Кіріспе

Хаустлонг (көне скандинавша: 'Күз ұзақ'; ағылшынша Haustlöng) – 10-ғасырдың басында норвегиялық ақын Тьодольфур Хвинир жазған скальдикалық өлең. Бұл өлең 13-ғасырдағы Снорри Стурлусонның «Прозалық Эдда»сында сақталған, онда Снорри одан екі топ төспарақтарды және скальдикалық тілдің техникалық ерекшеліктерін көрсету үшін бірнеше шумақтарды келтіреді. Снорри де Хаустлонгта айтылған мифтердің өзінің нұсқасын жасау үшін Тьодольфурдан шабыт алды. Өлеңде мифологиялық оқиғалар суреттеледі: Локидің Идуннға жасаған сатқындығы, ол Æsir құдайларын мәңгі жас ұстаған, бірақ бүркіт кейпіне енген Тьязи жөтуннан тартып алынған; сондай-ақ Тордың ең күшті жөтун, Хрунгнирге қарсы жеңіске жеткен шайқасы.

Атау

Өлеңнің атауы, Haustlǫng, "Күз ұзақтығы" деп аударылады, және бұл атау ақынның (скальд) оны жазу немесе ойлап табу кезеңіне қатысты болуы мүмкін, ол ертеден-ақ Хвинирдің Þjóðólfr-імен байланыстырылған.

Идуннның ұрлануы

Поэманың 1–13-шы строфаларында Один, Локи және Хёнирдің бүркіт нысанындағы Þjazi jötunn-мен кездесуі бейнеленеді. Один, Локи және Хёнир үш құдай өгіз пісіруге тырысқанда, бүркіт кейпіне енген алып Þjazi еттен үлес сұрайды. Локи оған таяқпен шабуылдайды, бірақ қару бүркітке де, Локидің қолына да жабысып қалады, ал құс қашқаннан кейін. Бүркіт ақырында Локиді құдайлардың "қарттыққа қарсы емді" – Идуннды беру шартымен босатуға келіседі. Ақын айтады, Идуннсыз "Инги Фрейрдің барлық руы [эсирлер] жиында қартайып, аққа шашты; күш-қуат жаман күйге түсті". Содан кейін құдайлар Локиді ұстап, Идуннды қайтаруға мәжбүрлейді: "‘Сен тұтқындаласың, Локи,’ – ашулы дауыс былай деді, ‘егер қандай да бір хитромен сен әйгілі қызды, [құдайлардың] қуанышын арттыратын Идуннды қайтарып алмасаң.’" Проза Эддада баяндалған оқиғаның ашық түрінде, Локи Фрейяның бүркіт қауырсынынан жасалған плащын қарыз алып, құс нысанында Йотунхеймге ұшып барады. Онда Йотнарлар өзгерген құдайды өздерінің мекенінен шеттету үшін дауылды жел жібереді, бірақ Локи Идуннды жаңғақ нысанында тырнақтарымен қысып ұшып кетеді. Þjazi бүркіт нысанында қуалайды, бірақ Локи Асгардтың қабырғаларын асып, қабырғаның түбіне жасырылғаннан кейін Эсирлер жаққан отта жанып кетеді.

Тордың Хруннирмен жекпе-жегі

Хаустлонгтың 14–20-шы строфаларында Þjóðólfr Тордың Хрунгнир жотунмен жекпе-жеке үшін жасаған саяхатын суреттейді, ал бүкіл ғалам оған реакция жасайды. Содан кейін Хрунгнир мен Тор бір-біріне қаруларын (жотунның доғарылған тасын және Тордың оқасын) лақтырып соғысады, ал өлеңнің соңында Тордың басынан доғарылған тас сынығының алынуына сілтеме жасалады. Снорри Стурлусонның баяндамасына қарағанда, Þjóðólfr Тордың шайқасқа саяхатына көбірек мән береді, оған шу мен от ілеседі, ал Снорри оны салыстырмалы түрде аз сипаттайды және Хрунгнирдің саяхатын да көрсетеді. Тордың қызметшісі Þjálfi және Хрунгнирдің саздан жасалған алып Моккуркálfi Þjóðólfr нұсқасында жоқ.