Лиңгаен: Филиппиннің Пангасинан провинциясының астанасы
Lingayen
Ли́нгайен – муниципалитет, астана Пангасинан провинциясы, Филиппин. 107,728 халқы бар. II дүниежүзілік соғыста маңызды рөл атқарған, экс-президент Рамос туған жері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лингаен, ресми түрде Лингаен муниципалитеті (; ; ; ), Филиппиннің Пангасинан провинциясының бірінші санаттағы муниципалитеті және астанасы. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 107 728 адамды құрайды. Лингаен – Пангасинан провинциясының астанасы және үкімет орны. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Лингаен стратегиялық маңызға ие болған. Бұл сонымен қатар бұрынғы президент Фидель В. Рамостың туған жері.
Municipality in Pangasinan, Philippines
Lingayen, officially the Municipality of Lingayen (; ; ; ), is a 1st class municipality and capital of the province of Pangasinan, Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 107,728 people. It is the capital and the seat of government of the province of Pangasinan. Lingayen was a strategic point during World War II. It is also the birthplace of former President Fidel V. Ramos.
Тарих
Августин миссионерлері мен испан конкистадорлары 1614 жылы Лингаеннің жоспарын жасады, соның арқасында Лингаен қаласы құрылды. Қаланың негізін қалаушылар, жергілікті тұрғындардың ұсынысымен, қалаға Лингаен деген ат берді. Себебі сол кезде қазіргі қала алаңында ерекше толысқан тамаринд ағашы өсіп тұрған. Ағаш өте үлкен, биік және кең жайылған, ал айналасындағы ағаштар оған қарағанда жай ғана көрінетін. Көшпелілер сол ағашқа қайта-қайта қарап бақты, оның артта қалып бара жатқан бейнесі көзден өшетінше. Үйге келгенде қай жолмен келгендерін сұрағанда, олар жай ғана "Лингаен арқылы" дейтін. "Лингаен" сөзі пангасинан тіліндегі "лингвен" сөзінен шыққан, ол "артқа қарау" дегенді білдіреді. Сол кезден бері қазірге дейін қала өз атын Лингаен деп сақтап келеді. Лингаен провинция энкомиендаға айналғанда Пангасинанның астанасы болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Лингаенді жапон әскерлері басты мақсаттардың бірі ретінде басып алды, себебі ол Манила астанасына жету үшін Орталық Лусонның орталық жазықтарына қақпа болды. Оккупация кезінде Лингаен Рассел Волкман басқаратын, АҚШ қолдауымен жасақталған партизан отрядының орталығы болды. 1942 жылдың 22 қарашасында партизандар жапондықтар сол күні тазалау операцияларын бастаған кезде, Лингаендегі Баай көпірін өртеп жіберді. 1945 жылдың 9 қаңтарында Лингаенге одақтас әскерлері Лингаен шығанағына шабуыл жасағанда қонды. Бұл шабуылға партизандардың жапондықтардың бұл аймақта аз ғана күшпен болғаны туралы ақпарат беруі және американдықтар үшін қауіпсіз жер болып көрінуі себеп болды. Оның ұзын жағалауы бірнеше шабуылдаушы ұшақтар үшін ұшу-қону жолағы ретінде пайдаланылды.
The Augustinian missionaries and the Spanish conquistadores drew a plan of Lingayen in 1614 and Lingayen was founded. The founders named the town Lingayen at the suggestion of natives themselves, due to a certain corpulent tamarind tree growing on the present town plaza at that time. The tree was exceptionally big, tall, and spreading; that the surrounding trees were just drafts in comparison. Passers by developed the habit of looking back and back again at this corpulent tree until it would vanish from their rear view. When they arrived home and were asked what way they took in returning they would simply say "through Liñgayen". The word "Liñgayen" was from the Pangasinan language word "lingawen" meaning " to look back". Since then up to the present time the town bears its name as Lingayen. Lingayen became the capital of Pangasinan when the province became an encomienda. During World War II, Lingayen was invaded by the Japanese forces as one of the main targets due to being a gateway to the central plains of Central Luzon to race for the capital of Manila. During the occupation, Lingayen was a hotspot of US sponsored guerrillas under Russell Volckmann. On November 22, 1942, the guerrillas burned the bridge at Baay, Lingayen when the Japanese forces started conducting their mopping operations the same day. On January 9, 1945, Lingayen was where the Allied armies landed during the Invasion of Lingayen Gulf after the guerrillas have informed MacArthur that the Japanese had only a small presence in the area, giving the impression of being a safe place for the American incoming landing. Its long beach served as runway for several attack planes.
Экономика
Ауыл шаруашылығы, мал шаруашылығы және балық аулау қаладағы маңызды салалар болып табылады. Басты егістер – күріш, жүгері, помидор, манго, қарбыз және көкөністер. Мал өсіру оңтүстік барангайларда кең таралған, онда ұзаққа созылған жайылымдық жерлер көптеп кездеседі. Балық аулаудың негізгі аймағы – Лингяен шығанағы, ол муниципалитеттің теңіз аумағында, жағалаудан он бес (15) шақырым қашықтықта орналасқан және муниципалды балық аулау аймағы ретінде белгіленген. Балық шаруашылығы барлық барангайларда кездеседі. Басқа маңызды өндірістерге әлемдік сападағы багонг (сондай-ақ "манибок" деп те аталады: оның шығу тегі Манибок барангайы) және бокайо (қантталған кокос), сірке су, жиһаз, бамбуктан жасалған қолөнер бұйымдары және нипадан жасалған жапқыштар кіреді. Оның багонг креветка пастасы соншалықты танымал болғандықтан, 2016 жылы Канада Федералды апелляциялық соты "Лингяен" атауын пастаны сату үшін тауарлық белгі ретінде тіркеуге бола ма, жоқ па деген мәселені қарады (бірақ тіркеуге рұқсат бермеді).
Agriculture, livestock and fishing are the major industries of the town. Major crops include rice, corn, tomato, mongo, watermelon, and vegetables. Livestock rising are predominant in the southern barangays where vast, long stretch of pasture lands can be found. The major fishing ground is Lingayen Gulf within the municipal territorial waters of fifteen (15) kilometers from the shoreline classified as the municipal fishing ground. Fisheries can be found in every barangay. Other major industries include making of world class bagoong (also known as "maniboc": referring to its place of origin, Barangay Maniboc) and bocayo (sweetened coconut), vinegar, furnitures, crafts made of bamboo, and shingles made of nipa. Its bagoong shrimp paste is so well known, that in 2016 the Canadian Federal Court of Appeal was called to rule on whether the name "Lingayen" could be registered as a trademark to sell the paste (which it denied).
Ауыл шаруашылығы
Қаланың жер көлемі 3 180 гектар, бұл муниципалитеттің жалпы жер аумағының 47,5% құрайды және жерді жоспарлау тобы жүргізген жер-топырақ зерттеуіне сәйкес ауыл шаруашылығына пайдаланылады. Күріш негізгі өнім болып табылады және 1 500 гектарды (муниципалитеттің жалпы жер аумағының 22,42%) алып жатыр. Одан кейін жүгері 341,50 гектар (5,11%) және арахис 136,6 гектар (2,04%) есебінен келеді, ал қалған 253,225 гектар (3,78%) бұршақ, оқаш картоп, баклажан және басқа да түрлі дақылдарға бөлінген.
The town has a land area of 3,180 hectares or 47.5% of the total land area of the municipality used for agriculture by a land survey conducted by Municipal Planning Team. Rice, being the major crop produced, have 1,500 hectares/ 22.42% of the total land area of the municipality. Corn come next with 341.50 hectares/ 5.11%, with peanut comes third with 136.6 hectares/2.04% while the rest of about 253.225 hectares or 3.78% is planted to different crops such as mongo, camote, eggplant, and other crops.
Мал шаруашылығы
Қалалық ауыл шаруашылығы басқармасынан алынған мәліметтерге сәйкес, 2000 жылы 5 282 бас шошқа, 2 762 бас ірі қара мал, 756 бас қарабао, қой мен ешкінің жалпы саны 1 520 бас, 44 000 бас құс (коммерциялық бройлерлер) және 43 875 бас құс (жергілікті тауықтар) тіркелді.
Information gathered from the Office of the Municipal Agricultural Officer, shows that in year 2000 there were 5,282 head of swine, 2,762 head of cattle, 756 head of carabao, 1,520 head of sheep and goat combined, 44,000 head of poultry (commercial broilers), and 43,875 heads of poultry (native chickens).
Туризм
Муниципалитетте көптеген тартатымды орындар бар: Лингаен жағажайы, Провинциялық Капитолий, Урдужа үйі, Екінші дүниежүзілік соғыс естеліктері, Сисон аудиториясы, Нарцисо Рамос спорт кешені және азаматтық орталығы, сондай-ақ Агно өзенінің жанындағы Лингаен шығанағында орналасқан Лаймахонг каналы туристік орталығы. Орталықта өзенде саяхаттау, туристік ақпараттық орталық және құрылысы жүріп жатқан өзен жағалауы болады, 2021 жылдың қаңтар айында бірінші кезеңі ашылуға жоспарланған, ал туристік орталықтың екінші және үшінші кезеңдері қаржыландыруды күтуде. Сонымен қатар, екі саябақ бар: Қалалық саябақ, сондай-ақ Плаза де Лингаен және Капитолий алаңы. Қалада әр жылғы қаңтар айының бірінші жұма, сенбі және жексенбі күндері Үш патшаның құрметіне қалалық фестиваль өткізіледі, қаланың негізгі өнімін насихаттау мақсатында "Багунг фестивалі" де ұйымдастырылады, ол қалалық фестивальден бір апта кейін өтеді, және Пангасинан провинциясының барлық аймағында тойланатын Pista'y Dayat (Жағажай фестиваліне) қосылады. Колледжо дель Сантиссимо Росарио қирабасы 1890 жылы Доминикан қарындастары басқарған қыздарға арналған эксклюзивті мектеп ретінде салынған. Оның ағаш конструкциялары, терезелері, қақталақ шатырлары және арқалықтары Сан-Мануэль қаласындағы басқа мектепті салу үшін пайдаланылды, нәтижесінде ғимарат қирап қалды. Қазіргі уақытта ол жеке меншік иелігіндегі жер учаскесінде орналасқан. Пангасинан ұлттық орта мектебі, бұрын Пангасинан академиялық орта мектебі деп аталған, Пангасинан провинциясындағы алғашқы мемлекеттік орта мектеп болды. 1946 жылы мектеп кампусының ішінде Солтүстік және Оңтүстік Габалдон ғимараттары салынды. Қазір ол бүкіл Пангасинанның негізгі мектебі саналады. Бұл мектепте мыңдаған студент оқып жатыр. K 12 бағдарламасының арқасында жоғары сынып оқушыларына арналған курстар да ұсынылады. Мектепте жоғары сынып оқушыларына арналған бірнеше ғимарат бар. Малонг ғимараты 1660-1661 жылдары испандықтарға қарсы көтеріліске жетекшілік еткен Андрес Малонг есімді пангасинен батырының құрметіне аталған. Ғимараттың құрылысы 1956 жылы басталып, 1958 жылы аяқталды. 2008 жылы күрделі жөндеуден өтті, сол жылы Пангасинан провинциялық Капитолий ғимараты да жаңартылды. Паларис ғимараты, бұрын Калантияу ғимараты деп аталған, Филиппиннің алғашқы заң кодексін жазған деп есептелетін Дату Калантияудың есімімен аталған. Кейбір тарихи мәліметтер бойынша, бұл кодекс жалған және Калантияу пангасинен емес, акланон болған. Ғимарат 1762-1764 жылдары испандықтарға қарсы пангасинен көтерілісшілерін басқарған Панталеон Перестің, сондай-ақ "Паларис" деп те белгілі болған ерлік істерін құрметтеп Паларис деп аталды. Сисон аудиториясы неоклассикалық стильде салынған және 1927 жылы құрылысы аяқталған. 1930 жылдары ол "Ұлы провинциялық аудитория" деп аталды және соғысқа дейінгі және соғыстан кейінгі кезеңде сарзуэлалар мен басқа да мәдени өнер көрсетімдері үшін танымал орын болды. Кейін ол бұрынғы губернатор Теофило Сисонның есімімен аталды, ол Ұлттық қорғаныс министрі болған алғашқы пангасиненс болды. 2010 жылы күрделі жөндеуден өтіп, сол жылдың 5 сәуір күні қайта ашылды. Қазіргі уақытта Сисон аудиториясы Илокос аймағының мәдени орталығы болып табылады.
The municipality has many attractions: Lingayen Beach, the Provincial Capitol, Urduja House, the World War II Memorabilia Ground Site, Sison Auditorium, the Narciso Ramos Sports Complex and Civic Center and the Limahong Channel Tourism Center located at Lingayen BayWalk beside Agno River, the center will have its own river cruise, tourism building center and river esplanade that is under construction and is set to commence its opening of Phase 1 in January 2021, while the Phase 2 and 3 of the tourism center awaits funding. It also has two parks: the Town Park also known as Plaza de Lingayen and the Capitol Grounds. The town celebrates its Town Fiesta in honor of the Three Kings every first Friday, Saturday & Sunday of January; also celebrates "Bagoong Festival" to promote the main product of the town, happens a week after the town fiesta celebration; and joins to celebrate Pista'y Dayat (Beach Festival) which is being celebrated in the entire province of Pangasinan. Colegio del Santissimo Rosario Ruins was constructed in 1890 as an exclusive school for girls run by the Dominican sisters. Its lumber, windows, tin roofs, and beams were used to build another school in San Manuel town, leaving the structure in ruins. At present, it is within the compound of a private property. Pangasinan National High School, erstwhile known as Pangasinan Academic High School, was the first public secondary school in Pangasinan. In 1946, the North and South Gabaldon buildings were constructed within the school campus. And now it is considered as the mother school in entire Pangasinan. Thousands of students are enrolled in this school. And due to the K 12 Program it also offer courses for Senior High School students. The school has several buildings for the Senior High School. Malong Building is named after a Pangasinense hero named Andres Malong who led the revolt against the Spaniards from 1660 to 1661. Construction of the building started in 1956 and completed in 1958. It got a major renovation in 2008, the same year the Pangasinan Provincial Capitol Building had undergone a facelift. Palaris Building, formerly known as Kalantiaw Building, was named after Datu Kalantiaw, said to have composed the first legal code of the Philippines, the Code of Kalantiaw. The code was said to be fraudulent and Kalantiyaw was not a Pangasinense but an Aklanon, according to some historical accounts. The building was renamed Palaris, in honor of the heroic acts of Pantaleon Perez, also known as "Palaris" in leading the Pangasinense rebels from 1762 to 1764 against the Spaniards. Sison Auditorium was built in Neo classical Style, and was constructed in 1927. It was initially known as the “Grand Provincial Auditorium” in the 1930s was the popular venue for zarzuelas and other cultural performances in pre war and early post war period. It was later renamed after former Governor Teofilo Sison, the first Pangasinense to become secretary of National Defense. In 2010, it had undergone a major renovation and inaugurated in the same year, April 5. At present, Sison Auditorium serves as the Cultural Center of Ilocos Region.