Кіріспе

Перумал немесе Тирумал () – индуист құдайы. Перумалды көбінесе Оңтүстік Үндістандағы тамил индуистері мен тамил диаспорасы құдай ретінде қастерлейді, олар Перумалды Вишнудың бір нысаны деп есептейді. Перумал туралы ең ерте белгілі айғақтар мен оған арналған тамилдік діни өлеңдер Парипатал (Paripāṭal) поэзиялық жинағында кездеседі. Ол, әсіресе Тамил Надудағы және тамил диаспорасындағы тамилдер арасында, сондай-ақ Вайшнав храмдарында кең таралған индуист құдайы. Перумалды құдай ретінде қастерлейтін ең бай және ең ірі индуист храмдарының бірі – Андхра-Прадеш штатындағы Тирупати қаласындағы Венкатешвара храмы. Басқа да маңызды орындарға Срирангамдағы Ранганатхасвами храмы, Канчипурамдағы Варадаража Перумал храмы және Тируваннатхапурамдағы Падманабхасвами Перумал храмы жатады.

Этимология

Ғалымдар Перумал мен Тирумалдың түп-тамыры ежелгі Үндістандағы Малла тайпалық конфедерациясынан бастау алады деп санайды, олардың есімі дравид тілінде "тау халқы" дегенді білдірген. Бұл екі термин де бастапқыда Маллалардың ұлы басшылары мен патшаларына берілген атақтар болған. Бұл атақ кейін Вишну құдайына есім ретінде қолданыла бастады, бірақ уақыт өте келе оның бастапқы мағынасы ұмытылды. Дегенмен, Кераланың кейбір аймақтарында Перумал билеушіге көрсетілетін құрметті атау ретінде қолданылып келді. Перумал екі сөзден – "Perum" және "al" құралған деп есептеледі. "Perum" – "ұлы", ал "al" – "адам" (мұнда құдайды білдіреді). Сондықтан, Перумал – адамдарға құдайлық инаятын төгетін "ұлы құдай". Ол Вайшнавизмдегі жоғарғы құдай саналады.

Құрмет

Перумал құдайы Майонмен теңестіріледі, сөзбе-сөз мағынасында "қоңыр денелі" дегенді білдіреді, ол алғаш рет Пуранануру және Паттупатту мәтіндерінде еске алынады. Осы кезеңдегі поэзияда оның қоңыр терісі мұхитқа теңеледі. Бастапқыда халық құдайы болған ол Кришна мен Вишнумен біріктіріліп, Шри Вайшнав дәстүрінде кең танылды. Оның серігі – Лакшми, бақыт, сұлулық және өркендеудің құдайы, тіпті тамил поэзиясының ең ерте қабаттарында да кездеседі. Майон Толкаппиямдағы муллай тинай (малшылар ландшафты) құдайы ретінде көрсетілген. Ол Сангам дәуірінде Параматмамен бірігуге жеткен Парампорул мәртебесіне ие болған жалғыз құдай деп есептеледі. Сангам әдебиетінде ол Маяван, Мамион, Нетион және Маль деп те аталады. Сангам әдебиетіндегі "Муккол Пакаварлар" туралы айтылуы, тек Вайшнав ғалымдары ғана Триданды ұстаған және сол кезеңде маңызды болғандығын көрсетеді. Тирумал "жоғарғы құдай" ретінде мақталып, оның құдай лотос аяқтары барлық жамандықты жойып, мокшаны сыйлай алады. Сангамнан кейінгі кезеңде оған Алварлар деп аталатын ақындардың құрметі артып, оның құлшылығы одан да дамыды.

Фестивальдар

Қазіргі заманда Перумалдың ғибадатханалық мерекелерінің ең маңызды ерекшелігі – ғибадатханалық арба процессиясы. Әдетте бірнеше күндік бұл шарада, саяхат құдайының (утсавар) және оның жұбайларының бейнесі мол зергерлік бұйымдармен және сәнді киімдермен безендіріледі. Бейнеге екі жағынан әсем шатырлар (чатра) және желпіштер (чамара) сияқты патшалық атрибуттары ілеседі, құдайды екі жағынан қоршап тұрады. Бейнелер ғибадатханадан арбамен көше бойында зор салтанатпен әкеліп, содан кейін қайтарылады, жолдарында дұға жасау үшін тоқтайды. Киелі тулар ұстаған жандар процессияның басында жүреді, ал олардан кейін барабаншылар мен сыбызғышылар құдайдың келгенін жариялайды. Арба (ваханам) Вайшнав ғибадатханасының дін қызметкерлерімен бірге келеді, олар домбыра соғып, құдайды мақтап ән айтады. Арба әдетте Гаруда, Хануман, арыстан, құтан және жылқы түрінде болады, мереке күндеріне қарай түрленеді. Процессияның соңында Ведалар мен Налайра Дивия Прабандхам сияқты қасиетті кітаптардан өлеңдер оқитын әншілер тобы жүреді.

Сангам әдебиетінде Вишну туралы сөз

Вишну немесе Перумал Сангам әдебиетінде ең көп кездесетін қасиетті құдай деп есептеледі.

Ақанұруру

Аканануруруда Парашурама, Рама, Кришна және басқалар туралы индуистік пураникалық аңыздарды қайталайтын өлеңдер саны бар. Альф Хилтебейтельдің сөздерінше, Аканануруруда кейінірек Солтүстік Үндістан әдебиетінде кездесетін "Кришна Гопилердің көйлектерін ұрлады" сияқты әңгімелердің ең алғашқы айтылған нұсқалары сақталған. Бұл, Тамил индуистік ғалымдарының идеялары Солтүстіктегі санскрит ғалымдарына және Бхагавата Пуранаға әсер еткен болуы мүмкін, немесе керісінше. Дегенмен, б.з.д. 1-ші немесе 2-ші ғасырларға дейін қабаттары бар күрделі "Харивамса" мәтінінде Кришнаның Гопилермен ойнауы және көйлектерді ұрлау туралы бөлімдер бар. Акананурурудың 70-ші өлеңінде Рамаянаға сілтеме жасалған. Өлеңде Рама Данушкодиде, банан ағашының көлеңкесінде құстар сайрап тұрғанда, құпия әңгімелер жүргізіп отырған күйінде бейнеленген. Бұл Рамаянаның тарихы 12 ғасырдағы Камба Рамаянасынан бұрын Тамил жерінде белгілі болғандығын көрсетеді.

Кілппатикарам

Эпостың 17-ші әні Вишнудың сұлулығы мен ұлылығын жырлайды. Эпоста былай делінеді: "Вишну болған Раманың даңқын естімеген құлақ бекер, қара түсті Ие, ұлы Құдай, Майяван Вишнуды көрмеген көз бекер, ақымақ саясатшы Камсаны (Кришнаны) жеңген оны мақтамайтын тіл бекер, және "Нараяна" демейтін тіл бекер". Эпоста Вишнудың Рама, Кришна, Баларама, Лакшмана, Нарасимха, Вамана сияқты түрлі адами кейпіндегі бейнелері де мақталады. Сондай-ақ, Ранганатхасвами ғибадатханасы (Шрирангам), Кудал Азхагар ғибадатханасы, Венкатесвара ғибадатханасы (Тирумала) және Каллалагар ғибадатханасы сияқты танымал вайшнав ғибадатханалары да еске алынады. Әлемдік діндер және тамил әдебиеті саласындағы ғалым Д. Деннис Хадсонның сөзіне сәйкес, Чилапатикарам – Пиллайға (Нила, Наппиннай, Радха) жасалған ең алғашқы және толыққанды тамилдік сілтеме, ол эпоста Кришнаның сиыршы баласы ретінде сипатталған.