Кіріспе

Өңдеу өнеркәсібіндегі егжей-тегжейлі диаграмма. Құбырлар мен аспаптар диаграммасы (P&ID немесе PID) – құбырларды, процестік жабдықтарды, сондай-ақ аспаптар мен басқару құрылғыларын көрсететін өңдеу өнеркәсібіндегі егжей-тегжейлі диаграмма. Оны механикалық ағын диаграммасы (МАД) деп те атайды. P&ID-ге бағынышты процесс ағыны диаграммасы (PFD) – зауыт процестерінің жалпы ағынын және зауыттың негізгі жабдықтары арасындағы байланысты көрсетеді.

Анықтама және анықтамалық атау

ANSI/ISA S5.1 және ISO 14617 6 стандарттарына сәйкес P&ID процестегі өлшемдерді анықтау үшін қолданылады. Анықтама 5 әріптен тұрады. Бірінші әріп өлшенетін шаманы, екіншісі модификаторды, үшіншісі пассивті/оқу функциясын, төртіншісі белсенді/шығыс функциясын, ал бесіншісі функция модификаторын көрсетеді. Одан кейін осы циклға тән цикл нөмірі келеді. Мысалы, FIC045 – бұл 045 басқару циклындағы ағынды көрсету контроллері. Бұл, әдетте, құралдың орналасуы мен функциясына берілген, өрістік құрылғының «тег» идентификаторы деп те аталады. Сол циклде FT045 болуы мүмкін, ол сол циклдегі ағын трансмиттері болып табылады.

1-баған (өлшенетін шама) 2-баған (модификатор) 3-баған (оқу/пассивті функция) 4-баған (шығыс/белсенді функция) 5-баған (функция модификаторы)

A Анализ Дабыл
B Күю, жану Пайдаланушы таңдауы Пайдаланушы таңдауы Пайдаланушы таңдауы
C Пайдаланушы таңдауы (әдетте өткізгіштік) Бақылау Жабылу
D Пайдаланушы таңдауы (әдетте тығыздық) Айырмашылық Ауытқу
E Кернеу Сенсор
F Ағын жылдамдығы Қатынас
G Пайдаланушы таңдауы (әдетте өлшегіш/калибрлеу) Газ Шыны/калибрлеу/көру
H Қол Жоғары
I Ток Көрсету
J Қуат Сканерлеу
K Уақыт, уақыт кестесі Уақыт өзгеруі Бақылау станциясы
L Деңгей Жарық Төмен
M Пайдаланушы таңдауы Орташа / аралық
N Пайдаланушы таңдауы (әдетте момент) Пайдаланушы таңдауы Пайдаланушы таңдауы Пайдаланушы таңдауы
O Пайдаланушы таңдауы Диафрагма Ашық
P Қысым Нүктелік/тест қосылысы
Q Көлем Жиынды/интегралдау Жиынды/интегралдау
R Сәулелену Тіркеу Жүгіру
S Жылдамдық, жиілік Қауіпсіздік (SIS емес (S5.1)) Ауыстырып қосу Тоқтату
T Температура Жіберу
U Көпөлшемді Көпфункциялы Көпфункциялы
V Діріл, механикалық анализ Клапан немесе демпфер
W Салмақ, күш Ұңғыма немесе зонд
X Пайдаланушы таңдауы (әдетте XV ретінде ашық/жабық клапан) X осі Қосымша құрылғылар, жіктемелмеген Жіктемелмеген
Y Оқиға, күй, болу Y осі Қосалқы құрылғылар
Z Позиция, өлшем Z осі немесе қауіпсіздікке арналған жүйе Актуатор, жетек немесе жіктемелмеген соңғы басқару элементі

Кез келген жабдықты өнеркәсіптік жүйелерде анықтау үшін IEC 61346 стандарты (Өнеркәсіптік жүйелер, орналымдар және жабдықтар және өнеркәсіптік өнімдер — Құрылымдық принциптер және анықтамалық белгілер) қолданылуы мүмкін. «Өлшеу» функциясы үшін B анықтамалық белгісі қолданылады, одан кейін жоғарыда көрсетілген өлшенетін айнымалының әрпі келеді. Энергия станциясының кез келген жабдығын анықтау үшін ККС электр станцияларын жіктеу жүйесі қолданылуы мүмкін.

Тарихи қолданысы

1980 жылдардың соңында компьютерлік дизайнмен (CAD) жұмыс істеу мүмкіндігі пайда болғанға дейін P&ID схемалары қолмен салынатын. Төменде көрсетілген сызба үлгісі, нақты көлемі 225 мм x 111 мм, P&ID схемаларын салу үшін қолданылатын үлгілерге сәйкес келеді. Құбырлар мен аспаптар диаграммасының қолмен салу үлгісі (1980-ші жылдар). Белгілер тізімі: