Франко Баттиато: Итальяндық сазгер және философ-ақын

Кіріспе

Италиялық музыкант (1945–2021)

Франческо "Франко" Баттиато (ˈfraŋko batˈtjaːto, – battiˈaːto; 23 наурыз 1945 – 18 мамыр 2021) – итальяндық музыкант, әнші, композитор, кинорежиссер және Супхан Барзани атты псевдониммен суретші. Баттиатоның әндері эзотерикалық, философиялық және діни тақырыптарды қамтиды, сонымен қатар эксперименталды поп, электрондық музыка, прогрессивті рок, опера, симфониялық музыка, кино саундтректері, оратория және жаңа толқын сияқты жанрларды қамтиды. Ол ондаған жылдар бойы Италиядағы ең танымал әнші-күйшілердің бірі болды. Оның ерекше дыбысы, ән жазу өнері және әсіресе оның сөздері, философиялық, діни және мәдени экзотикалық сілтемелерге толы, сондай-ақ адамның жағдайы туралы жалпылама тақырыптарды көтеріп, Италияның музыкалық аренасында ерекше орынға ие болды және «Маэстро» деген лақап атын алды. Оның жұмысына итальяндық және халықаралық музыканттармен, поп әншілерімен бірлескен ән жазу және өндіріс жұмыстары кіреді, оның ішінде итальяндық әншілер Элис және Джуни Руссомен ұзақ мерзімді кәсіби қарым-қатынас бар. Элиспен бірге Баттиато 1984 жылғы «Евровидение» ән байқауында Италия атынан «I treni di Tozeur» әнімен өнер көрсетті.

Алғашқы жылдары және тәжірибелік кезең

Батиато Сицилиядағы Гиарре Рипосто қаласының бұрынғы атауы болған Ионияда, Италияның оңтүстігінде дүниеге келді. Ациреаледегі "Архимед" ғылыми лицейін бітіргеннен кейін, 1964 жылы әкесінің (Нью-Йоркте жүк көлігінің жүргізушісі және портода жұмыс істеген) қайтысынан соң, алдымен Римге, содан кейін 19 жасында Миланға көшті және көп ұзамай алғашқы музыкалық келісімшартын алды. Оның "La Torre" синглы шықты және Батиато әнді орындау үшін теледидарда пайда болды. Ол "È l'amore" романтикалық әнімен сәттілікке жетті. Кейін гитарист және дыбыс инженері ретінде танымал әншілермен жұмыс істеген соң, Америкаға шағын турнеге барды, онда ол үлкен жетістікке қол жеткізді. Содан кейін 1970 жылы Батиато тәжірибелі музыкант Юри Камисаскамен танысып, итальяндық психоделикалық прогрессивті рок тобы Osage Tribe-пен бірлесіп жұмыс істеді. Жеке әнші ретінде ол 1970 жылдардың ең үздік итальяндық прогрессивті рок әндерінің бірі - La convenzione (The convention) атты ғылыми-фантастикалық синглын шығарды. 1971 жылдан бастап Батиато тәжірибелік электрондық музыкаға көп күш салды, сол кездегі көпшілікке беймәлім болған, бірақ қазір әлемнің түкпір-түкпірінен коллекционерлер іздеп жүрген LP-лер сериясын жариялады. Электрондық прогрессивті роктан бастап, вокалға баса назар аударғаннан кейін, оның музыкасы прогрессивті түрде тәжірибелі болып, musique concrète және минимализм салаларына енді. Оның алғашқы альбомы Fetus 1972 жылдың қаңтарында жарық көрді. L'era del cinghiale bianco ("Ақ шошқа дәуірі", 1979) 1980 жылы Patriots альбомымен жалғасты, ол хит-парадтарда 30-шы орынға жетті. Онда Батиатоның классикасына айналған "Le aquile" ("Бүркіттер") және "Prospettiva Nevskij" ("Невский проспекты") сияқты бірнеше әндер бар. Оның музыкасындағы осы жаңа кезең әнші Алисамен және скрипкашы Джусто Пиомен ынтымақтастығының басталуын білдірді. Оның келесі альбомы - La voce del padrone ("Мырзаның дауысы"), ол Patriots-тан одан да көп табысқа жетті. Альбомда итальяндық эстрадалық музыканың классикасына айналған көптеген әндер бар, олар алты ай бойы бірінші орында тұрды, бір айда миллионнан астам дана сатылған алғашқы итальяндық альбом атанды. Оның коммерциялық жетістігі 1982 жылы L'arca di Noè (Нұхтың кемесі) альбомымен расталды. "L'era del cinghiale bianco" (1979), "Prospettiva Nevskij" (1980), "Centro di gravità permanente" ("Тұрақты гравитациялық орталық", 1981), "Bandiera bianca" ("Ақ ту", 1981) және "Voglio vederti danzare" ("Мен сені билейтініңді көргім келеді", 1982) әндері оның туған елінде танымалдылығын арттырды. Orizzonti perduti (Жоғалған көкжиеңдер, 1983) альбомынан кейін сәтті Mondi Lontanissimi (Алыс әлемдер, 1985) жарық көрді, онда 1984 жылғы "Евровидение" ән байқауында Алисамен дуэт ретінде орындалған "I treni di Tozeur" ("Тозер пойыздары") әнінің жеке нұсқасы болды.

Battiato was born in Ionia, the former name of the town of Giarre Riposto, in Sicily, southern Italy After graduating from high school at the Liceo Scientifico "Archimede" in Acireale, and following the death of his father (truck driver and longshoreman in New York), in 1964 he moved first to Rome, and then to Milan at age 19, and soon after won his first musical contract. His single "La Torre" was released and Battiato appeared on TV to perform the song. He scored some success with the romantic song "È l'amore". After some works as a guitarist and sound engineer for popular singers, he traveled to America for a small tour where he had considerable success. After that, Battiato met the experimental musician Juri Camisasca in 1970 and collaborated with Osage Tribe, an Italian psychedelic progressive rock band. As a solo artist, he released the science fiction single La convenzione (The convention), one of the finest Italian progressive rock songs of the 1970s. Starting from 1971, Battiato devoted much of his efforts to experimental electronic music, producing a series of LPs that remained almost unknown at the time, but are now eagerly sought by collectors worldwide. Starting out with electronic progressive rock with some emphasis on vocals, his music became increasingly experimental, gradually moving into the realms of musique concrète and minimalism. Fetus, his first album, was produced in January 1972,

L'era del cinghiale bianco ("The Era of the White Boar", 1979) was followed in 1980 by Patriots, which reached the No 30 on the charts. It contains a few songs which have become Battiato's classics, such as "Le aquile" ("The Eagles") and "Prospettiva Nevskij" ("Nevsky Prospect"). This new era of his music marked the beginning of his collaboration with the singer Alice and the violinist Giusto Pio. His next album was La voce del padrone ("The Master's Voice"), with which he had even more success than with Patriots. The album contains numerous songs which became classics of Italian popular music and stayed at the number one position for six months, becoming the first Italian album with more than one million copies sold in a single month. His commercial success was confirmed by L'arca di Noè (Noah's Ark) in 1982. Songs such as "L'era del cinghiale bianco" (1979), "Prospettiva Nevskij" (1980), "Centro di gravità permanente" ("Permanent Gravity Centrepoint", 1981), "Bandiera bianca" ("White Flag", 1981), and "Voglio vederti danzare" ("I Want To See You Dance", 1982) established his reputatin in his own country. Orizzonti perduti (Lost Horizons, 1983) was followed by the successful Mondi Lontanissimi (Faraway Worlds, 1985), which featured a solo version of the popular "I treni di Tozeur" ("The Tozeur Trains)", originally a duet with Alice performed at the 1984 Eurovision Song Contest.

Манлио Сгаламбромен ынтымақтастық

1994 жылы Батиато сицилиялық философ Манлио Сгаламбромен ынтымақтастық бастады, ол оның келесі альбомдарының көбісінің мәтінін жазды. 1995 жылғы «L'ombrello e la macchina da cucire» альбомынан кейін, 1996 жылы дуэт олардың ең жақсы туындысы саналатын «L'imboscata» шығарды, оның ішінде «La cura» («Күтім») атты романтикалық хит бар, ол сол жылғы Италияның ең жақсы әні деп танылды. «Gommalacca» (1998, қатты рокқа баса назар аударылған), «Ferro battuto» (2000) және «Dieci stratagemmi» (2004) осы жолмен жалғасты, ал вариациялар негізінен Батиатоның музыкалық тәжірибелерге деген толақанды құштарлығымен шартталды.

Кейінгі әрекеттері

2003 жылы Батиато өзінің алғашқы толық метражды фильмін – "Perduto amor" ("Жоғалған махаббат") фильмін шығарды және оған саундтрек те жазды. Фильм үздік дебюттік режиссер үшін "Күміс лента" сыйлығын жеңіп алды, ал Батиатоның тілегі бойынша Берлин, Канн, Венеция, Нью-Йорк сияқты беделді кинофестивальдерде бәсекеден тыс көрсетілді, сыншылардың жоғары бағасын алды. Оның келесі фильмі – Бетховеннің өмірінің соңғы төрт жылына арналған "Музыкантен" атты тәжірибелік туынды. Неміс музыкантының рөлін чилилік режиссер Алехандро Ходоровский ойнады. 2012 жылдың қараша айында Батиато Сицилияның жаңадан сайланған аймақтық президенті Розарио Крочеттадан туризм және мәдениет министрі қызметін қабылдау туралы ұсыныс алды. Ол бұл қызметі үшін жалақы алмайтынын мәлімдеді, бірақ кейін Сицилияның жемқор саяси элитасын "сатуандыққа батқандар" деп айтқан даулы мәлімдемесінен кейін отставкаға кетіп, лауазымынан қағылды.