Татар экспресі: Үндістан мен Пәкістан арасындағы халықаралық пойыз қызметінің тарихы

Кіріспе

Тар Экспресі (, , Sindhi: ٿر ايڪسپريس) – Үндістанның Раджастан штатындағы Жодхпур қаласының Bhagat Ki Kothi маңындағы ауданы мен Пәкістанның Синд провинциясындағы Карачи кенті арасында қатынайтын халықаралық жолаушылар пойызы. Пойыздың атауы Үндістан субконтинентінің солтүстік-батыс бөлігінде жатқан және әлемдегі 17-ші орында тұратын Тар шөлінен алынған, оның ауданы шамамен . Бұл, 2006 жылға дейін 41 жылға жабық болған Жодхпур – Хайдарабад теміржол бағыты қалпына келтірілгеннен кейін, Симла келісімі негізінде Үндістан мен Пәкістан арасындағы тікелей байланыс үшін Самджаута Экспресінен кейінгі екінші пойыз. 2019 жылдың 9 тамызында Үндістан мен Пәкістан арасындағы қарым-қатынастың нашарлауына байланысты Тар Экспресінің қозғалысы тоқтатылды, жаңа хабарламалар күтілуде.

Тарих

Британдық үкімшілік тұсында 1892 жылы Хайдарабад-Джодхпур темір жолы Жодхпур-Хайдарабад магистралін екі бөлімге бөліп салды. Бірінші бөлімі – Луни-Шадипалли учаскесі, ол метрлік рельс өлшемімен салынған, ал екінші бөлімі – Шадипалли-Хайдарабад учаскесі бастапқыда кең рельс өлшемімен салынған, бірақ сол кезде жолаушылар тасымалы аз болғандықтан 1901 жылы метрлік рельс өлшеміне ауыстырылып, магистральдің бірінші бөлімімен біріктірілді. 1901 жылы Синд почтасы Бомбей (қазіргі Мумбаи) мен Карачи арасында қатынаса бастады. Бұл пойыздың маршруты Ахмедабад-Паланпур-Марвар-Пали-Луни-Мунабао-Хохрапар-Мирпур Хас арқылы өтіп, Хайдарабадқа дейін 1947 жылға дейін үздіксіз жұмыс істеді. Үндістанның бөлінуі кезінде Жодхпур мемлекеті мен Солтүстік Бомбей президенттігінің теміржол байланысы үзіліп, Үндістанның Раджастан штаты мен Пәкістанның Синд провинциясына бөлінді. Осыған байланысты магистраль Үндістан тарапынан Жодхпур-Мунабао желісі, ал Пәкістан тарапынан Хохрапар-Хайдарабад желісі болып бөлінді. Осы мақсатта Синд почтасының бастапқы станциясы Үндістанның Жодхпур қаласына көшірілді, ал Пәкістанның Хайдарабады екі ел арасындағы қатынасты 1965 жылға дейін жалғастырды. 1965 жылғы Үнді-Пәкістан соғысының басталуы барлық жолаушылар пойыздарының қатынасын тоқтатуға әкеп соқты. Осы кезеңде теміржол жолы пакистандық әскери ұшақтарымен бомбаланып, қиратылды, Бомбей-Карачи пойызы тоқтатылды. 1976 жылдың 28 маусымында Үндістан мен Пәкістан 1971 жылғы Үнді-Пәкістан соғысы аяқталғаннан кейін бірнеше ай өткен соң, Симла келісіміне (1972 жылғы 2 шілде) қол қойып, екі ел арасындағы қатынастарды жақсарту мақсатында теміржол байланысы туралы келісімге келді. Бұл келісім Самжота экспресінің, сондай-ақ Дели-Лахор және Шри-Нагар-Музаффарбад автобустарының жұмыс істеуіне негіз болды. Үндістан тарапында 2003 жылы Жодхпур-Мунабао желісі толығымен кең рельс өлшеміне ауыстырылды және қазіргі уақытта жүргізіліп жатқан кедендік тексерулер үшін Мунабао теміржол станциясында Үндістанның иммиграциялық және кедендік қызметі құрылды. Ал Пәкістан тарапында Хохрапар-Хайдарабад желісі бастапқы кең рельс өлшеміне толығымен қайта ауыстырылды, сонымен қатар шекарадан бірнеше жүз метр қашықтықта, иммиграциялық және кедендік тексерулер жүргізілетін "Нөлдік нүкте" теміржол станциясы да 2006 жылы салынды. Бұл екі елге теміржол байланысын қайта ашу туралы келісімге қол қоюға мүмкіндік берді. Бұрын мұндай мүмкіндік болмады, себебі Хайдарабад немесе Мирпур Хас арасында рельс өлшемі ауыстырылуы керек еді. 1965 жылға дейін Пәкістанның соңғы станциясы шекарадан 10 шақырым қашықтықта орналасқан Хохропар болды. Екі елдің теміржол желісін ауыстырудан кейін 2006 жылдың 18 ақпанында Симла келісімі негізінде Тар экспресі теміржол қызметі ашылды. Бұл Самжота экспресінен кейін екі елді байланыстыратын екінші бағыт болды. Сондай-ақ, екі елдің арасындағы теміржол байланысы туралы келісім үнемі ұзартылып отырады, соңғы ұзарту 2016 жылдың 19 қаңтарынан 2019 жылдың 18 қаңтарына дейін болды.

During British rule, in 1892, the Hyderabad–Jodhpur Railway constructed the Jodhpur–Hyderabad mainline within two sections. The first section was Luni–Shadipalli section, which was a metre gauge section line and the second section was Shadipalli–Hyderabad section, which was originally constructed as a broad gauge railway section line but due to less passenger transportation on that time it was converted to metre gauge in the year 1901 and joined the first section of the mainline. During the year 1901, the Sind Mail started running between Bombay (now Mumbai) and Karachi, the route of this train passed through Ahmedabad–Palanpur Marwar Pali Luni–Munabao Khokhrapar Mirpur Khas and Hyderabad continued operation till 1947. After the Partition of India the rail links of Jodhpur State and Northern Bombay Presidency was disrupted, and divided into the Indian State of Rajasthan and Pakistan province of Sindh. Due to this, the mainline was separated as Jodhpur–Munabao line from the Indian side and Khokhrapar–Hyderabad line as of Pakistan side, on this purpose the origin of Sind Mail were shifted to Jodhpur in India and Hyderabad in Pakistan continued operation between two countries Until 1965, when the outbreak of the Indo Pakistani War of 1965 led to the closure of all passenger train links. During that time, the rail track was bombed and destroyed by the Pakistani fighter jets, and the Bombay–Karachi train ended. On 28 June 1976, India and Pakistan signed the rail communication agreement to normalize the relations between two nations after signing the Simla Agreement (2 July 1972) a few months after the end of Indo Pakistani War of 1971, when the bilateral relations had soured after the Indian Army had succeeded in liberating Bangladesh. This agreement forms the basis of running Samjhauta Express also the Delhi–Lahore Bus and Srinagar–Muzaffarabad Bus are based on a separate agreement. On the Indian side, the Jodhpur–Munabao line was totally converted into broad gauge in the year 2003 and the Indian immigration and customs office developed at Munabao railway station for customs checks which are currently carried out. Whereas on the Pakistan side, the Khokhrapar–Hyderabad line was totally re converted back to the original broad gauge and also the Zero Point railway station was also developed in the year 2006, a few hundred meters from the border, where immigration and customs checks are currently carried out. This enabled both the nations to sign an MoU to reopen the rail link. This was not possible earlier because there would be a change of gauge in between, either at Hyderabad or Mirpur Khas. Prior to 1965, the last Pakistani station was Khokhropar, about 10 kilometers from the border. After gauge conversion of both nations, on 18 February 2006, the rail service of Thar Express was inaugurated on the basis of Simla Agreement and became the second route for connecting both nations after Samjhauta Express also the renewable rail communication agreement was regularly extended by both nations and the last extension was from 19 January 2016 to 18 January 2019.

Жол және операциялар

Тар экспресі апта сайын екі бөліммен жүреді. Жодхпурдан Карачиге жету үшін толық айналым жасап өтеді. Жодхпур–Мунабао–Нөлдік нүкте–Хокхрапар–Хайдарабад–Карачи маршрутының барлық бөлігін шамамен 23 сағат 5 минутта жүріп өтеді. Бұл маршруттың барлығы кең табанды дизельдік локомотивтермен қамтылған. Тек бір ірі өзен арқылы өтеді – ол 100 жылдан астам тарихы бар Индус өзеніндегі Котри көпірі. Бұл өзен арқылы өту Пакистанда жүзеге асады. Бұл экспрестің Үндістан тарапындағы бірінші бөлімі "Тар Линк Экспресі" деп аталады және Үндістан темір жолының Солтүстік-Батыс аймағының Жодхпур бөлімшесімен Бхагат Ки Котхи (Жодхпур) станциясынан Мунабао арқылы Нөлдік нүктеге дейін, Үндістан темір жолының ICF вагондарымен және локомотивпен екі бағытта да келесі ретпен жүзеге асырылады: L SLR S1 S2 S3 S4 S5 S6 S7 SLR (L – локомотив, SLR – орындық-жүк вагоны, S – орындық вагоны). Сол сияқты, Тар экспресінің екінші бөлімі Пакистан тарапында Нөлдік нүктеден Хайдарабад түйіспесі арқылы Карачи Кантонментіне дейін Пакистан темір жолының вагондарымен және локомотивпен екі бағытта да бірдей ретпен жүреді.