Кіріспе

Үндістан мен Пәкістан арасындағы халықаралық пойыз – Пәкістанның "Samjhauta Express" телесериалы. Бұл пойыз аптасына екі рет, бейсенбі және дүйсенбі күндері Үндістанның Дели мен Аттари қалаларынан Пәкістанның Лахор қаласына қатынайтын. "Самджаута" сөзі хинди-урду тілінде "келісім", "ұйлесім" және "шарттасу" мағыналарын білдіреді. "Тар экспресі" қайта ашылғанға дейін бұл екі ел арасындағы жалғыз теміржол байланысы болды. Пойыз 1976 жылдың 22 шілдесінде Симла келісімінен кейін іске қосылып, Амритсар мен Лахор арасында, шамамен 50,2 км қашықтықта жүрді. 1980 жылдардың соңында Пәнджабтағы жағдайдың нашарлауына байланысты, қауіпсіздік мақсатында Үндістан темір жолы кедендік және иммиграциялық рәсімдер жүргізілетін Аттари стансасында пойыз қызметін тоқтатуға шешім қабылдады. 2000 жылдың 14 сәуірінде Үндістан темір жолы мен Пәкістан темір жолы арасындағы келісімге сәйкес, пойыздың қашықтығы үш шақырымнан аспады.

Тарих

Бұрынғы пойыз Амритсар мен Лахор арасында және кері бағытта жүріп, 1954 жылдың 28 қазанынан 30 қарашасына дейін Үндістаннан Пәкістанға 8 239 адамды, ал Пәкістаннан Үндістанға 10 360 адамды тасымалдаған. Самжаута экспресі 1976 жылы қызмет көрсетуді бастағанда күн сайын жүрген, ал 1994 жылы аптасына екі рет жүретін кестеге көшкен. Алдында пойыз вагондары сол күні өз еліне қайтарылатын, бірақ кейін 2000 жылы вагондар сол жерде түнеп қалатын болды. Пойыздың қызметі алғаш рет 2001 жылдың 13 желтоқсанында Үндістан Парламентіне жасалған террористік шабуылдан кейін 2002 жылдың 1 қаңтарында тоқтатылды. Қызмет 2004 жылдың 15 қаңтарында қайта жаңартылды. 2007 жылдың 27 желтоқсанында Беназир Бхуттоның қазасынан кейін де қызмет тоқтатылды, бұл Үндістан мен Пәкістан үшін үлкен символдық маңызы бар "жоғары құнды нысананы" жоюға бағытталған алдын алу шарасы болды. 2012 жылдың 8 қазанында полиция Вага шекарасында Делиге бет алған пойздан 100 кг-ға жуық контрабандалық героин мен 500-ден астам оқ-дәрі тапты. 2019 жылдың 28 ақпанында 2019 жылғы Үндістан-Пәкістан қақтығысынан кейін қызмет тоқтатылды. Пәкістан Сыртқы істер министрлігінің өкілі "Пәкістан мен Үндістан арасындағы қазіргі шиеленісті ескере отырып" қызмет тоқтатылды деді, ал Үндістан тарапы "орындықтардың күрт азаюына" және "шекарадан тыс қызметтердің тоқтатылуына" байланысты пойыздың жұмысын тоқтатқанын хабарлады. 2019 жылдың 8 тамызында Пәкістан Джамму мен Кашмирде 370-бапты күштен шығарудан кейін қызметті тоқтатты.

Бағыт

Оның бастапқы және соңғы стансалары Пакистандағы Лахор және Үндістандағы Дели қалалары болды. Шекарадан өту Пакистанның Вага және Үндістанның Аттари қалалары арасында жүзеге асырылды. Алғашқыда бұл пойыз бастапқы стансасынан соңғы стансасына дейін бір құраммен толыққанды қызмет көрсетті; кейіннен пакистандық құрам Аттариде тоқтатылды, сол кезде жолаушылар пойыздарды ауыстыруға мәжбүр болды. Делиден Аттариға дейін барлық жолаушылар кеден және иммиграция бақылауынан өту үшін түсетін пойыз болды. Бұл пойыз Дели мен Аттари арасында коммерциялық аялдамалар жасамайтын. Оны қате түрде Samjhauta Express деп атайды, ал ресми атауы Дели–Аттари немесе Аттари–Дели экспресі. Нақты Samjhauta Express Аттариден Лахорға қатынайтын, бірақ жолаушыларды Пакистан тарапындағы алғашқы станса Вагада тексерді. Бұл пойыз қызметі Үндістан темір жолы (IR) мен Пәкістан темір жолы (PR) арасындағы келісім бойынша құрылды, оған сәйкес алты ай сайын пойыз үшін үнді және пакистандық құрамдар мен локомотивтер кезекпен пайдаланылды. Пойыз әдетте төрттен сегіз вагондардан тұратын. Пәкістан тарапынан ұсынылған құрамды әдетте Alco DL 543 класты ALU20 дизель локомотиві (Лахор депосы) сүйреп жүрді, сондай-ақ пойыздың барлық бөлігі PR стандартты қара-жасыл түсімен боялған.

2007 жылғы бомбалау

2007 жылдың 18 ақпанының таңында 70 адам (көбінесе пакистандық азаматтар және пойызды күзетіп тұрған бірнеше үнді әскерилері) қаза тауып, көптеген адамдар жарақат алды. Шабуыл Үндістанның Харьяна штатындағы Панипат қаласының жанындағы Дивана станциясында болды. Ресми өкілдер RDX-тен жасалған, сынықтар мен жанғыш материалдарды қамтитын, соның ішінде жарылмаған үш IED (импровизацияланған жарылғыш құрылғы) табылды. Ұлттық тергеу агенттігі бұл жарылыстарды Свами Асеманандтың ұйымдастырғанын күдіктенді, бірақ дәлел жетіспеуіне байланысты кейіннен бұл күдік жоққа шығарылды. 2009 жылдың 1 шілдесінде АҚШ Қаржы министрлігі Лашкар-е-Тайиба тобының мүшесі Ариф Касманиді терроризмге қатысы бар тұлға деп белгіледі, оның ішінде Самджаута экспресіне жасалған бомбалауға қатысқаны айтылды. 2010 жылдың 30 желтоқсанында Үндістанның Ұлттық тергеу агенттігі Свами Асеманандтың жарылыстардың артында тұрғанына нақты дәлелдер бар екенін мәлімдеді. Ол жарылыстарда қолданылған импровизацияланған жарылғыш құрылғыларды жасау үшін өзінің досы Сандип Дангеден, инженерлік білімі бар және физика саласында жоғары білім алған, сондай-ақ электрик Рамжи Калсанградан көмек алған. Бұл мәлімдеме кейіннен қысыммен алынғаны анықталды. Кейін индуист ұлтшыл RSS (Расштрия Сваямсевак Сангх) тобы Орталық тергеу бюросына (CBI) заңгерлік хабарлама жіберіп, Свами Асеманандтың жауапкерлігін мойындауын БАҚ-қа әдейі жариялады деп айыптады. RSS өкілі Рам Мадхав бұл тергеуді ұйымдар мен жеке тұлғаларды қаралау деп атады. Әртүрлі жергілікті газеттердің хабарлауынша, 2012 жылдың ақпанында NIA (Ұлттық тергеу агенттігі) Камал Чауханды қамауға алды, ол NIA-ның пікірінше, оқиғаның негізгі орындаушысы болып саналады.