Кіріспе

Құс түрлері

Көкшең (Luscinia svecica) – бұрын Turdidae тұқымдасына жатқызылған, бірақ қазір көбінесе Мусиципидтер (Muscicapidae) деп саналатын кішкентай сайрақ құс. Бұл және оған ұқсас еуропалық шағын түрлер көбінесе "чаттар" деп аталады. Ол Еуропадағы ылғалды қайың ормандары мен бұталы батпақтарда, сондай-ақ Палеарктика аймағында және Алясканың батыс бөлігінде көбейетін, қоныс аударатын жәндіктермен қоректенетін түр. Ол құсбелделерде немесе тығыз бұталардың төменгі жағында ұя салады. Көкшең Иберия түбегінде, Африканың солтүстік жартысында және Оңтүстік Азияда (соның ішінде Үндістан субконтинентінде) қыстайды. Көкшеңнің дене ұзындығы 13–14 см шамасында. Оның үстіңгі жағы қара қоңыр, ал құйрығында ерекше қара түсті және қызыл жақтары бар. Онда қалың ақ қабақтың (supercilium) жолағы бар. Еркектердің ерекше сыртқы түріне қарамастан, соңғы генетикалық зерттеулер түрлер арасындағы айырмашылықтың шектеулі екенін көрсетіп, бұл бір түр екенін растады. Көкшең көктемде көшіп кетпес бұрын, шілде айында қауырсындарын жаңарта бастап, 40–45 күнде аяқтайды. Еркектердің әні әртүрлі және өте еліктейтін. Оның дауысы – ерекше "чак" дыбысы.

Кіші түрлер

Викивикі бетін қараңыз. Барлық түршелерінің аналықтарында әдетте, сары түсті тамақ пен кеудесінің үстінде қара қоңыр жарты ай тәрізді белгі болады. Жана жақтан ұшқан жас құстардың денесі қоңыр дақты болады.

Этимология

Luscinia тұқымдасының атауы латын тілінде «жалбыр құс» деген мағынаны білдіреді. Svecica деген түрлік атау неолатын тілінен алынған, «шведтік» дегенді білдіреді. Еркек құстың кеудесінің түсі швед туын еске салады деп ойлаған, ал 17-ші және 18-ші ғасырларда тудың сары түсі көбірек қызғылт сары болған.