Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Қызыл қанат (Turdus iliacus) – Еуропа мен Палеарктикаға тән, торғайлар тұқымдасының (Turdidae) құсы, туысқан әнші торғайдан сәл кіші.
The redwing (Turdus iliacus) is a bird in the thrush family, Turdidae, native to Europe and the Palearctic, slightly smaller than the related song thrush.
Таксономия және жүйелеу
Бұл түрді алғаш рет Карл Линней 1758 жылғы "Systema Naturae" кітабының 10-шы басылымында қазіргі ғылыми атауымен сипаттаған. Ағылшынша атауы құстың қанат астының қызыл түсінен шыққан. Бұл Солтүстік Америкадағы "қызыл қанатты" деген лақап аталған, бірақ құрт емес, иктеридтерге жататын түрлермен тығыз байланысты емес. Биномдық атау латын тіліндегі *turdus* ("құрт") және *ile* ("жамбас") сөздерінен алынған. *Turdus* тұқымына орташа және ірі денелі шамамен 65 құрт түрі жатады, олардың бастары дөңгелек, қанаттары ұзын, сүйір және көбінесе әуенді әндерімен ерекшеленеді. Еуропалық сайрақ және қараторғай, Африкадан солтүстікке тарағаннан кейін *Turdus* құрттарының Еуразиялық тарамдарының ерте буындары болғанымен, қызыл қанатты Африкадан Кариб аралдарын мекендеген, содан кейін Еуропаға жеткен ата-бабалардан тараған. Қызыл қанатты құстың екі асты түрі бар: Ересек құстар маусым мен қыркүйек аралығында қауырсындарын жаңартады, яғни кейбіреулері балаларын тамақтандырып жатқанда ұшу қанаттарын ауыстыра бастайды.
This species was first described by Carl Linnaeus in his 1758 10th edition of Systema Naturae under its current scientific name. The English name derives from the bird's red underwing. It is not closely related to the red winged blackbird, a North American species sometimes nicknamed "redwing", which is an icterid, not a thrush. The binomial name derives from the Latin words turdus, "thrush", and ile "flank". About 65 species of medium to large thrushes are in the genus Turdus, characterised by rounded heads, longish, pointed wings, and usually melodious songs. Although two European thrushes, the song thrush and mistle thrush, are early offshoots from the Eurasian lineage of Turdus thrushes after they spread north from Africa, the redwing is descended from ancestors that had colonised the Caribbean islands from Africa and subsequently reached Europe from there. The redwing has two subspecies: Adults moult between June and September, which means that some start to replace their flight feathers while still feeding young.
Ән
Аталықтары әртүрлі, қысқа әндерге және сыбырлаған ұшу шақырықтарына ие. Қызыл қанаттылар әндерінде айқын диалекттік айырмашылықтарды көрсетеді, жергілікті популяциядағы құстардың ән үлгілері айтарлықтай ұқсас болады. Қызыл қанаттының әні төмендейтін немесе көтерілетін жиіліктері бар бірнеше кіріспе элементтерден тұрады. Бұл элементтер таза тонды немесе одан да қатал дыбысты болуы мүмкін (жиілік модуляциясының немесе "трилдердің" әртүрлі деңгейлері). Кіріспе элементтерден кейін көбінесе жылдам және күрделі ән үлгісі келеді. Географиялық өзгерістерді көрсететін кіріспе элементтер осылайша ерекшеленеді. Кез келген диалекттің шекарасы өзгеріп отыруы мүмкін, бірақ Норвегияның ауылдық және орманды жерлерінде осындай диалект аймақтарының орташа мөлшері шамамен 41,5 км² құрайды. Құс көшпенді, қыстау үшін Батыс, Орталық және Оңтүстік Еуропа, Солтүстік-Батыс Африка және Оңтүстік-Батыс Азияға дейін, шығыста Иранның солтүстігіне дейін ұшып кетеді. Ұрпақ өркендейтін аймақтың батысындағы (әсіресе Оңтүстік-Батыс Норвегияда) құстар көшпей, тұрақты болуы мүмкін, ал аймақтың алыс шығысындағы құстар қыстау жеріне жету үшін кем дегенде 6500–7000 км қашықтықты жүзеді. Көші-қон күзден ерте қысқа дейін жүреді, және олар көбінесе түнде ұшып, алысқа естілетін "Чип" байланыс дыбысын шығарады.
The male has a varied short song, and a whistling flight call. Redwings show a distinct dialectic variation in song, having a considerable similarity in song patterns among birds within a local population. The Redwing song consists of a number of introductory elements of descending or ascending frequency. These elements may be of pure tonal quality, or of a more harsh quality (varying degrees of frequency modulations or "trills"). After the introductory elements, a fast and more complex song pattern often follows. It is the introductory elements which show a geographic variation. The boundaries of any given dialect may vary but in a rural and forested environment in Norway the average size of these dialect areas is around 41.5 km2. It is migratory, wintering in western, central and southern Europe, north west Africa, and south west Asia east to northern Iran. Birds in some parts of the west of the breeding range (particularly south western Norway) may be resident, not migrating at all, while those in the far east of the range migrate at least 6,500–7,000 km to reach their wintering grounds. The movement occurs in the Autumn to early Winter and they often move at night making a "Tseep" contact call that can carry a long distance.
Қалыптануы мен сақталуы
Қызыл қанатты құстың кең таралған ареалы 10 миллион шаршы шақырымға жуық, ал тек Еуропадағы саны 26-40 миллион жеке құсқа бағаланады. Еуропалық популяциясы жаһандық популяцияның шамамен 40% құрайды, демек, жаһандық популяцияның алдын ала бағасы 98-151 миллион жеке құсқа жетеді. Бұл түрдің IUCN Қызыл тізіміндегі популяцияның төмендеуінің критерийіне жақындағаны айтылады (яғни он жыл ішінде немесе үш буын ішінде 30% -дан астам төмендеу), сондықтан сақтық шарасы ретінде жақын қатерлі түрлерге жатқызылды. Құстардың саны қатыгез қыстарда, жоғары өлім-жітімге алып келетін қыстарда және көбеюге кедерлес болатын суық, ылғалды жаздардың салдарынан нашарлауы мүмкін.
The redwing has an extensive range, estimated at 10 million square kilometres (3.8 million square miles), and an estimated population of 26 to 40 million individuals in Europe alone. The European population forms approximately 40% of the global population, thus the very preliminary estimate of the global population is 98 to 151 million individuals. The species is believed to approach the thresholds for the population decline criterion of the IUCN Red List (i. e., declining more than 30% in ten years or three generations), and is therefore precautionarily uplisted to near threatened. Numbers can be adversely affected by severe winters, which may cause heavy mortality, and cold wet summers, which reduce breeding success.