Хаттуарий тайпасының тарихы

Кіріспе

Герман тайпасы шаттуарийлер, сондай-ақ аттоарийлер деп те жазылады, франктардың герман тайпасы еді. Олар бастапқыда Рейн өзенінің солтүстігінде, қазіргі Германия мен Нидерланд шекарасы орналасқан аймақта мекен еткен, бірақ 4-ші ғасырда франк тайпасы ретінде Рейннің екі жағына қоныс аударды.

Тарих

Вельей Патеркулдың айтуынша, біздің заманымыздың 4-ші жылы император Тиберий Рейнді кесіп өтіп, алдымен комментаторлар әртүрлі түсіндіретін руға шабуыл жасады – қазіргі Нидерланды аймағында орналасқан Кананефаттар немесе Хамавилер, содан кейін Чаттуарилер, одан соң Эмс пен Липпе аралығындағы Бруктерилер, қазіргі Германиядағы Рур ауданының солтүстігінде. Бұл Чаттуарилердің Вестфалияның батысында өмір сүргенін көрсетеді. Страбон Чаттуарилерді шерускилер, шаттилер және гамбривилермен бірге көшпелі емес солтүстік герман тайпаларының бірі ретінде атайды. (Ол сондай-ақ, мұхитқа жақын орналасқан басқа көшпелі емес тайпаларды – сугамбрларды, "Чаубилерді", Бруктерилерді және цимбрларды, "сондай-ақ каукилерді, каулкилерді, кампсианилерді" де салыстырады.) Страбон оларды Германник жеңгеннен кейін кедейленген және шерускилермен одақтасқан тайпалардың бірі ретінде де атап көрсетеді. Олар 17 жылы оның жеңісіне каулкилер, кампсанилер, бруктерилер, усипилер, шерускилер, шаттилер, ландилер және тубатиилермен бірге қатысты. Чаттуарилер мен ұқсас дыбысталатын шаттилер немесе, азырақ ықтимал, Германияның ұқсас аймағында өмір сүрген часуарилер арасындағы байланыс туралы бірлескен пікір жоқ, олар рим дәуіріндегі мәтіндерде де кездеседі. Чаттуарилер тарихи жазбаларда 4-ші ғасырда қайтадан пайда болады, Рейн бойында франктар деп аталатын алғашқы тайпалардың бірі ретінде өмір сүреді. Аммиан Марцеллин император Юлианның Ксантеннен Рейн шекарасын кесіп өтіп, Атуар деп аталатын франк тайпасының аймағына кіргенін хабарлайды. Ол оларға күтпеген шабуыл жасады, олар ешқандай жау шараларынан қорқып, бірақ елдеріне жететін жолдардың қиындығы мен таулылығына сеніп, жалған қауіпсіздікте демалып жатқанда. Олардың кейбіреулері (laeti) 3-ші ғасырда Франциядағы pagus attuariorum (французша; Atuyer, сол кезде Oscheret құрамына кіретін) Лангрден оңтүстікке қарай қоныстанды. Франктар тұсында Чаттуари атауы Рейннің екі жағында, Рипуар франктарының солтүстігінде, астанасы Кельн қаласында орналасқан екі ерте ортағасырлық гау үшін қолданылды. Шығыс жағында олар Рур өзенінің жанында, ал Рейннің арғы жағында Ниерс өзенінің жанында, Маас пен Рейн арасында, римдіктер германдық кугернилерін бұрын қоныстандырған жерде орналасты. Чаттуарилер Беовульф поэмасында "Хетвара" ретінде де кездеседі, онда олар Даниядан келген геаттарға қарсы күресу үшін хугалармен (шукилер болуы мүмкін) және фриздермен одақ құрғандай көрінеді. Геаттар жеңіледі, олардың патшасы Гигелак қаза табады, ал Беовульф жалғыз қашып құтылады. Видситтің айтуынша, Хетваралар хундармен билік жүргізді.

According to Velleius Paterculus, in 4 AD, the emperor Tiberius crossed the Rhine, first attacking a tribe which commentators interpret variously as the Cananefates or Chamavi, both being in the area of the modern Netherlands, then the Chattuari, and then the Bructeri between Ems and Lippe, somewhere to the north of the modern Ruhr district in Germany. This implies that the Chattuari lived somewhere in the west of Westphalia. Strabo mentions the Chattuari as one of the non nomadic northern Germanic tribes in a group along with the Cherusci, the Chatti, and the Gamabrivii. (He also contrasted with other non nomadic tribes supposedly near the Ocean, the Sugambri, the "Chaubi", the Bructeri, and the Cimbri, "and also the Cauci, the Caülci, the Campsiani".) Strabo also notes them as one of the tribes who allied under the Cherusci and were made poor after being defeated by Germanicus. They apparently appeared at his triumph in 17 AD along with the Caülci, Campsani, Bructeri, Usipi, Cherusci, Chatti, Landi, and Tubattii. There is no consensus on any connection between the Chattuarii and either the similar sounding Chatti or, less likely, the Chasuarii, who both lived in a similar region of Germany, and are also mentioned in Roman era texts. The Chattuari appear again in the historical record in the 4th century, living on the Rhine amongst the first tribes to be known as Franks. Ammianus Marcellinus reports that Emperor Julian, crossed the Rhine border from Xanten and entered the district belonging to a Frank tribe, called the Attuarii, men of a turbulent character, who at that very moment were licentiously plundering the districts of Gaul. He attacked them unexpectedly while they were apprehensive of no hostile measures, but were reposing in fancied security, relying on the ruggedness and difficulty of the roads which led into their country, and which no prince within their recollection had ever penetrated. Some of them (laeti) were also settled in France pagus attuariorum (French; Atuyer, comprising Oscheret at that time) south of Langres in the 3rd century. Under the Franks, the name of the Chattuari was used for what became two early medieval gaus on either side of the Rhine, north of the Ripuarian Franks, whose capital was in Cologne. On the eastern side, they were near the Ruhr river, and across the Rhine they settled near the Niers river, between the Maas and the Rhine, where the Romans had much earlier settled the Germanic Cugerni. The Chattuarii may also appear in the poem Beowulf as "Hetwaras" where they appear to form a league together with the Hugas (who may be the Chauci) and the Frisians to fight against a Geatish raiding force from Denmark. The Geats are defeated and their king Hygelac is killed, Beowulf alone escaping. According to Widsith, the Hætwera were ruled by Hun.