыны орындағаннан кейін, Торесен Норвегияның Голландияға қарсы жеңісін еске алады, оған қонақтардың бірі (мүмкін Баддиел) норвегиялық акцентпен сөйлейді және былай дейді: "Винсент Ван Гог, саусағымен бөгетті бітеді! (Жоқ, бұл дұрыс емес.) О, олардың аты қандай еді? – Олар ғой! Джордж Холланд болса керек! Дик Ван Дайк, мені естисіз бе? Дик Ван Дайк, сіздің жігіттеріңіз қатты ұрып-соқтырылды! Сіздің жігіттеріңіз қатты соққы алды!"

In 2002 Lillelien's words were designated the greatest piece of sports commentary ever by The Observer'''s Sport Monthly magazine. Such is its place in British sporting culture that parodies of the commentary have been written to celebrate domestic sporting victories, such as the following when the England cricket team beat Australia to regain the Ashes in September 2005:"Kylie Minogue! Steve Irwin! Holly Valance! Crocodile Dundee! Natalie Imbruglia! Ian Thorpe! Mrs. Mangel! Can you hear me? Your boys took one hell of a beating! "And again, when England's cricket team finally won a game against New Zealand in the 2006/7 one day series, the BBC's web coverage came up with:"Dame Kiri te Kanawa, Peter Jackson, Neil Finn, Sir Edmund Hillary, Jonah Lomu we have beaten them all! Helen Clark, can you hear me? Your boys took one hell of a beating! "Following Scotland's 2–1 victory against Norway in Oslo in September 2005, the Daily Record parodied the quote, using known Norwegians:"King Olaf, Roald Amundsen, Liv Ullmann, Edvard Munch, Vidkun Quisling, Thor Heyerdahl, Henrik Ibsen, Edvard Grieg, Monty Python's Norwegian Blue, Morten Harket, and Anni Frid from ABBA. You boys took a helluva beating!" The Deputy Editor of the Daily Record at the time, Murray Foote, later issued an apology for the inclusion of Vidkun Quisling in the quotation:"While I naturally assumed Quisling was not one of Norway's favourite sons, I was truly unaware of the deep loathing his name engenders amongst your countrymen. Had I been aware of this, I would not have used his name and I apologise unreservedly for the offence it caused." Following Manchester University winning University Challenge against the University of Cambridge Pembroke College in March 2012, a commentator for the Manchester student newspaper observed "We have beaten Pembroke College, Cambridge! Cambridge, birthplace of giants. Rab Butler, Clive James, Ted Hughes, William Pitt the Younger, Eric Idle, Peter Cook, Bill Oddie! Bill Oddie, can you hear me? Your boys took a hell of a beating!" The speech is also parodied in the 2001 British drama film Mean Machine, starring Vinnie Jones. In the film, at the conclusion of the match between the guards and the prisoners at the fictional Longmarsh prison, in a 3–2 win for the prisoners, the commentators, Bob Likely (Jason Flemyng) and Bob Carter (Jake Abraham) quoted "Guards of Pentonville, Guards of Wandsworth, Walton nick in Liverpool, Policemen of Britain, Traffic Wardens, Parole officers, Wheel clampers, your boys have taken a helluva beating today, a helluva beating!". During a "Phoenix from the Flames" segment of Fantasy Football League'', Skinner and Baddiel visit Norway to recreate Hallvar Thoresen's winning goal against England in the 1981 qualifier. After this, Thoresen suggests they dress up and act out as all the people Lillelien labelled. Once this is done, Thoresen mentions Norway's victory against Holland, to which one of the hosts (possibly Baddiel) puts on a Norwegian accent and quotes: " , Vincent Van Gogh, finger in the dyke! (Oh, no, that's wrong.) Oh, what were they called? , that's them! George Holland, probably! , some prostitutes, Dick Van Dyke, can you hear me? Dick Van Dyke, your boys took one hell of a beating! Your boys took a hell of one beating!""