Кіріспе

Тиручираппалли аймағы, Тамил Наду
Тиручираппалли ауданы, Тамил Наду

Шрирангам – Үндістанның Тамил Наду штатындағы Тиручираппалли қаласындағы аудан. Өзен аралы Шрирангам бір жағынан Кавери өзенімен, екінші жағынан Коллидам саласымен шектеледі. Вишну храмдарының тобы – 108 Дивья Десамның біріншісі саналатын Шрирангам, Шри Ранганатхасвами храмымен мәшһүр, ол Үндістандағы ең үлкен храм кешені және әлемдегі ең ірі әрекет ететін индуист храмы. Шрирангамда Шри Вайшнавтардың (Вишнудың ізбасарлары) көптеген өкілдері тұрады.

Этимология

Ежелгі тамил әдебиетінде бұл жер Тируварангам деп аталады. Атаудың пайда болуы Вишнудың қасиетті виманасы (Шриранга Виманасы) бір кезде осы жерде тоқтап қалған деген аңызға байланысты. Тамил тілінде өзеннің иректелген салаларының арасындағы аралды араңгам деп атайды. Осылайша, бұл жер санскрит тілінде Шрирангам, ал тамил тілінде Тируварангам деп белгілі болды.

Аңыз

Аймақтық аңыз бойынша, Рама құдайы Вишнудың мүсініне (жатып тұрған құдай) арданама (пужа) жасады делінеді. Ол мүсінді Вибишанаға (үнді эпосы Рамаянадағы Равананың інісі) Ланкаға алып кету үшін берді деп есептеледі. Рама оған мүсінді жерге қоймау керектігін ескертті, егер қойса, мүсін сол жерге тоғып қалады. Ланкаға жол тартқанда ол Кавери өзенінің жағасына келді. Мүсінді өзсавамы кезінде жағаға қойды. Утсавам біткен соң, кейбір деректерге сәйкес, Вишну Срирангамды ұнатып қалғандықтан мүсін жылжымады. Вибишана құдайдан өзімен бірге келуін сұрағанда Вишну бас тартты, бірақ Вибишанаға әрқашан оңтүстікке (Ланканың бағыты, Вибишананың мекені) қарап бата беруге уәде берді. Сондықтан құдайдың мүсіні (жатып тұрған күйде) оңтүстікке қарап тұрады деп саналады. Шола патшалары Дхармаварчолан мен Килливалаван Тирумангай Алвардың көмегімен ғибадатхананы қазіргі көлеміне дейін кеңейтті. Олар негізгі іргетастар мен басты ғимараттарды салды. Виджаянагара империясының күшеюінен кейін император Кришнадеварайя қалаға қамқорлық көрсетіп, оны Тирупатимен теңестірді және Шрирангам ғибадатханасына көптеген қазына, зергерлік бұйымдар мен жерлер сыйлады. Оның тұсында Шрирангам ғибадатханасы қайта жаңартылып, оның дамуы мен халықтың әл-ауқатын арттыру үшін көптеген жоспарлар іске асырылды.

География

Кавери өзені аралдың батыс жағындағы Жоғарғы Анаикут бөгетінде екіге бөлінеді. Каверидің бірінші және ең ірі саласы – Коллидам өзені Шрирангам аралының солтүстігіне ағып, ал Каверидің өзі аралдың оңтүстігіне ағып түседі. Коллидам аралдан шығысқа қарай тоқтаусыз ағып жатқанда, Ұлы Анаикут аралдың шығыс шетінде Кавериді бөгейді, осылайша өзенді төрт арнаға бөледі. Бір арна қысқа ғана қашықтыққа солтүстік-шығысқа қарай ағып, Коллидамға қосылып, Шрирангам аралының шығыс жағын кесіп өтеді. Аралдың ұзындығы 31 шақырым, ені 2 шақырымды құрайды. Аралдың ортасында индуист және вайшнавтық қасиетті орын – Шрирангам қаласы орналасқан. Аралдың көп бөлігі Тиручираппалли қалалық әкімшілігінің Шрирангам аймағына кіреді және Шрирангам, Тхируванаикавал, Шриниваса Нагар және Гитапурам қалаларының шет жақтарын қамтиды.

Экономика

Шрирангамның атақты ғибадатханасының арқасында туризмге негізделген экономикасы дамып келеді. Оған Үндістанның түкпір-түкпірінен және шетелдерден де құлшынған жандар келеді. Тамил тіліндегі Марғазы (Марғашыра) айына сәйкес келетін Вайкунта Экадаши сияқты мерекелерде қалаға келушілердің саны едәуір артады. Шрирангамның жанында тағы да көптеген танымал ғибадатханалар бар. Олардың ішінде Пиллайяр Рокфорт ғибадатханасы, Самаяпурам Мариамман ғибадатханасы, Тируванаиковил ғибадатханасы, Ваялур Муруган ғибадатханасы, Урайюр Веккали Аман ғибадатханасы, Катту Алагия Сингар ғибадатханасы және тағы да басқалары бар. Сонымен қатар, Кавери өзенінің жағасында, Шрирангам мен Тиручираппаллиге жақын аймақтарда Вишнуға арналған тағы да бірнеше әйгілі ғибадатханалар орналасқан, олардың көпшілігі оның жатқан күйдегі бейнесін бейнелейді, атап айтқанда Шри Вадивалагия Намби Перумал ғибадатханасы (Тиру Анбил) және Апала Ранганатхар құдайының орны, сондай-ақ Ковиладидегі Аппукудатхан ғибадатханасы. Вишнуға арналған тағы бір ғибадатхана Тиручираппаллиде, Ворайюрдағы Алагия Намби ғибадатханасы, ол Шрирангамдағы Шри Ранганатхасвами ғибадатханасының бір бөлігі болып табылады. Шрирангам қаласында Тиручираппаллидегі кеңселер мен өнеркәсіп орындарында жұмыс істейтін бірнеше жүз адам тұрады. Шрирангам мен Тиручираппаллині байланыстыратын қоғамдық көлік (1-бағыт) өте жиі қатынайды.

Білім

Қалада жеке және мемлекеттік көптеген мектептер бар. Ұлдарға арналған жоғары орта мектеп 1896 жылы негізі қаланды және қаладағы ең ескі мектеп болып табылады. Қыздарға арналған жоғары орта мектеп те бар, ол ұлдар мектебінен шамалы ғана кем ескі. Шри Вагеша Видьяшрам аға орта мектебі, Шримад Андаван колледжі, Чинмайя Видьялая матрикуляция мектебі, Шри Акиландешвари Видьялая, Вигнеш Шри Ранга матрикуляция мектебі, Шри Вайджаянти Видьялая және тағы басқа да оқу орындары Шрирангамда орналасқан. Көптеген мектептерде оқыту ағылшын тілінде жүргізіледі. Ал кейбіреулерінде тамил тілінде, ал кейбіреулерінде екі тілде де оқытылады. Көптеген оқушылар жақын орналасқан Тиручираппалли қаласына да білім алуға барады. Шрирангамдағы көптеген мектептер санскрит және хинди тілдерін екінші тіл ретінде ұсынады.

Ауа

Ең жақын әуежай – Тиручираппалли халықаралық әуежайы. Тиручираппалли әуежайы Ченнай, Сингапур, Дубай, Шаржа, Коломбо, Куала-Лумпур, Бенгалуру және Мумбай қалаларымен байланысқан.

Темір жол

Шрирангамда теміржол станциясы бар, оған Ченнаиден Ченнаи-Каньякумари теміржол жолында жүретін кез келген негізгі пойыз арқылы жетуге болады. Сапар уақыты шамамен 5 сағат 10 минутты құрайды (320 км). Шрирангам станциясында тек таңдалған пойыздар тоқтайды, ал қалғандары Тиручираппалли түйінінде тоқтайды. Тиручираппалли түйінінен Шрирангам ғибадатханасына күні бойы әр 5 минут сайын автобус қатынайды. Түнде автобустардың қатынайтын уақыты жарты сағатқа ұзарады. Тиручираппалли бекінісі мен Тиручираппалли түйіні, тиісінше 2 км және 7 км қашықтықта орналасқан, Оңтүстік Үндістанның Таңжавур, Тируваннатпурам, Чидамбарам, Мадурай, Тирупати, Тутикорин, Тенкаси, Рамешварам, Коллам, Бенгалуру, Коимбатор, Майсуру, Кочи, Каньякумари және Мангалор сияқты көптеген қалаларға байланыс нүктесі болып табылады. Сондай-ақ, ол Үндістанның батыс бөлігіндегі Пуне, Сурат, Жодхпур, Биканер және Ахмадабад қалаларын, сондай-ақ Солтүстік Үндістанның Нью-Дели және Джамму сияқты кейбір қалаларын байланыстырады.

Автобус

Тиручираппалли орталық автобус аялдамасы Тамил Надудың көптеген аймақтарына тікелей қатынайды. Автобус аялдамасынан туристер жергілікті автобустар, таксилер және авторикшалар арқылы Шрирангамға жете алады. Орталық автобус аялдамасы мен Чинтамани Басты күзет қақпасы автобус аялдамасы (екеуі де Тиручираппаллиде) туристік қызығушылық тудыратын барлық жерлерге қалалық автобус қызметтерін ұсынады. Туристтік таксилер мен авторикшалар да қолжетімді бағада бар. Қалалық автобус маршрутының №1 Шрирангам мен Орталық автобус аялдамасы арасында жүреді. Бұл маршрут Тиручираппалли орталық автобус аялдамасынан басталып, Тиручираппалли теміржол станциясы, Палаккарай Реттай Пиллаяр Ковил көшесі, Бас күзет қақпасы, Чатрам автобус аялдамасы, Кавери өзенінің көпірі, Мамбажа салайы, Тируванаикоил арқылы өтіп, Шрирангам Херу васалдың (ғибадатхананың оңтүстік кіреберісі) жанындағы Шрирангам автобус аялдамасында аяқталады. Автобус әр 5 минут сайын кетеді және автобус қызметі тәулік бойы жұмыс істейді. Шрирангамнан Тхируванантапурам, Ченнаи, Мадурай, Кодайканал және басқа да түрлі бағыттарға ТНСТК автобустары жүзеді.

Климат

Тиручираппаллидің (және Шрирангамның) климаты тропикалық. Орташа температура (°C): Жазғы максималды. Минималды; Қысқы максималды. Минималды; Жауын-шашын:

Саясат

Шрирангам сайлау округі – Тиручираппалли сайлау округінің бір бөлігі. Бұл округті бұрын штаттың бас министрі Жаялалита өкілдік еткен. Шрирангам сайлау округінде Конар (Ядава) және брахмандар басты рөл атқарады, себебі сайлаушылардың көп бөлігі осы қауымдардан.