Кіріспе

Нидерланд корольдік отбасының мүшесі (1968–2013)

Оранж-Нассаудың принці Фризо (Йохан Фризо Бернхард Христиан Давид ван Оранье-Нассау ван Амсберг; 25 қыркүйек 1968 – 12 тамыз 2013) – Нидерланды королевасы Беатрикс пен Клаус фон Амсбергтің екінші ұлы және король Виллем-Александрдың кіші інісі. Фризо Голландия корольдік отбасының мүшесі болған, бірақ 2004 жылы рұқсат актісіз үйленгендіктен, Голландия корольдік үйінің құрамынан шығып, таққа мұрагерлік құқығынан айырылды. 2012 жылдың 17 ақпанында Принц Фризо Австрияның Лех қаласында тау шаңғысынан сырғып, қар көшкінінің астында қалды. Ол Инсбрук қаласындағы ауруханаға жеткізілді, жағдайы ауыр болғанмен, тұрақтанды. Оның дәрігері Вольфганг Коллердің сөзіне қарағанда, ол салыстырмалы түрде аз уақытқа көшкінге түскенімен, бастапқыда үміт болған, бірақ кейінгі неврологиялық тексерулер көрсеткендей, орташа гипотермияда елу минуттық жүрек-өкпе реанимациясынан кейін оттегі жетіспеуден миына ауыр зақым келген. Бастапқы комасы кейін ең төменгі саналық деңгейге жетті, және оның толыққанды санасын қайтару мүмкіндігі күмәнді болды. 2013 жылдың 12 тамызында, апаттан бір жарым жыл өткен соң, Принц Фризо асқынулар салдарынан қайтыс болды.

Ерте өмір және білім

Йохан Фризо Бернхард Кристиан Дэвид 1968 жылдың 25 қыркүйегінде Нидерландының Утрехт қаласындағы Утрехт университетінің ауруханасында (қазіргі Университет медициналық орталығы Утрехт) дүниеге келді. Ол принцесса Беатрикс пен принц Клаустың екінші ұлы, Нидерланд королевасы Джулиана мен принц Бернардтың немересі болды. Оның ағасы – Нидерландтың қазіргі королі Виллем-Александр (1967 ж.т.), кіші інісі – ханзада Константин (1969 ж.т.). Оның крещені ата-аналары Норвегияның ханзадасы Харальд, Йохан Кристиан барон фон Йениш, Герман ван Ройен, Нидерланд королевасы Джулиана және Кристина фон Амсберг болды. 1986 жылы Гаагадағы Eerste Vrijzinnig Christelijk Lyceum орта мектебін бітірді.

Жұмыс

Принц Фризо 1995-1996 жылдары McKinsey халықаралық басқару кеңесшілік фирмасының Амстердам бөлімшесінде жұмыс істеді. INSEAD-тегі MBA бағдарламасын аяқтағаннан кейін, Принц Фризо 1998 жылдан 2003 жылға дейін Лондондағы Goldman Sachs International компаниясында вице-президент қызметін атқарды. 2004 жылы ол Дельфтағы TNO Space компаниясының жартылай штатты президенті болды. 2006 жылдың қазан айынан бастап Принц Фризо жеке инвестициялық және кеңес беру фирмасы Wolfensohn & Company-ның Лондондағы кеңсесінің басқарушы директоры болды. Оқиғаға дейін Принц Фризо URENCO, уранды байыту компаниясының бас қаржы директоры болып жұмыс істеді.

Неке және балалар

2003 жылдың 30 маусымында ханзада Фризо Мейбел Висс Смитқа үйленетіні жарияланды. Алайда, Нидерланд үкіметі бұл некеге парламенттен рұқсат сұрамады, егер ханзада Фризо Нидерланд Корольдік үйінің мүшесі болып қала берсе және таққа мұрагерлік тізбегінде болса, бұл конституциялық талап еді. Ол кезде ол үлкен ағасы Виллем-Александрдан кейін таққа екінші мұрагер болып еді. Премьер-министр Ян Петер Балкененде бұл жағдайды 2003 жылдың қазан айында Мейбел Висс Смитпен болған әңгімелерге байланысты түсіндірді, ол бұрынғы Клаус Бруинсмамен (1953–1991) болған қарым-қатынасы туралы жасаған мәлімдемелерінің толық және нақты болмағанын мойындады. Ол бұрын Бруинсмамен бірнеше ай бойы байланыста болғанын, бірақ ол байланыс жақын да, бизнеске қатысты да емес, кездейсоқ болғанын және Бруинсманың қызметі туралы білгеннен кейін байланысты үзіп қалғанын айтқан болатын. Осы «сенімсіздік» үкіметтің парламенттен рұқсат сұрамауына себеп болды, сонымен қатар жұбайлардың тілегін құрметтеді. Олар 2004 жылдың 24 сәуірінде Оуде Керк (Дельфт) шіркеуінде үйленді, ал Мейбел Висс Смит Нидерланд Корольдік отбасының мүшесі болды, бірақ Нидерланд Корольдік үйінің мүшесі емес. Ағасы, король Виллем-Александрдың үш баласы болғандықтан, ханзада Фризоның мұрагерлік құқығынан айырылуы Нидерландтағы монархияға әсер етпеуі мүмкін еді. Олар үйленгеннен кейін ханзада Фризо мен оның әйелі, ханшайым Мейбел Лондонның Кью ауданында тұрақтап, үй салды. Жұбайлардың тұңғыш баласы, Оранж-Нассау графесі Эмма Луана Нинет Софи, Амсбергтің Джонкворвесі 2005 жылдың 26 наурызында Лондонда дүниеге келді. Олардың кіші қызы, Оранж-Нассау графесі Джоанна Зария Николин Милу, Амсбергтің Джонкворвесі 2006 жылдың 18 маусымында, сондай-ақ Лондонда дүниеге келді.

Апат

2012 жылдың 17 ақпанында Принц Фризо Австрияның Лех қаласында қар көшкінінің астында қалды және Инсбрук қаласындағы ауруханаға жеткізілді. Нидерланд үкіметтік ақпарат қызметінің (RVD) ресми мәлімдемесіне сәйкес, күйі туралы болжам бірнеше күннен кейін ғана жасала алады. Принцтің жағдайы "тұрақты, бірақ қиын" деп сипатталды.

Одан туындайтын асқынулар

Голландия корольдік отбасы 19 ақпанда мәлімдеме жасап, "Корольдік отбасы Ұлылық шаңырағы Принц Фризоның шаңғы апатынан кейін қолдау мен көңіл жағудың барлық түрлеріне өте риза және терең сезімталдықпен қарады. Бұл оларға осы қиын уақытта үлкен көмек болды." Оның денсаулығының жағдайы туралы болжам бірнеше күн ішінде күтілуде еді, бірақ ол апаттан бір апта өткен соң 24 ақпанға шегерілді. RVD-нің пікірі өзгеріссіз қалды: жағдайы тұрақты, бірақ ауыр. 24 ақпанда Инсбрук медициналық тобы ханзаданың 25 минут бойы көмілгенін, одан кейін жүрек тоқтауына байланысты 50 минут бойы жан сақтау шаралары жүргізілгенін хабарлады. Вольфганг Коллер бір күн бұрын жасалған МРТ-суретке түсіруде айтарлық өзгеріс байқалмағанын, бірақ басқа неврологиялық тесттер оттегінің жетіспеуінен зардап шеккенін көрсеткенін мәлімдеді. Ханзада толыққанды есін жинайтыны әлі белгісіз болды. Коллер ханзаданың отбасы енді оңалту орталығын іздестіріп жатыр деген пікірді білдірді. 2012 жылдың 1 наурызында Принц Фризо Лондондағы Веллингтон ауруханасына ауыстырылды, онда ол әйелімен бірге көп жылдар бойы тұрған. 2012 жылдың 19 қарашасында ханзаданың санасының белгілі бір деңгейде ояну белгілерін көрсеткені хабарланды, бірақ оның толығымен оянатыны және қандай жағдайда болатыны әлі нақты емес еді. 2013 жылдың 9 шілдесінде Принц Фризо Нидерландыдағы Huis ten Bosch-қа қайта оралды. Оның комасы одан кейін ең төменгі саналы күйге ауысқан деп түсіндірілді. Оған енді аурухана деңгейіндегі медициналық көмек қажет болмағандықтан, ол жаз бойы отбасымен бірге болды.

Өлім және жерлеу

2013 жылдың 12 тамызында ханзада Фризо Huis ten Bosch-та апаттың салдарынан туындаған асқынулар нәтижесінде қайтыс болғаны жарияланды. Ол 16 тамызда Дракстейн қамалының жанындағы Лаге Вуурше шағын ауылындағы Голландия реформаторлық бейіштігінде жерленді, онда ол бала кезін өткізген және 2014 жылдың ақпанында патшайым Беатрикс қайтадан тұруға келген. Стульпкерк шіркеуінде өткен жерлеу рәсімі қатаң түрде жеке өткізілді. Көрермендер мен бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері қатыса алмады, сондай-ақ басқа патшалық отбасыларының мүшелері де қатыспады, Фризоның тәрбиешісі, Норвегия королі Харальд V-тен басқа. 2013 жылдың 2 қарашасында Делфт қаласындағы Оуде Керк шіркеуінде естелік шарасы өтті.