Кіріспе

Құс түрі

Шығыс субальпілік сойқы (Curruca cantillans) – Еуропаның оңтүстік облыстарында кездесетін шағын, әдеттегі сойқы. Оны алғаш рет 1764 жылы неміс натуралисі Питер Симон Паллас сипаттап, Motacilla cantillans деген екі атау берген. Cantillans латын тілінде "сайрау" дегенді білдіреді, ол canere – "ән салу" сөзінен шыққан. Curruca туысына жататын көптеген сойқылар сияқты, оның еркек және әйелдерінің түсі ерекшеленеді. Ересектегі еркегінің арқасы мен басы сұр, құрсағы кірпіш қызыл, ал бетінде ақ "мұстахтар" жолақтары бар. Әйел сойқының жоғарғы жағы көбінесе қоңыр, басы сұр, ал төменгі жағы ақшыл, қызғылт реңді. Субальпілік сойқының әні жылдам және дірілдейді, ол ақ мойын сойқының әніне ұқсас. Бұл сойқы Сардиния сойқысы мен Ментристер сойқысының супертүрімен туыс. Олардың барлығында ақ беттік бөліктері, ересектегі еркектерінің басы қараңғы, көз айналасы жалаңаш болады. Бұл үш түр Rüppell сойқысы және Кипр сойқысынан тұратын супертүрмен байланысты, олар да ақ беттік бөлігімен және қара түсті жоғарғы жағымен ортақ (Shirihai et al. 2001, Jønsson & Fjeldså 2006). Субальпілік сойқы екі ерекше тармаққа бөлінеді, олар екі жеке түр ретінде қарастырылуға жеткілікті деңгейде ерекшеленуі мүмкін (Shirihai et al. 2001). Молтони сойқысы бұрын сол түрге жататын деп есептелген. Шығыс субальпілік сойқысы батыс субальпілік сойқысынан терең көк сұр түсті жоғарғы жағымен, маңдай мен құлақ үстіндегі қара маскасымен, тек мойын мен кеудеде ғана орналасқан кірпіш қызыл қоңыр түсімен және көбінесе ақ құрсақтан, ашық түсті қабырғалардан және кең ақ "мұстахтар" жолағынан айырмашылығы бар. Бұл құс құрғақ, ашық жерлерде, көбінесе төбелерде, ұя салмақ үшін бұталармен кездеседі. Ұя төменгі бұталарға немесе қызыл шұбарға салынады, және 3–5 жұмыртқа қояды. Басқа "сойқылар" сияқты, ол жәндіктермен қоректенеді, бірақ жидектерді де жейді.

Мекендейтін орта және экология

Бұл түр биік және тығыз, әртүрлі құрамы бар макилерді жақсы көреді, олар құрғақ Жерорта теңізі аймақтарында, әсіресе қайың (Quercus ilex) макилерінде және жиде (Arbutus) мен эрика (Erica) басымдығында кездеседі. Сондай-ақ, жас топырақ емен (Quercus suber) орманында және тығыз, бірақ ағашсыз бұталы жерлерде жиі табады. Ол күнге бұрылған шатқалдар мен аңғарлардың түбіндегі доңғалақ бұталар (Rubus fruticosus) арасындағы бұталы формацияларды пайдаланады және өрттен кейінгі орман жаңаруының орташа кезеңдерін ұнатады. Көбейтілу наурыздың соңынан маусымның соңына дейін жүреді және түр моногамды. Еркек бірнеше "құстың ұясын" салады, бірақ екі жыныс та ұя салады, ол терең, берік шөптерден, жіңішке тамырлар мен жапырақтардан жасалған және жұмсақ шөптермен, тамыршалар мен түктермен қапталған. Ұя төменгі бұталарға, бұталарға немесе кішкентай ағаштарға, жерден 30-130 см биіктікте орналасады. Бір ұяда 3-5 жұмыртқа болады. Тамақтың көп бөлігі кішкентай жәндіктер мен олардың дернәсілдерінен тұрады, бірақ көбейтілу маусымынан тыс жер жемістері мен жемістер де жейді.