Кіріспе

Баямбонг, ресми түрде Баямбонг муниципалитеті (; ; ), – 1-сыныпты муниципалитет және Филиппиннің Нуэва-Визкая провинциясының астанасы. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 67 714 адамды құрайды. Баямбонг – Нуэва-Визкая провинциясының әкімшілік орталығы. Баямбонг атауы гадданг тіліндегі «Баёнгёнг» сөзінен шыққан, ол екі немесе одан көп өзеннің қосылған жерін білдіреді. Бір кезде белгілі бір тайпа келген және бұл жерді басып алуға тырысқан, нәтижесінде аймақтағы алғашқы тайпалық соғыс басталған. Осы оқиғаны құрметтеп, бұл жер «Байумбунг» деп аталған, бұл гаддангтардың өз жерлері үшін күрестегі алғашқы жеңісін көрсетеді.

Этимология

Баёмбонг атауы Гаданг тіліндегі "Баёнгёнг" сөзінен шыққан, ол екі ірі өзеннің тоғысқан жерін білдіреді. Басқа түсіндірме бойынша, "баёнгёнг" – шамамен 2 метрлік бамбуктан жасалған, өзен жағасындағы құдықтардан таза су тасымалдауға қолданылатын таяқ. Испан миссионерлері Гаданг тайпасын көрген кезде, олар ұзын тізбекке тұрып, иықтарында су толтырылған бамбук таяқтарын көтеріп жүрген. Олар бамбуктан жасалған су ыдыстары туралы сұрағанда, су тасушылар бірегей үнмен "Баёнгёнг" деп жауап берді. 1739 жылы испандық августин монахтары бұл жерге "Баюмбунг" деп ат қойды, кейін ол Баёмбонг деп өзгертілді.

Ерте тарих

Байомбонг қазіргі Ла-Торре Солтүстік және Оңтүстік барангайларының оңтүстік-шығыс бөлігінде, Магат өзенінің ағатын жерінде орналасқан. Испан отарлауына дейін бұл жерде Ифугао және Гаданг тайпалары қоныстанған.

Испан дәуірі

1718 жылы Ифугао, Гадданг және Изабеладан келген Маалат тайпалары арасында тайпалық қақтығыстар болды, Гаддангтар басымдыққа ие болып, басқа тайпаларды ығыстырды. Байомбонг ресми түрде 1739 жылдың 12 сәуірінде, Баян тауының етегіндегі уақытша шіркеуде әке Педро Фрейре басқарған аймақтағы алғашқы католиктік әдет-ғұрып өткен кезде құрылды. Байомбонг құрылғаннан кейін бірнеше айдан соң Паники миссиясының бір бөлігі ретінде доминикан монахтарының басқаруына көшті. 1747 жылғы халық санағы бойынша 470 тұрғын тіркелді. Байомбоңның негізін қалаушылар деп есептелгендер: Рамон Кабауатан, Хасинто Гадинган, Висенте Сакуинг, Игнасио Абуаг, Мариано Данао, Доминго Баяуа, бір Бинкатан және бір Мамурик. Олардың барлығы Гаддангтар еді. Олардың есімдері бүгінгі таңға дейін қаланың басты көшелерінде сақталып келеді. 1754 жылы жергілікті билік ресми түрде ұйымдастырылды. Бас атқарушы лауазымына Капитан дель Пуэбло тағайындалды. 1982 жылы қала Байомбонг діни округінің орталығына айналды. 1773 жылдан 1792 жылға дейін Фрай Хуан Креспо кірпіштен Сент-Доминик шіркеуін, монастырды және шіркеудің жанындағы зиратты салдырып, сегізбұрышты мұнараның құрылысын бастады. 1829 жылы Фрай Хуан Молано мұнараны аяқтады. 1880 жылы шіркеу ғимараты жер сілкінісінен зардап шекті, ал 1987 жылы өрт шіркеу мен монастырды қиратты. 1990 жылғы Лусон жер сілкінісі кезінде шіркеудің қоңырау мұнарасы құлады. 1789 жылы бас атқарушының лауазымы Gobernadorcillo деп өзгертілді. 1893 жылы лауазым атауы Капитан Мунисипаль болып өзгертілді. 1898 жылғы революциялық үкімет кезінде қаланың бас атқарушысы – Президент болды, бірақ 1937 жылы Қауымдастық Конституциясының талаптарына сәйкес бұл лауазым қайтадан Мэр болып өзгертілді. Байомбонг 1856 жылы Нуэва-Визкая провинциясының астанасы болды, осыған дейін Камарагтың (қазіргі Эчагу) ескі астанасы жаңа құрылған Изабела провинциясының құрамына кірген болатын.

Америка дәуірі

1899 жылы 28 қарашада Филиппин-Америка соғысы барысында генерал Фернандо Канон өзінің 300 сарбаздық батальонын, сондай-ақ 139 испандық және 14 американдық тұтқынды 4-ші атқыштар полкінің 2-ші лейтенанты Джеймс Н. Мунро бастаған 53 адамға тапсырды. Босатылғандардың арасында лейтенант Гиллмордың қалған әскерімен бірге Балер қамалында тұтқындалған Уильям Риндерс және Орисон Вудбери де болды.

Филиппиннің тәуелсіздігі

1947 жылы CICM ұйымы осы атаудағы бастауыш және орта мектептердің жанында Сент-Мэри колледжін (қазіргі Сент-Мэри университеті) құрды. 1956 жылы NVRHS екі бағдарламаға бөлінді: Нюэва-Визкая жалпы білім беретін орта мектебі және Нюэва-Визкая ұлттық ауыл шаруашылығы мектебі. 1964 жылы ауыл шаруашылығы мектебі Нюэва-Визкая ауыл шаруашылығы колледжіне, ал 1973 жылы Нюэва-Визкая мемлекеттік технология институтына айналды. Қазіргі таңда бұл оқу орны Нюэва-Визкая мемлекеттік университеті болып табылады.

Қалалық ұсыныстар

Филиппиннің 19-шы Конгресінде әртүрлі депутаттар Байомбонгты және құрамдас қалалары жоқ провинциялардың басқа да астаналарын дербес құрамдас қалаларға немесе жоғары урбанизацияланған қалаларға айналдыруды көздеген, сондай-ақ оларды автоматты түрде қалаларға түрлендіруге бағытталған заң жобаларын енгізді.

География

Жер бедері таулы, көлбеу төбелер мен таулар басым, бұл оның жалпы жер аумағының 36,44% құрайды. Жалпы аумақтың 32,03% тегіс немесе аз көлбеу, 8,09% дөңгелек немесе төбелі, ал қалған 23,44% өте тік таулардан тұрады. Қала Калокул және Магат өзендерінің қосылған жерінде салынған, және Пан-Филиппин тас жолының бойына дейін кеңейді. Байомбоң Маниладан алыс.

Тіл

Илокано, Бонток, Гадданг, Ифугао, Исинай, Тагалог және ағылшын тілдері Байомбонгтың мектептерінде, базарларында және құдайға табыну орындарында үнемі қолданылады, бірақ мемлекеттік мектептерде илокано тілі де қолданылады.

Жергілікті билік

Байомбонг, Ньюэва-Визкая провинциясының жалғыз конгресс округіне кіретін қала, жергілікті атқарушы орган ретінде тағайындалған әкім және жергілікті өзін-өзі басқару кодексіне сәйкес оның заң шығару органы ретінде муниципалдық кеңеспен басқарылады. Әкім, вице-әкім және кеңесшілердің көпшілігі халықтың тікелей сайлауы арқылы сайланады, бұл сайлау үш жыл сайын өтеді. Кеңес құрамына сондай-ақ, қоғамның маңызды секторларын ұсынатын үш партиялық емес мүше кіреді. Оларға Түпкі халықтардың міндетті өкілі, Барангай лигасының президенті және СК муниципалдық федерациясының президенті кіреді. Олар бірлесіп Санггуниянг Баянның маңызды рөлін атқарады, әртүрлі көзқарастарды ұсынады және жергілікті басқаруда толыққанды өкілдікті қамтамасыз етеді.

Сайланған лауазымды адамдар

+ Қалалық кеңес мүшелері (2022-2025) Лауазымы Атауы Мэр Антонио Серхио Г. Багасао Вице-мэр Рамон Т. Кабаутан Кеңесшілер Джордж В. Бертон Рональд Аллан А. Барнача Никомедес М. Палпаран Прессилла О. Маркос Магтангол Н. Лантион Кристина Л. Сориано Бенджамин Л. Пагтулинган III Сет Б. Навис Оливер Г. Джеронимо Ноэль Джон Карло О. Гинес Джозеф Б. Таэза

Білім

Ньюэва-Визкая облысының Білім басқармасы қаланың мемлекеттік білім беру жүйесін басқарады. Басқарма кеңсесі – Кагаян аңғары аймағындағы Білім министрлігінің (DepEd) аймақтық кеңсесі. Осы басқарма муниципалитет аумағындағы мемлекеттік және жеке бастауыш мектептерді, сондай-ақ мемлекеттік және жеке орта мектептерді басқарады.

FM

90.1 МГц DZRV Spirit FM
93.3 МГц FMR Nueva Vizcaya
96.5 МГц DWNS UFM
104.5 МГц DWGL Radyo Natin
107.7 МГц DWFF Bandera News