Кіріспе

Маргарета, Румыния Коронасының сақшысы (Custode al Coroanei Române; 1949 жылдың 26 наурызында туған) – король Михаил I мен королева Аннаның үлкен қызы. 2016 жылдың наурыз айында әкесі зейнетке шыққаннан кейін ол оның міндеттерін өз мойнына алды және 2017 жылдың 5 желтоқсанында қайтыс болғаннан бері Румыния үйінің басшылығын жүзеге асырып келеді. Ол сонымен қатар Румынияның Маргарета Корольдік қорына жетекшілік етеді. 2011 жылға дейін Маргарета Хогенцоллерн әйелдерінің титулын да қолданды. Маргаретаның төрт қарындасы бар, ағасы мен балалары жоқ. Оның мұрагері ретінде келесі қарындасы, Румынияның Елена ханшайымы саналады. 1923 және 1938 жылдарғы қолданыстан шыққан корольдік конституцияларға сәйкес, әйелдерге тәж киюге тыйым салынған, сондықтан Маргарета мен оның қарындастары таққа мұрагер бола алмады. 2007 жылдың 30 желтоқсанында король Михаил Румыния үкіметі мойындамаған және Румыния Парламентінің бекітуі болмаса заңдық күші жоқ актімен Маргаретаны қолданыстан шыққан тәктің мұрагері деп тағайындады. Осы ретте Михаил Румыния Парламенті монархияны қайта орнатуды қарастырса, әйелдер мұрагерлігіне жол беретін саликтік мұрагерлік заңын қайта жаңғыртуды ұсынбауды сұрады. Михаил жариялаған Румыния Корольдік үйінің жаңа ережесіне сәйкес, заңды емес ұрпақтар немесе туысқандық желілер династиялық артықшылықтарға, титулдарға немесе дәрежеге талас-тартыс жасай алмайды және мұндайлардың барлығы Румыния Корольдік үйінен және таққа мұрагерлік желісінен шығарылады.

Туу

Маргарита 1949 жылғы 26 наурызда Швейцарияның Лозанна қаласындағы Мончоизи клиникасында дүниеге келді. Оның крест анасы – анасының шешесі, Дания ханшайымы Маргарита болды, сондай-ақ ол оның атымен аталған. Одан кейін төрт қарындасы дүниеге келді: Елена ханшайым (1950 жылы туған), Ирина ханшайым (1953 жылы туған), София ханшайым (1957 жылы туған) және Мария ханшайым (1964 жылы туған).

Ерте білім беру

1956 жылы Маргарета алты ай бойы Флоренциядағы вилласында патшайым Еленамен бірге тұрды, балабақшаға барып, Швейцарияға оралғанға дейін оқыды. Алты жастан тоғыз жасқа дейін принцесса Софиямен бірге бастауыш мектепке барды. 2011 жылғы сұхбатта ол өзінің алғашқы тілегі философияны оқу екенін айтты: "Мен философияны қатты ұнаттым, бірақ мен сәл практикалық болуым керек екенін түсіндім. Содан кейін, 1970-ші жылдары социология баламалы болды, сондықтан мен оны Біріккен Ұлттар Ұйымы үшін қалаған халықаралық құқықпен және халықаралық қатынастармен байланысты болатын, жүйелерді білуге мүмкіндік беретін саяси ғылымдармен бірге таңдадым. Оқудың осы үйлесімі өте қызықты болды. Егер қазір қайтадан бастауым керек болса, шынымен практикалық нәрсені таңдар едім".

Мансап

1974 жылы бітіргеннен кейін ол бірнеше жыл бойы медициналық социология және халық денсаулығы саясатын зерделеп, бірқатар британдық университеттерде жұмыс істеді. Кейін ол Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы үйлестірген халықаралық зерттеу бағдарламасына қатысты, ол денсаулық саясатының ұсынымдарын әзірлеуге және профилактикалық пилоттық жобаларды құруға бағытталған. 1983 жылы Римге көшіп, Біріккен Ұлттар Ұйымының Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымына қосылды, онда ол үш жыл бойы Ауыл шаруашылығы бағдарламалары, тамақтану және кедейлікті жеңілдету туралы халықты хабардар ету кампаниясы бойынша жұмыс істеді. 1986 жылға дейін Халықаралық ауыл шаруашылығын дамыту қорының құрамында болды. 1989 жылдың желтоқсан айының басында үкіметке қарсы наразылық білдіргендердің наразылықтары болды, ал 16 желтоқсанда 12 күндік Румын революциясы басталды. Президент Николае Чаушескудың бұйрығымен әскерлер наразылық білдіргендерге оқ атты, бірақ 22-сі күні армия оны қолдаудан наразылық білдірген халықты қолдауға көшті. 25 желтоқсанда Чаушеску және оның әйелі, вице-премьер Елена Чаушеску әскери трибуналдың бұйрығымен қызметтен алынып, тұтқындалды және өлім жазасына кесілді; Румыния Социалистік Республикасының 42 жылдық тарихы аяқталды. Бұл революция 1944 жылы король Михаилдың нацистік Германияны қолдаған әскери үкімет мүшелерін тұтқындау арқылы сәтті өткізген төңкерісінен бері биліктегі үкіметтік жүйені құлатудың алғашқы жағдайы болды. Революция кезінде корольдік отбасының барлық мүшелері Румыниядан тыс ахуалды бажайлауға қатысты. Қор бес миллионнан астам евро жинады, осы қаражат Румынияның азаматтық қоғамын дамытуға жұмсалды. Маргаретаның Румынияға оралуының 25 жылдығы Румын Афинаеумында тойланды, содан кейін ЦИК сарайында Румынияның премьер-министрі Виктор Понта және Сенат төрағасы Калин Попеску Таричеанумен бірге кешкі ас берілді; мерекеге тағы 200-ге жуық белгілі қонақ қатысты. Маргарета сондай-ақ 2015 жылдың наурызында Румынияның регби одағының құрметіне династияның тарихи отбасылық резиденциясы Пелеш сарайында гала-кеш өткізді, оған бұрынғы патша отбасына ресми сапармен келген алғашқы румын президенті Клаус Йоханнис қатысты.

Румынияның Қызыл Кресті

2015 жылдың 15 мамырында Румыния Қызыл Крестінің Бас ассамблеясы Маргаретаны Румыния Қызыл Крестінің президенті етіп сайлады. Қызыл Крест 1876 жылы Румыния патшасы I Карольдің билігі тұсында Халықаралық Қызыл Крестің Румыниядағы бөлімшесі ретінде құрылған. Қабылдау сөзінде ол Румыния Қызыл Крестінің өкілдеріне елдегі ең көне ұйым мен Румыния Корольдігі арасындағы ұзақ және құнды серіктестік дәстүрін жаңартып, қайта орнатқаны үшін алғыс айтты.

Мұрагерлік

Маргаретаның дүниеге келген кезде ол Румыния тағына және Румыния патшалық отбасының басшылығына мұрагер болмайтын еді, бірақ төрт кіші қарындасы мен ағасы болмауы, егер патша отбасының мұрагерлік заңдары өзгермесе, Хогенцоллерн әулетінің еркек мүшелері оның әкесінен кейін Румыния тағына үміткер ретінде тағайындалатынын білдірді, бұл 1923 жылғы Румынияның бұрынғы патшалық конституциясында және 1884 жылғы Румыния патшалық үйінің бұрынғы жарғысында бекітілген саликалық заңға сәйкес келеді. 1997 жылы Михаил патша Маргаретаны өзінің «барлық артықшылықтары мен құқықтарының» мұрагері етіп тағайындады, бұл оның таққа гендерлік теңдік мұрагерлікке деген ниетін білдірді; мұрагерлік желісін өзгерту мәселесі көп талқыланды, бірақ 2007 жылдың 30 желтоқсанына дейін ешқандай шара қолданылмады, сол күні Михаил I Румыния патшалық үйінің негізгі қағидалары деп аталатын жарғыны жариялады. Негізгі қағидалар жарияланғаннан кейін Михаил патша Румыния үкіметінен монархияны қалпына келтіруді қарастырса, саликалық мұрагерлік заңын да жоюды сұрады. Маргарета патшайым атағын қолданбайды; оның орнына ол «Румыния тәжінің сақтаушысы» атағын, Михаил I оған ұсынған «Оның Ұлылығы» деген құрметті атақпен бірге пайдаланады. Пол Филипп Хогенцоллерн (Михаил патшаның заңсыз туған ағасы Кэрол Ламбриноның ұлы) Михаил патшаның Негізгі қағидаларды құру және Хогенцоллерн әулетімен байланысын үзу әрекеттерін сынады. Пол өзінің әкесінен айырмашылығы, Румыния патшалық отбасының басшысы екенін мәлімдеді. Румыния заңдарында династиялық құқықтар, дворяндық атақтар және патшалық үй институты жоқ.

Сыртқы қатынастар

Маргаретаның Румыния саясатында елдермен байланыс сақтау үшін ресми лауазымы болмаса да, Румыния үйінің басшысы ретінде көптеген шетелдік дипломаттармен дипломатиялық қарым-қатынастар орнатты. Осы сапарлар барысында оны көбінесе күйеуі, Румыния үкіметінің интеграция, ынтымақтастық және тұрақты даму жөніндегі арнайы өкілі принц Раду сүйреп жүреді.

Неке

1994 жылы Маргарета, румыниялық азамат және кездейсоқ актер Раду Дудамен Принцесса Маргарета қорының жұмысы арқылы танысты. Ол жетімдер үйлерінде сурет терапевті ретінде жұмыс істеген кезде, қордың бағдарламаларымен саяхат жасаған кезінде оған таныстырылды. 1996 жылдың 24 шілдесінде ол Версойда азаматтық некеге тұрды. Раду Дудаға 1999 жылдың 1 қаңтарында «Раду, Хогенцоллерн-Веренгеннің ханзадасы» атағы берілді, ал кейіннен «Румынияның ханзадасы» деп аталатын болды. Олар Бухаресттегі Елизавета сарайында тұрады.

Даулар

BAE Systems, Румынияның Маргарета ханшайымы қорының демеушілерінің бірі және оның өкілдері жемқорлыққа қатысты дауға тартылды. Румыния үкіметі BAE компаниясынан ескірген екі британдық Корольдік теңіз күштерінің фрегаттарын (және) жөндеуден өткізіп сатып алды, олар үшін шамамен 7 миллион фунт стерлинг көлемінде пара берілді, оның бір бөлігі Маргаретаның туысы болып табылатын Гогенцоллерн әулетінің қалтасына түскен деген күдік бар. "Гардианул" газеті Маргарета мен оның күйеуі, Үкіметтің арнайы өкілі ретінде, үкіметтік келісімге қол қойылғанға дейін және кейін BAE Systems өкілдерімен бірнеше рет кездескенін атап өтіп, патшалық отбасы компанияның мүддесі үшін лобби жасады ма деген сұрақ қойды. Газетке жіберілген ресми хабарламада, 2003 жылы ПНЦКД партиясының Клуж филиалы оны алдағы сайлауларда Республика Сенатына кандидат ретінде шақырды. Өмірінің соңында Михаил патша таққа қайта оралу үмітін тастамады: "Біз адамдарға румын монархиясы қандай болғанын және оның қазір де не істей алатынын түсіндіруге тырысамыз". 2013 жылдың шілдесінде Румынияда монархияны қалпына келтіру мүмкіндігі туралы сауалнамада респонденттердің 19%-ы Маргаретаны жақсы көретінін, ал 29,9%-ы оның әкесін қолдады. 48,1%-ы білмеймін немесе жауап бермеді. 2017 жылдың желтоқсанында Румыния Корольдік үйіне деген сенімнің артуы, король Михаилдың қайтысымен қайта жандануы аясында, биліктегі Социал-демократиялық партияның атқарушы төрағасы Николае Бадалау монархиялық басқару формасына өту үшін референдум ұйымдастыруға болатынын айтты, оны "монархтары бар елдер дамыған елдер екенін ескерсек, жаман нәрсе емес, болашақ жобасы" деп сипаттады. Сонымен қатар, коалициялық партияның жетекшісі және Румыния Сенатының президенті Калин Попеску Тарисеану бұл идеяны қолдап, ол сенімді монархист екенін және "конституциялық монархия монархты саяси ойындардан жоғары қояды, мысалы: президент төреші болудың орнына ойыншы болуды қалайды" деді.

Жарияланымдар

Румынияның 140 жылдық тәжі. Coroana română la 140 de ani, 2008
Алмаз үйлену тойы. Nunta de diamant, 2008
Корольдік аспаздық кітабы. Carte regală de bucate, 2010 – шолу
Патшаның музыкасы. Albumul Muzica Regelui, 2011
Корольдік Рождество. Crăciunul Regal, 2013, 2014
Сэвэршин. Егжей-тегжей. Săvârșin. Detaliul*, 2015
Румыния тәжін қолмен қолдаңыз. Susţine cu a ta mână Coroana Română, 2017
Бұл томға Румыния патшалары мен патшайымдары, сондай-ақ Корольдік отбасының қазіргі ұрпақтары туралы мәтіндер кіреді.