Кіріспе

Құс түрі

Жапондық қызғалдақ (Larvivora akahige) – Muscicapidae тұқымдасына жататын кішкентай сайрақ құс. Бұл түр бұрын Erithacus akahige немесе Комадори деп аталған. Оның таралған аймағы Курил және Сахалин аралдарының оңтүстігінен бүкіл Жапонияға дейін созылады. "Жапондық қызғалдақ" атауы кейде қызыл тұмсықты лейотрикс (Leiothrix lutea) үшін де қолданылады. Акахиге деген атау, қызықтай, оның туысы Larvivora komadori-нің жапон тіліндегі жалпы аты болып табылады. Жапондық қызғалдақ, Рюкю қызғалдағы және Еуропалық қызғалдақ бұрын Erithacus туысына жатқызылған. 2006 жылғы молекулалық филогенетикалық зерттеуде Шығыс Азияның екі түрі сол кезде Luscinia тұқымында болған Сибір көк қызғалдағына, Еуропалық қызғалдақтан гөрі көбірек ұқсас екені анықталды. 2010 жылы жасалған ауқымды зерттеу бұл нәтижені растады және Luscinia монофилеттік емес екенін көрсетті. Сондықтан Larvivora туысы қайта жаңартылды, ол Жапон қызғалдағы, Рюкю қызғалдағы, Сибір көк қызғалдағы және бұрын Luscinia тұқымына жатқызылған бірнеше түрді қамтитын кладты орналастыру үшін пайдаланылды. Клементс Изу қызғалдағын, Larvivora tanensis, жеке түр ретінде бөліп қарастырды.

Сипаттама

Жапондық қызғалдақтың мөлшері шамамен 14-15 сантиметрді құрайды. Бұл құс түрі негізгінен сұр және жарық қызғылт түсті. Жапондық қызғалдағының еркегі басының үстінен құйрыққа дейін зәйтүн қоңыр, беті мен мойны қызғылт сары, ал кеудесі мен ішкі жағы сұр. Оның құйрығы қызыл қоңыр, аяқтары қызғылт қоңыр, және қара мүңкісі бар. Жапондық қызғалдақтың анасы еркекке өте ұқсас, бірақ оның қызғылт сары және қоңыр түстері нашар және аз дамыған. Жапондық қызғалдақтың жасы да ересегіне ұқсас, бірақ кеудесінде қара дақтар, басынан арқасына дейін ақшыл қызғылт реңді қауырсындар және қызғылт сары түсті қауырсындары бар.

Тіршілік ету ортасы

Жапон қызғалдағы аралдар, көлдер, таулар және қоңыржай ормандар сияқты табиғи ортада тіршілік етеді. Бұл орталар жапон қызғалдағының жейтін кішкентай жәндіктер мен өсімдіктерге толы. Нақтырақ айтқанда, бұл түр ылғалды, тығыз және көлеңкелі жерлерде, мысалы, аңғарлар мен өзендер бойындағы қалың өсімдіктер арасында мекендейді. Көптеген жапон қызғалдақтары Жапония аралдарындағы Хонсю, Шикоку, Хоккайдо және Якусимада жапырақты және күрделі ормандарда кездеседі, ал қыс айларында Оңтүстік-Шығыс Азияда болады.

Тарих

Жапон қызғалдағы – Жапония аралдарында кең таралған қызғалдақтардың бір түрі. Жапон қызғалдағы мен Рюкю қызғалдағы 1835 жылы Коенрад Якоб Темминктің еңбектерінде Erithacus akahige деген атпен тіркелген. 2006 жылғы молекулалық филогенетикалық зерттеу нәтижесінде, бұл түр "гусеница жегіш" деген мағына беретін Larvivora кладына жатқызылды, осылайша ғылыми атауының жартысы қалыптасты.

Диета

Жапондық қызғалдақ, ғылыми атауының "қазаншұжық жегіш" деген мағынасы болғандықтан, қоңыздар, жәндіктер, ұсақ құрттар, кішкентай сүңгілер, жемістер және басқа да ұсақ жәндіктермен қоректенетіні мәлім. Олардың тамақтану әдеттеріне байланысты, олардың барлық жейтін жануарлар екендігі айтылады.

Көбею

Жапондық қызғалдақ мамыр және маусым айларында Жапонияның орталық бөлігінде көбейеді. Олардың ұясы әдетте мүк, бұтақтар, құрғақ жапырақтар, папоротниктер және тамырлардан құралады. Аналық дайын болған кезде, ол күніне бірден 3-5 жасыл жұмыртқа салады және оларды шамамен 2 апта бойы күтіп жатыр. Балапандар туғаннан кейін бір ай, яғни 31 күн бойы ояда болып, өздігімен тіршілік етуге дайын болады. Бұл құстар өмір бойы бірге бола бермейді, тек көктемде жұптасу маусымында ғана серік іздейді.

Құс әндері

Жапон қызғалдағын кішкентай әнші құс деп санауға болады; алайда, оның бір ғана дыбысы бар, ол бастапқыда өте қатты естіледі, бірақ ән бойы баяу төмендейді. Қызғалдақтың дауысы телефон қоңырауына ұқсас: арасы кеңірек, қарапайым сөздер мен қысқа шалақылықтардан тұрады. Аналықтары ұя салып жатқанда және жұмыртқа басып жатқан кезде ән шырқайды. Еркектері де ән айтады, бірақ жұмыртқа салынғаннан кейін олардың ән айту жиілігі күрт азаяды.